Niedoczynność tarczycy u psa
W artykule przeczytasz
Może dotyczyć każdej rasy.
Jak objawia się niedoczynność tarczycy u psa?
Objawy niedoczynności tarczycy u psów pojawiają się dopiero, gdy co najmniej 75% tarczycy ulegnie uszkodzeniu. Z uwagi na kluczowe znaczenie hormonów tarczycy na fizjologię całego organizmu objawy choroby są niespecyficzne.
Najczęściej choroba prowadzi do spowolnienia metabolizmy i obejmuje: apatię, niechęć do spacerów, nietolerancję wysiłku oraz przyrost masy ciała mimo prawidłowego apetytu.
Często występują też objawy dermatologiczne: łojotok, przerzedzenie sierści i wyłysienia (szczególnie na bokach ciała i ogonie), przebarwienia skóry oraz powierzchowne zapalenia ropne.
Rzadko pojawiają się natomiast zaburzenia ze strony układu nerwowo-mięśniowego, pokarmowego, sercowo-naczyniowego, narządu wzroku czy rozrodczego.
Objawy niedoczynności tarczycy u psów
Objawy związane ze spowolnionym metabolizmem:
- Apatia, ospałość, otępienie
- Niechęć do ruchu, brak chęci do zabawy
- Przyrost masy ciała
- Nietolerancja zimna, poszukiwanie ciepła
Zmiany dermatologiczne:
- Symetryczne wyłysienia bez świądu
- Brak odrostu włosów po strzyżeniu
- Sucha, matowa sierść
- Łuszczenie skóry
- Przebarwienia skóry
- Nawracające zapalenia skóry (ropowica) lub uszu
Rzadziej spotykane objawy:
- Niezborność ruchów
- Zmiany oczne (np. złogi lipidowe w rogówce)
- Porażenie nerwu twarzowego, krtani, polineuropatie
- Objawy przedsionkowe
- Megaesophagus i zaburzenia motoryki przełyku
- Bradykardia i inne zaburzenia sercowo-naczyniowe (w tym miażdżyca)
- Zaburzenia rozrodu (śmiertelność okołoporodowa, niska masa urodzeniowa szczeniąt)
Śpiączka śluzowata (rzadko, ciężka postać):
- Otępienie, zaburzenia świadomości
- Nieprawidłowa termoregulacja
- Bradykardia
- Hipowentylacja
- Pogrubiała skóra
Jakie są przyczyny niedoczynności tarczycy u psów?
Najczęstszą przyczyną pierwotnej niedoczynności tarczycy u psów jest autoimmunologiczne limfocytarne zapalenie tarczycy. W jego przebiegu gruczoł zostaje stopniowo nacieczony przez limfocyty i makrofagi, co prowadzi do stopniowego niszczenia tkanki i zmniejszonej produkcji hormonów tarczycy. Drugą częstą przyczyną jest idiopatyczny zanik tarczycy, czyli utrata czynnego miąższu gruczołu, który zostaje zastąpiony tkanką tłuszczową lub włóknistą. Choć dokładny mechanizm tego procesu nie jest poznany, uważa się, że wiele takich przypadków to końcowe stadium przewlekłego zapalenia limfocytarnego.
Przyczyny niedoczynności tarczycy u psów
- Wrodzona niedoczynność tarczycy – bardzo rzadka; często dochodzi do obumarcia płodów przed porodem, u żywo urodzonych szczeniąt objawy pojawiają się wcześnie.
-
Pierwotna (nabyta) niedoczynność tarczycy – najczęstsza u dorosłych psów; dotyczy samego gruczołu:
- Limfocytarne (autoimmunologiczne) zapalenie tarczycy – układ odpornościowy niszczy tkankę gruczołu.
- Idiopatyczny zanik miąższu – tarczyca stopniowo zanika i jest zastępowana tkanką łączną.
- Predyspozycje rasowe/rodzinne – większe ryzyko w wybranych liniach.
- Jatrogenna niedoczynność – skutek działań medycznych: usunięcia tarczycy (tyreoidektomia) lub leków hamujących syntezę hormonów (np. tiamazol).
- Guzy tarczycy – rzadko dają niedoczynność (częściej prowadzą do nadczynności), ale w niektórych przypadkach mogą upośledzać produkcję hormonów.
- Wtórna niedoczynność – problem w przysadce lub osi hormonalnej (np. hipoplazja przysadki, guzy przysadki, choroby współistniejące/ESS) → za mało TSH.
- Trzeciorzędowa niedoczynność – skrajnie rzadka; niedobór TRH w podwzgórzu zaburza stymulację przysadki i pracy tarczycy.
Jak przebiega diagnozowanie niedoczynności tarczycy?
Diagnozowanie niedoczynności tarczycy u psa wymaga kilku etapów i nie opiera się wyłącznie na jednym badaniu.
Pierwszym krokiem jest analiza objawów klinicznych oraz podstawowych badań krwi (morfologia, biochemia), które mogą zasugerować problem, ale nie są wystarczające do potwierdzenia choroby. Najczęściej wykonuje się oznaczenie stężenia tyroksyny (T4) – jej niski poziom wskazuje na możliwość niedoczynności, ale może też być skutkiem innych chorób lub działania niektórych leków. Dlatego w dalszym etapie sprawdza się również wolną frakcję T4 (fT4) oraz stężenie TSH, co pozwala uzyskać pełniejszy obraz pracy tarczycy.
W wybranych przypadkach lekarz weterynarii może dodatkowo zlecić badania przeciwciał przeciwtarczycowych lub specjalistyczny test stymulacji TSH, który bywa nazywany złotym standardem diagnostycznym.
Dzięki temu można odróżnić rzeczywistą niedoczynność od tzw. zespołu eutyreozy chorobowej (ESS), w którym poziom hormonów spada wtórnie do innych problemów zdrowotnych.
Ważne: prawidłowa diagnoza wymaga kilku badań (T4, fT4, TSH), a interpretacją zawsze powinien zająć się lekarz weterynarii.
Leczenie niedoczynności tarczycy u psów
Niedoczynność tarczycy u psów leczy się dożywotnim podawaniem syntetycznej lewotyroksyny (T4).
Terapia rozpoczyna się od ustalonej dawki zależnej od masy ciała (średnio 20 µg/kg), najczęściej podawanej 1–2 razy dziennie. U psów z chorobami serca, nerek czy nadnerczy dawkę początkową zwykle zmniejsza się o 25–50% i stopniowo zwiększa w zależności od reakcji organizmu.
Warto wiedzieć: większość psów dobrze reaguje na podawanie lewotyroksyny raz dziennie, ale jeśli objawy nie ustępują, lekarz może zwiększyć częstotliwość do dwóch dawek.
Poprawa samopoczucia psa – większa aktywność i mniejsza ospałość – pojawia się zwykle w ciągu 1–2 tygodni. Zmiany skórne i odrastanie sierści trwają dłużej, nawet kilka miesięcy.
Skuteczność leczenia kontroluje się za pomocą badań krwi: poziom T4 oznacza się 4–6 godzin po podaniu tabletki. Wynik powinien znajdować się w górnej granicy normy lub nieco powyżej. Jeśli stężenie jest zbyt niskie, dawkę zwiększa się o około 25%, a przy zbyt wysokim – zmniejsza. Po ustaleniu prawidłowej dawki zaleca się kontrolę co 6 miesięcy.
Rokowania
Dzięki odpowiednio dobranej terapii rokowanie jest bardzo dobre – pies może żyć długo i komfortowo, pod warunkiem systematycznego leczenia i monitorowania.
Codzienność z psem z niedoczynnością tarczycy
Pies z niedoczynnością tarczycy wymaga dyscypliny w podawaniu leków i regularnych badań kontrolnych, ale po wyrównaniu hormonów wraca do swojej zwykłej energii i radości życia.
- Codzienne podawanie leków
Pies przyjmuje lewotyroksynę do końca życia – najczęściej w formie tabletki, o stałych porach dnia. To podstawa terapii. - Stała rutyna
Wiele psów najlepiej reaguje, gdy tabletki podawane są zawsze w podobnych odstępach od posiłku (np. przed karmieniem lub o tej samej godzinie). Regularność ułatwia utrzymanie stabilnego poziomu hormonów. - Pierwsze efekty leczenia
– Po 1–2 tygodniach pies staje się bardziej energiczny i chętny do spacerów.
– Po kilku miesiącach poprawia się sierść i skóra, a wypadanie włosów ustaje. - Kontrola u lekarza weterynarii
Co kilka miesięcy trzeba wykonywać badania krwi, żeby sprawdzić poziom hormonów i ewentualnie skorygować dawkę leku. - Drobne ograniczenia
– Pies może szybciej się męczyć, zwłaszcza zanim leczenie zacznie działać.
– Może być bardziej wrażliwy na zimno, więc zimą warto zapewnić mu ciepłe posłanie, a u niektórych psów sprawdza się ubranko na spacer. - Dobre rokowania
Przy prawidłowym leczeniu psy żyją normalnie i cieszą się taką samą jakością życia, jak zdrowe czworonogi.
Źródła
F. Boretti, Canine hypothyroidism: diagnosis and treatment, https://www.zora.uzh.ch/id/eprint/159345/1/Boretti_CanineHypothyroidism_2018.pdf (dostęp: 18.08.2025).
W. Dunbar Gram, R. J. Milner, R. Lobetti, Choroby przewlekłe psów i kotów, wyd. Galaktyka, Łódź 2019.
J. Heseltine, Canine Hypothyroidism: Diagnosis and Treatment, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2022/03/TVP-2019-0304_Canine_Hypothyroidism.pdf (dostęp: 18.08.2025).
J. Popiel, Niedoczynność tarczycy u psów, https://magwet.pl/25218,niedoczynnosc-tarczycy-u-psow?srsltid=AfmBOooPTRJnxmuziOHczwrFaL_6hh5jE9xtMWa_jfUuDJFCQezUIfpS (dostęp: 18.08.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
