Niewydolność serca u psa
W artykule przeczytasz
Objawy niewydolności serca u psa
Niewydolność serca u psa to zespół objawów klinicznych związanych z niewystarczającą zdolnością serca do pompowania krwi i utrzymania prawidłowego krążenia. Objawy wynikają przede wszystkim z gromadzenia się płynów w organizmie oraz spadku wydolności krążeniowej.
- Typowe objawy, które najczęściej zauważają opiekunowie to m.in.:
- Duszność i trudności w oddychaniu – nasilają się w spoczynku, po wysiłku lub w nocy.
- Przewlekły kaszel – może być spowodowany obrzękiem płuc lub uciskiem powiększonego serca na drogi oddechowe.
- Nietolerancja wysiłku – pies szybko się męczy, niechętnie spaceruje czy bawi się.
- Zmniejszony apetyt i apatia – brak energii, ospałość, mniejsze zainteresowanie otoczeniem.
Objawy mniej typowe, ale równie ważne:
- Wodobrzusze (płyn w jamie brzusznej) – opiekunowie często zauważają powiększony, napięty brzuch, co może wskazywać na prawostronną niewydolność serca.
- Powiększenie wątroby – widoczne głównie w badaniu klinicznym, ale może dawać objawy takie jak dyskomfort czy niechęć do jedzenia.
- Omdlenia (synkopy) – krótkotrwała utrata przytomności związana z niedotlenieniem mózgu lub arytmią, często bagatelizowana przez opiekunów jako „zwykłe zasłabnięcie”.
- Arytmie i nieregularne tętno – trudne do wychwycenia w domu, ale mogą powodować nagłe osłabienie, niepokój czy nietypowe zachowania psa.
- Poszerzone żyły szyjne i obrzęki kończyn – rzadsze, ale świadczące o zaawansowanej chorobie.
Warto pamiętać, że niewydolność serca u psa nie zawsze objawia się gwałtownie – pierwsze symptomy bywają subtelne i łatwo je przeoczyć. Dlatego każdy przewlekły kaszel, duszność czy nagła utrata sił powinny być sygnałem do szybkiej konsultacji z lekarzem weterynarii.
Klasyfikacja chorób serca u psów (BOX 1)
| Etap | Opis |
|---|---|
| A | Pies z grupy ryzyka rozwoju choroby serca. Brak objawów i brak wykrywalnych zmian strukturalnych. |
| B1 | Występują oznaki choroby serca (np. szmer), ale bez zmian strukturalnych (np. bez powiększenia lewego przedsionka). Pies jest bezobjawowy. |
| B2 | Oznaki choroby serca (np. szmer) z towarzyszącymi zmianami strukturalnymi (np. powiększenie lewego przedsionka). Pies nadal bezobjawowy. |
| C | Występuje lub występowała zastoinowa niewydolność serca (CHF); pies otrzymuje leczenie. |
| D | Zaawansowana CHF oporna na standardowe terapie; pacjent zwykle wymaga hospitalizacji i intensywnego leczenia. |
Przyczyny niewydolności serca u psa
Niewydolność serca u psa rozwija się w wyniku różnych chorób wrodzonych i nabytych, które stopniowo upośledzają zdolność serca do pompowania krwi. Najczęstsze przyczyny to:
- Choroby zastawek serca – przede wszystkim zwyrodnienie zastawki mitralnej (degenerative mitral valve disease, DMVD), które prowadzi do cofania się krwi i przeciążenia lewego przedsionka i komory.
- Kardiomiopatie – najczęściej kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM), powodująca osłabienie kurczliwości mięśnia sercowego, poszerzenie jam serca i zaburzenia rytmu.
- Wady wrodzone – np. zwężenie zastawki aortalnej czy przetrwały przewód tętniczy (PDA), które od urodzenia obciążają serce i z czasem mogą prowadzić do jego niewydolności.
- Choroby pasożytnicze – takie jak dirofilarioza (heartworm disease), w której nicienie lokalizują się w sercu i tętnicach płucnych, utrudniając prawidłowy przepływ krwi.
- Choroby osierdzia – np. wysięki osierdziowe czy tamponada serca, które mechanicznie utrudniają prawidłową pracę serca.
Warto wiedzieć: nie wszystkie psy z chorobą serca od razu rozwijają niewydolność. Część zwierząt przez lata pozostaje w stadium bezobjawowym, dlatego regularne badania kardiologiczne są kluczowe w profilaktyce.
Jak rozpoznać niewydolność serca u psa
Rozpoznanie niewydolności serca u psa zaczyna się od dokładnego wywiadu i badania klinicznego – lekarz pyta o kaszel, duszność, szybkie męczenie się czy omdlenia, a następnie osłuchuje serce i płuca. Kolejnym krokiem jest zwykle RTG klatki piersiowej, które pokazuje, czy serce jest powiększone i czy w płucach gromadzi się płyn. Bardzo ważnym badaniem jest też echo serca (USG), które pozwala zobaczyć, jak serce pracuje i czy zastawki działają prawidłowo. Dodatkowo wykonuje się badania krwi i moczu, by ocenić ogólny stan zdrowia i dobrać bezpieczne leczenie. W razie potrzeby lekarz może też zrobić EKG, aby sprawdzić rytm serca. Dzięki takiemu zestawowi badań można potwierdzić chorobę i ustalić najlepszy plan terapii.
Niewydolność serca u psa – case study
Pacjent: 9-letni, wykastrowany samiec golden retriever.
Objawy: przyspieszony oddech i niepokój. Początkowo lekarz podejrzewał wysięk osierdziowy lub guz podstawy serca. W wywiadzie właściciel przypomniał, że już jako szczenię pies miał szmer sercowy.
Badanie kliniczne: stwierdzono szmer skurczowy stopnia 4/6 nad podstawą serca, bez stłumienia tonów serca.
Rozpoznanie: wrodzone zwężenie podzastawkowe aorty prowadzące do lewostronnej zastoinowej niewydolności serca (obrzęk płuc).
Leczenie niewydolności serca u psa
Leczenie psa z niewydolnością serca ma na celu przede wszystkim złagodzenie objawów i poprawę jakości życia, bo samej choroby nie da się całkowicie wyleczyć.
Najczęściej lekarz wprowadza leki moczopędne, które usuwają nadmiar płynów z płuc i jam ciała, dzięki czemu pies łatwiej oddycha. Stosuje się też leki poprawiające pracę serca oraz inhibitory ACE, które obniżają ciśnienie i odciążają serce.
W razie arytmii konieczne mogą być dodatkowe leki regulujące rytm serca.
W stanach nagłych, np. przy ostrym obrzęku płuc, konieczna bywa hospitalizacja, tlenoterapia i intensywne leczenie dożylne.
Jak karmić psa z niewydolnością serca?
Dieta odgrywa bardzo ważną rolę w terapii psa z chorobą serca. Jej głównym celem jest odciążenie układu krążenia i zapobieganie zatrzymywaniu płynów.
- Ograniczenie sodu (soli) – to podstawa. Nadmiar sodu sprzyja zatrzymywaniu wody w organizmie, co nasila obrzęki i duszność. Dlatego należy unikać słonych przekąsek, wędlin czy resztek ze stołu.
- Karma specjalistyczna – dostępne są gotowe diety weterynaryjne dla psów z chorobami serca. Mają obniżony poziom sodu, a jednocześnie są bogate w energię, by zapobiegać spadkowi masy ciała.
- Utrzymanie apetytu – bardzo ważne jest, aby pies jadł chętnie. Utrata wagi i tzw. kacheksja sercowa to częste powikłanie zaawansowanej niewydolności serca. Dlatego lepiej podawać mniejsze, ale smaczne i wartościowe posiłki niż zmuszać psa do jedzenia niesmacznej karmy.
- Kwasy tłuszczowe omega-3 – badania wskazują, że suplementacja EPA i DHA może wspierać układ krążenia, zmniejszać stan zapalny i pomagać przy kacheksji.
- Dodatkowe suplementy – w niektórych przypadkach lekarz może zalecić taurynę czy karnitynę, szczególnie u psów z kardiomiopatią rozstrzeniową.
- Stała kontrola masy ciała – ważne jest, aby pies nie tył (co obciąża serce), ale też nie chudł zbyt szybko.
Pamiętaj: każdą zmianę diety należy skonsultować z lekarzem weterynarii, który dobierze odpowiedni plan żywieniowy w zależności od stadium choroby i ogólnego stanu zdrowia psa.
Aktywność fizyczna u psa chorego na serce
Pies z chorobą serca nadal potrzebuje ruchu, ale w bezpiecznej, umiarkowanej formie. Zamiast forsownych biegów czy długich spacerów lepiej postawić na krótsze, spokojne wyjścia kilka razy dziennie, dając pupilowi możliwość odpoczynku, gdy tego potrzebuje. Należy unikać aktywności w upale i obserwować psa – jeśli pojawi się kaszel, duszność czy nagłe osłabienie, to sygnał, że wysiłek był zbyt intensywny. Najlepszą zasadą jest dopasowanie tempa i długości spaceru do kondycji psa, tak by ruch wspierał zdrowie, ale nie przeciążał serca.
- Unikaj forsownego wysiłku – intensywne bieganie, długie i męczące spacery czy zabawy w upale mogą nasilać objawy niewydolności serca i prowadzić do duszności lub omdleń.
- Krótki, spokojny spacer – regularne, ale krótsze spacery w spokojnym tempie są korzystne. Dobrze, jeśli pies sam może decydować o przerwach i tempie chodzenia.
- Obserwuj reakcję psa – jeśli podczas wysiłku pojawia się kaszel, szybki oddech, osłabienie lub niechęć do ruchu, to znak, że aktywność była za duża i należy ją ograniczyć.
- Indywidualne podejście – każdy pies z niewydolnością serca ma inną tolerancję wysiłku. Lekarz może doradzić, ile ruchu jest bezpieczne w zależności od stopnia zaawansowania choroby.
FAQs
Czy niewydolność serca u psa można wyleczyć?
Choroby serca u psów zwykle mają charakter przewlekły. Dzięki odpowiedniej terapii i lekami można jednak znacząco poprawić komfort i wydłużyć życie pupila.
Jak długo żyje pies z niewydolnością serca?
To zależy od rodzaju choroby i momentu rozpoczęcia leczenia. Psy zdiagnozowane wcześnie i leczone odpowiednio mogą żyć jeszcze wiele lat.
Źródła
A. Saunders, S. Grodon, Heart Failure in Dogs, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2016/06/T1507F02.pdf (24.09.2025).
S. Swift, Congestive Heart Failure in Canines, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2018/04/TVP-2018-0506_Congestive_Heart_Failure_Dogs.pdf (24.09.2025).
Heart Failure, https://www.fentonrivervet.com/wp-content/uploads/Heart_Failure.pdf (24.09.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
