Żółtaczka u psa
Definicja żółtaczka w podręcznikach dla studentów weterynarii jest następująca: to żółte zabarwienie surowicy lub tkanek psów, wywołane nadmierną ilością barwnika żółciowego lub bilirubiny. Taka objawowa definicja nie mówi jednak zbyt wiele o przyczynach tego problemu. A mogą one dotyczyć zarówno wątroby, jak i dróg żółciowych. W niektórych sytuacjach żółtaczka może być zaraźliwa – gdy jej przyczyną jest np. leptospiroza.
W artykule przeczytasz
Czym jest żółtaczka?
Żółtaczka nie jest jednostką chorobową, to objaw, który występuje u zwierząt z chorobami wątroby lub dróg żółciowych. U zdrowych zwierząt wątroba jest zdolna do usuwania dużych ilości bilirubiny – jest to rodzaj barwnika żółciowego, powstający w organizmie psa (i ludzi też!) w wyniku rozpadu czerwonych krwinek. W normalnych warunkach organizm radzi sobie z jej usuwaniem – trafia do wątroby, potem do żółci i wydalana jest z kałem. Ale jeśli coś idzie nie tak, np.:
- wątroba nie działa prawidłowo,
- odpływ żółci jest zablokowany,
- dochodzi do masowego rozpadu krwinek (np. przy babeszjozie),
to poziom bilirubiny rośnie, a jej nadmiar zabarwia tkanki psa na żółto – stąd właśnie żółtaczka.
Objawy żółtaczki u psa
Żółtaczka objawia się zarówno zmianami w wyglądzie psa, jak i zachowaniu. Najłatwiej zauważyć żółtaczkę, zaglądając psu w oczy lub na dziąsła. Jeśli ich kolor jest żółtawy zamiast różowego – to znak, że coś jest bardzo nie tak.
Wśród zmian w wyglądzie możesz zaobserwować:
- Zażółcenie białek oczu
- Żółte dziąsła i skóra brzucha (tam gdzie sierść jest rzadsza)
- Żółtawy odcień uszu, spojówek, wewnętrznej strony ud
Ogólne objawy współwystępujące mogą obejmować:
- Brak apetytu
- Apatii lub osowiałość
- Wymioty i/lub biegunka
- Gorączka
- Ciemniejszy mocz (często brunatny lub herbaciany)
- Jasny, szarawy kał
- Utrata masy ciała
Jak widzisz liczba symptomów, które mogą współwystępować z żółtaczką jest bardzo duża. Dzieje się tak, ponieważ żółtaczka to nie choroba sama w sobie, ale objaw innych problemów zdrowotnych, np. chorób wątroby, pasożytów (np. babeszjozy), czy infekcji (np. leptospirozy). Dlatego objawy mogą się różnić w zależności od przyczyny i bezwzględnie powinien je ocenić lekarz weterynarii.
Przyczyny żółtaczki u psa
Żółtaczka u psa może zostać wywołana na skutek jednego z trzech mechanizmów:
- Nadmiernego wzrostu bilirubiny
- Ograniczenia wchłaniania bilirubiny i wydalania jej z żółcią
- Całkowitego lub częściowego zatkania wątrobowych i pozawątrobowych dróg żółciowych lub pęcherzyka żółciowego
Żółtaczka przedwątrobowa
Nadmierny wzrost bilirubiny może nastąpić na skutek ciężkiej hemolizy – nadmiernego rozpadu erytrocytów. Z każdej rozpadającej się krwinki powstaje bilirubina. Gdy krwinek rozpada się za dużo, wątroba nie nadąża z przerabianiem bilirubiny, więc jej poziom we krwi rośnie i pojawia się żółtaczka. Niszczenie czerwonych krwinek może być spowodowane przez pasożyty krwi, babeszjozę, zatrucia (np. cebulą – przeczytaj: Czy pies może jeść cebulę?), wrodzone wady, reakcje autoimmunologiczne. Żółtaczka hemolityczna współwystępuje z takimi objawami jak: bladość błon śluzowych, osłabienie, apatia, ciemny stolec i mocz.
Żółtaczka wątrobowa miąższowa
Najczęściej jednak pies ma żółtaczkę, ponieważ hepatocyty, czyli komórki wątroby nie działają prawidłowo. Może się tak stać z wielu różnych powodów: zapalenie wątroby (wirusowe, bakteryjne, toksyczne), choroby zakaźne (leptospiroza, nosówka), marskość wątroby, nowotwór wątroby, zespolenie wrotno-oboczne, zaburzenia przemiany materii. Żółtaczka miąższowa współwystępuje z takimi objawami jak: apatia, wielomocz, nadmierne pragnienie, gorączka, wymioty, brak łaknienia, biegunka, bolesność wątroby przy omacywaniu.
Żółtaczka zawątrobowa
W tym typie żółtaczki problem nie leży ani w rozpadzie krwinek (jak w przedwątrobowej), ani w samym miąższu wątroby. Tu bilirubina już została prawidłowo przetworzona przez wątrobę, ale nie może się wydostać – coś ją blokuje w drogach żółciowych. W efekcie zaczyna się cofać do krwiobiegu. Przyczyną mogą być: kamienie żółciowe, zapalenie dróg żółciowych, guzy wątroby, które uciskają przewód żółciowy, wrodzone zwężenie dróg żółciowych bądź nicienie w przewodach żółciowych.
Diagnostyka
Potwierdzenie rodzaju żółtaczki u psa jest niezbędne do wdrożenia prawidłowego leczenia. Rozpoznanie typu żółtaczki zaczyna się od badania krwi, a konkretnie określenia frakcji bilirubiny:
- Bilirubina pośrednia (wolna) – podwyższona zwykle przy żółtaczce przedwątrobowej (np. hemolizie).
- Bilirubina bezpośrednia (sprzężona) – wysoka w żółtaczce zawątrobowej (np. niedrożność dróg żółciowych) i wątrobowej (uszkodzenie hepatocytów).
Do oceny funkcji wątroby bada się też enzymy:
- ALT i AST – uszkodzenie komórek wątroby,
- ALP i GGT – pomocne przy wykrywaniu cholestazy.
Lekarz ocenia również:
- morfologię krwi (szczególnie przy podejrzeniu hemolizy),
- rozmaz ręczny – szuka pasożytów lub nietypowych krwinek,
- poziomy białka, albumin, glukozy, mocznika i amoniaku.
Inne ważne elementy diagnostyki to:
- USG jamy brzusznej – sprawdza drogi żółciowe, pęcherzyk i wątrobę,
- obserwacja koloru kału i moczu – np. jasny kał przy niedrożności dróg żółciowych, ciemny mocz przy hemolizie,
- badanie kliniczne – ocena objawów jak ból brzucha, zmiany neurologiczne, kolor błon śluzowych,
- wywiad z opiekunem – od kiedy wystąpiły objawy, w jakich okolicznościach itp.
Jak leczyć żółtaczkę u psa?
Sposób leczenia zależy od ustalonej przyczyny i zawsze powinien być prowadzony przez lekarza weterynarii. Gdy żółtaczka jest wynikiem wcześnie zdiagnozowanych problemów z miąższem wątroby lub zablokowanych przewodów żółciowych rokowania są zwykle optymistyczne.
U psów z żółtaczką wątrobową konieczne może być wprowadzenie diety wątrobowej.
FAQs
Czy żółtaczka u psa jest zaraźliwa?
Nie zawsze. Jeśli przyczyną jest infekcja wirusowa lub pasożytnicza (np. leptospiroza), pies może stanowić zagrożenie dla innych zwierząt.
Ile trwa leczenie żółtaczki u psa?
To zależy od przyczyny – czasem wystarczy kilka dni leczenia, innym razem terapia trwa tygodniami. Kluczowa jest szybka diagnoza.
Czy można wyleczyć żółtaczkę u psa całkowicie?
Tak, jeśli leczenie zostanie wdrożone odpowiednio wcześnie i pies dobrze reaguje na terapię. W niektórych przypadkach jednak możliwe są nawroty lub konieczność stałej diety.
Jak karmić psa z chorą wątrobą?
Warto sięgnąć po karmy weterynaryjne o obniżonej zawartości tłuszczu i wzbogacone o hepatoprotekcyjne składniki, np. ostropest plamisty czy SAMe.
Źródła
K. Glińska-Suchocka, M. Jankowski, K. Kubiak, J. Spużak, M. Grzegory, Diagnostyka różnicowa żółtaczek u psów i kotów, https://magwet.pl/25405,diagnostyka-roznicowa-zoltaczek-u-psow-i-kotow?srsltid=AfmBOopTLzymdT4LBCXUN3ML5lzbDw7gJM8ZbGDZnmV6IgsiQreJUCR6 (dostęp: 21.04.2025).
R. Nelson, C. Couto, Choroby wewnętrzne małych zwierząt, Tom drugi, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2009.
H. Niemand, P. Suter, Praktyka kliniczna: PSY, wyd. Galaktyka, Łódź 2003.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
