Choroba zwyrodnieniowa stawów u psów
Twój pies ma problemy z poruszaniem? Zaczął kuleć albo chodzenie sprawia mu widoczny ból? W takiej sytuacji czas udać się z nim na wizytę do lekarza weterynarii, ponieważ problemem może być postępujące zwyrodnienie stawów. Jest to choroba postępująca powoli i nieodwracalna. U szczeniąt ma często związek z wystąpieniem pierwotnych genetycznych chorób np. dysplazji stawów. U psów starszych i geriatrycznych jest następstwem starczych zmian zachodzących w organizmie zwierzęcia.
W tym artykule opisałem, na podstawie literatury przedmiotu, na czym polega ta choroba; jak poznać, że pies ma problemy ze stawami oraz jak pomóc psu ze zwyrodnieniem stawów.
W artykule przeczytasz
Czym jest choroba zwyrodnieniowa stawów?
W języku angielskim chorobę zwyrodnieniową stawów u zwierząt domowych określa się jako DJD, czyli degenerative joint disease. Ta choroba stawów rozwija się powoli i jest nieodwracalna – zatem zmiany można spowolnić albo poddać psa operacji.
W niektórych źródłach choroba zwyrodnieniowa stawów określana jest również jako artretyzm (osteoarthris). Jak podkreśla Madany choroba zwyrodnieniowa stawów jest pojęciem szerszym, a artretyzm jest jej formą, przebiegająco z zapaleniem stawów i tego będę się trzymał w moim artykule.
Choroba ta prowadzi do wyniszczenia chrząstki stawowej, w miejsce której powstaje tkanka kostna, która deformuje powierzchnie stawów. Dochodzi do pogrubienia torebki stawowej oraz wytworzenia wyrośli kostnych wokół stawu, gdyż organizm stara się w ten sposób zwiększyć stabilność stawu – jednocześnie powoduje to wiele negatywnych skutków.
Co wywołuje chorobę zwyrodnieniową stawów?
Chociaż zdarza się, że DJD rozwija się u psów w wyniku infekcji lub choroby autoimmunologicznej, to w zasadzie zawsze przyczną pierwotną jest jakiś uraz, który może mieć pochodzenie nierozpoznane (idiopatyczne) lub wynikać z wad wrodzonych lub nabytych (np. na skutek wypadku).
Typowym czynnikiem inicjującym chorobę może być wrodzona deformacja, nieprawidłowe ułożenie stawu lub uraz. Te zaburzenia zmieniają sposób naturalnego zużywania się chrząstki stawowej i prowadzą do zniszczenia macierzy chrząstki.
Proces ten przebiega w dużej mierze bez stanu zapalnego, ale może zostać przyspieszony pod wpływem cytokin i prostaglandyn uwalnianych przez komórki błony maziowej do stawu.
Jakie choroby mogą doprowadzić do choroby zwyrodnieniowej stawów u psa?
Czynnikiem inicjującym DJD, poza wypadkiem z urazem mechanicznym mogą być różne choroby w obrębie stawów lub takie, które wpływają na stawy.
Inicjatorem może być na przykład dysplazja stawów biodrowych lub łokciowych – jest to choroba warunkowana genetycznie oraz dietetycznie. U psów z dysplazją dochodzi do szybkiego zużywania się stawów na skutek wrodzonych deformacji. Prowadzi to do stanów zapalnych, ubytku w chrząstce stawowej i w konsekwencji do zwyrodnienia stawów.
Innym rodzajem urazu, który inicjuje zwyrodnienie jest uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego, które, analogicznie, jak u człowieka, zapewnia stabilizację kolana. Jeżeli Twój pies zaczął kuleć po intensywnej zabawie, to istnieje ryzyko, że zerwał to więzadło. Nieleczony uraz może doprowadzić do DJD.
Innym przykładem choroby inicjującej jest otyłość u psa. Nadwaga może utrudniać poruszanie się i przyspieszać zużywanie chrząstki stawowej, a to prosta droga do zwyrodnienia stawów.
Jak rozpoznać, że psa bolą stawy?
W początkowej fazie choroby objawy mogą być tak słabe, że można je zlekceważyć. Początkowo dotyczą one tylko układu mięśniowo-szkieletowego. Pies może wykazywać objawy kulawizny i sztywnego chodu po nadmiernym wysiłku. Problemy te mogą nasilać się w chłodne i wilgotne dni.
W łagodnej formie DJD psy mogą z czasem rozchodzić kulawiznę, jednak problem zniknie tylko na pewien czas, gdyż jest to choroba zawsze postępująca.
W czasie rozwoju zwyrodnienia stawów dochodzi do utraty ich funkcji na skutek bólu, ale także opisywanego wyżej zwłóknienia.
Pies z tą chorobą:
- Zaczyna unikać ruchu na skutek bólu
- Wykazuje trwałą kulawiznę – zwłaszcza po wysiłku oraz odpoczynku
- W zaawansowanych przypadkach dochodzi do zaniku mięśni
Na podstawie powyższych objawów oraz zdjęcia RTG stawów można z dużą pewnością potwierdzić chorobę. Dodatkowo lekarz może zdecydować o pobraniu mazi stawowej.
Jak leczyć zwyrodnienie stawów u psa?
Wraz z postępem zwyrodnienia pies zaczyna unikać ruchu, odciąża kończynę, przenosząc ciężar na pozostałe, a w konsekwencji prowadzi to do zaniku mięśni, zmniejszonego zakresu ruchu i bólu w chorej kończynie. Dodatkowo, po obciążeniu pozostałych kończyn, bóle stawów mogą pojawić się również w nich.
W medycynie konwencjonalnej lekarze dysponują szerokim zakresem metod leczenia, jednak najczęściej jest to farmakoterapia.
W leczeniu zwyrodnieniowej choroby stawów najpowszechniej stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne. Mimo że leki te przynoszą ulgę mają one swoje wady: mogą wywoływać problemy trawienne, obciążać wątrobę i nerki. I chociaż leki te uśmierzają ból, to nie poprawiają kondycji samego stawu, dlatego, jak wskazuje Gary Richter, najlepiej jest łączyć je z innymi terapiami.
W przypadku przeciwzapalnych leków steroidowych ten sam autor wskazuje, że ich długotrwałe stosowanie powoduje, że skutki uboczne przewyższają korzyści. Podawanie tych leków dłużej niż kilka tygodni może prowadzić do: ubytku tkanki mięśniowej, wiotkości stawów, niedoczynności kory nadnerczy i powiększenia wątroby.
Poza lekami przeciwzapalnymi lekarz weterynarii ma również do dyspozycji leki przeciwbólowe.
Głównym celem leczenia DJD powinna być poprawa w obrębie stawu. Chondroprotektory, takie jak glikozoaminoglikan wielosiarczanowy (PSGAG) chronią tkankę chrzęstną, zmniejszając aktywność enzymów odpowiedzialnych za jej niszczenie. Jak wskazuje Richter, lek może być podany podskórnie lub domięśniowo.
Do stawów objętych stanem zapalnym można również wstrzykiwać kwas hialuronowy, który jest głównym składnikiem mazi stawowej, co może przywrócić lepkość i zmniejszyć tarcie.
W przypadku, gdy pies cierpi na chorobę zwyrodnieniową stawów od szczeniaka lub po wypadku lekarz może zdecydować o przeprowadzeniu zabiegu chirurgicznego, by poprawić funkcjonowanie stawu i przedłużyć jego sprawność. Takie operacje stosuje się powszechnie w dysplazji stawów biodrowych i łokciowych oraz uszkodzeniu więzadła krzyżowego przedniego. Nie wolno również zapominać o tym, że u psów z tą chorobą ważne jest wdrożenie fizykoterapii.
Jak można zapobiec chorobie zwyrodnieniowej stawów u psa?
Zwyrodnieniowej chorobie stawów nie zawsze można zapobiec, można jednak opiekować się psem w taki sposób, że nawet w związku z wadami genetycznymi zwierzę może przez kilka lat funkcjonować w miarę normalnie, zanim lekarz zdecyduje o operacji.
W wielu przypadkach choroba wywołana jest przez otyłość. Grube psy obciążają swoje stawy tak bardzo, że prowadzi to do ubytku chrząstki stawowej.
Poza tym, jak pisałem w artykule: Jak karmić szczeniaka dużej i olbrzymiej rasy, według Handa i Pibota schorzenia ortopedyczne powstające w czasie rozwoju szczeniąt dużych i olbrzymi ras, poniżej 1. roku życia, dotyczą aż 22% psów. Około 1/5 z nich to przypadki, gdzie główną przyczyną było niewłaściwe żywienie.
Wobec tego w artykule: Jak karmić psa z chorobą zwyrodnieniową stawów, na podstawie literatury przedmiotu opisałem, jak zapobiegać chorobie zwyrodnieniowej stawów żywieniem oraz jak uzupełnić proces leczenia dietą u psów, które już mają zwyrodnienie stawów.
Podsumowanie
Mimo rozwoju medycyny weterynaryjnej nie ma jeszcze skutecznego leku na chorobę zwyrodnieniową stawów i prawdopodobnie może go nigdy nie być. Dlatego ważne jest, by problem został zdiagnozowany przez lekarza możliwe szybko, gdyż wczesne leczenie spowolni postęp choroby i poprawi komfort życia psa.
FAQ
Jakie rasy psów są narażone na choroby stawów?
Najbardziej narażone na zwyrodnienie stawów są niektóre duże rasy psów: owczarek niemiecki, labrador retriever oraz większość ras olbrzymich: mastiffy, dogi niemieckie, wilczarze. Choroba dotyka częściej samców.
Źródła
M. Ceregrzyn, B. Barszczewska, R. Lechowski R., Podstawy żywienia psów i kotów, Wyd. Edra&Urban, Wrocław 2019.
R. W. Nelson, C. G. Couto, Choroby wewnętrzne małych zwierząt, tom. 3, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2009.
G. Richter, Księga zdrowia psa i kota. Zintegrowana opieka i żywienie, Wyd. Galaktyka, Łódź 2018.
B. Degórska, J. Jacewicz, Choroba zwyrodnieniowa stawów psów – rozpoznanie i leczenie, „Magazyn weterynaryjny”, nr 10/2022.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
