Wścieklizna u psa – Objawy, Przebieg, Szczepienie
pixabay.com/photos/dog-angry-aggressive-white-black-5287546/
Wścieklizna to choroba wirusowa przenoszona przez ślinę zakażonego organizmu. Do zarażenia psa może dojść w wyniku ugryzienia a także poprzez zjedzenie zakażonych tkanek innego zwierzęcia. Wścieklizna przechodzi również przez łożysko w łonie matki. Do zarażenia może również dojść przez kontakt zadrapanej skóry ze śliną zarażonego zwierzęcia. W tym artykule opisałem objawy tej choroby, a także sposoby zabezpieczenia psa.
W artykule przeczytasz
Jak dochodzi do rozwoju wścieklizny u psa?
Wirus wścieklizny rozsiewa się w organizmie psa, przesuwając się od miejsca wniknięcia (zazwyczaj rana kąsana) wzdłuż dróg nerwowych, by ostatecznie trafić do mózgu. Siewstwo rozpoczyna się miedzy 1 a 5 dniem przed rozwinięciem się objawów neurologicznych, a kończy wraz ze śmiercią chorego zwierzęcia. Na zarażenie wirusem wścieklizny narażone są wszystkie zwierzęta stałocieplne. Najbardziej podatne są zwierzęta mięsożerne, im są one młodsze, tym większa podatność na zakażenie. Okres inkubacji wirusa wścieklizny u psa zależny jest od kilku czynników:
- Od odległości miejsca, w którym wirus wtargnął do organizmu do mózgu. Im jest ona większa, tym więcej czasu wirus potrzebuje, by dostać się do tkanki ośrodkowego układu nerwowego.
- Od wieku zwierzęcia, szczenięta do 3. miesiąca życia są bardziej podatne niż psy dorosłe.
- Od liczby zakończeń nerwowych w okolicy zranienia. Domięśniowe wprowadzenie wirusa umożliwia mu bezpośredni dostęp do połączeń nerwowo-mięśniowych lub replikację w tkankach.
- Od ilości wprowadzonego do organizmu wirusa. Wirus, który dostanie się do obwodowego układu nerwowego, rozsiewa się z prędkością od 10 do 400 nm na dzień.
Jak zachowuje się pies, który ma wściekliznę?
Wścieklizna u psa może przebiegać w sposób cichy lub gwałtowny. Częściej występuje postać cicha. Objawy wścieklizny u psów postępują w trzech stadiach.
- Faza prodromalna
Stadium to trwa 2-3 dni. Objawy wścieklizny na tym etapie to:
- Podwyższona temperatura
- Zmiany behawioralne tj. niepokój, nerwowość. Psy lękliwe garną się do człowieka, a psy ufne zaczynają się izolować
- Świąd okolicy pogryzienia
- Owrzodzenie miejsca ugryzienia
- Rozszerzenie źrenic
- Osłabienie odruchu rogówkowego
- Trzecia powieka może wypadać
- Zaprzestanie picia i jedzenia
- Faza pobudzeniowa
Stadium to trwa maksymalnie 7 dni. Objawy wścieklizny na tym etapie to:
- Nadreaktywność na bodźce wzrokowe i dźwiękowe.
- Pobudzenie – pies jest w bezustannym ruchu i może przemierzać spore odległości, zanika respekt przed naturalnymi wrogami.
- Agresja – pies gryzie i zjada niejadalne przedmioty, wyłamuje sobie zęby, narasta tendencja do kąsania.
- Światłowstręt
- Przeczulica
- Dezorientacja, bieganie bez celu
- Ataksja
- Drgawki
- Porażenia
- Faza porażeniowa
Stadium to rozwija się między 1. a 10. dniem po pojawieniu się pierwszych objawów klinicznych. Objawy wścieklizny na tym etapie to:
- Niepokój, który przechodzi w wyczerpanie (porażenie kończyn, ogona)
- Trudności w wydawaniu dźwięków (porażenie gardła, krtani)
- Wzmożone ślinienie się
- Trudności w pobieraniu pokarmu i płynów (porażenie żuchwy)
- Śpiączka
- Zaburzenia rytmu serca
- Zatrzymanie oddechu
Stadia wścieklizny u psa mogą płynnie przechodzić jedno po drugim, ale mogą też nie być wyraźnie zaznaczone lub się przeplatać. Na obszarach endemicznych psy mogą być nosicielami wirusa wścieklizny bez wykazywania żadnych objawów typowych dla choroby, lecz nadal sieją go do środowiska wraz ze śliną. Wśród zwierząt dzikich wirusa wścieklizny przenosi np. szop pracz, skunks, lis szary, lis rudy, lis polarny, jenot, mangusta, krwiopijne nietoperze, gatunki owadożerne i owocożerne. Według WHO zoonoza ta pochodzi zazwyczaj od zwierząt dziko żyjących.
Wścieklizna u psa – objawy kliniczne
Do charakterystycznych objawów wścieklizny u psów należy zaliczyć:
- Agresję
- Ataksję
- Nerwowość
- Anoreksję
- Ospałość
- Ślinienie się
- Utrudnione połykanie
- Kulawiznę
- Porażenie kończyn miednicznych
- Porażenie mięśni żuchwy
- Utrudnione wydawanie dźwięków
- Przeczulicę
- Napady padaczkowe
- Podwyższoną ciepłotę ciała
Rozpoznanie wścieklizny u psa
Dokładne i pewne rozpoznanie wścieklizny u psa następuje na podstawie badania pośmiertnego psa. W laboratorium dokonuje się badania immunofluorescencyjnego, poszukując wirusa w mózgu. Jeśli lekarz weterynarii podejrzewa wściekliznę u psa, to zwierzę izoluje się na 10 dni i po ewentualnym padnięciu przekazuje się na badanie do Zakładu Higieny Weterynaryjnej.
W rozpoznaniu wścieklizny u psa trzeba wziąć pod uwagę inne choroby, których objawy mogą sugerować wściekliznę. Wśród nich jest choroba Aujeszky`ego, nosówka, inne zapalenia mózgu np. wywołane toksoplazmozą, kleszczowym zapaleniem mózgu.
Zwalczanie
Psy z wścieklizną nie podlegają leczeniu. Śmiertelność zwierząt chorych dochodzi do 99,9 %. Wścieklizna jest w Polsce zwalczana z urzędu i na mocy decyzji administracyjnej zwierzęta chore muszą być uśmiercone. Pies pogryziony przez wściekłe zwierzę zostaje poddany izolacji i obserwacji na 3 miesiące. Pies podejrzewany o wściekliznę, który ugryzł człowieka, nie może być zabity. Takie zwierzę podlega izolacji na 10 dni, a jeśli je przeżyje, oznacza to, że nie jest wściekły, a człowiek nie został zarażony wirusem. Jeśli jednak pies padnie po 10 dniach, obowiązkowo wykonuje się badanie jego mózgu w kierunku wykrycia wścieklizny. Pies zaszczepiony przeciw wściekliźnie, ugryziony przez wściekłe zwierzę, musi być niezwłocznie zaszczepiony ponownie. Każde podejrzenie wścieklizny należy zgłaszać Państwowej Inspekcji Weterynaryjnej.
Szczepienie na wściekliznę i profilaktyka
W Polsce każdy pies do 30. dni od ukończenia 3. miesiąca życia musi być zaszczepiony przeciw wściekliźnie. Szczepienie na wściekliznę jest obowiązkowe dla wszystkich psów, a właściciele uchylający się od tego obowiązku podlegają karze grzywny (art. 85.1 ust. 1a, pkt. 1) do 5. tysięcy złotych.
Zgodnie z Ustawą o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt szczepienie wykonuje lekarz weterynarii w ramach działania zakładu leczniczego zwierząt. Kolejne sczepienie przeciw wściekliźnie wykonuje się co rok. Szczepionka na wściekliznę kosztuje od 40 do 70 zł. Po szczepieniu mogą pojawić się reakcje poszczepienne. Skutkami ubocznymi szczepienia na wściekliznę jest podniesienie temperatury, pojawienie się objawów anafilaktycznych, zapalenie naczyń lub pojawienia się ziarniaków w miejscu ukłucia. Poza szczepieniami ochronnymi opiekunowie psów powinni w czasie spacerów trzymać zwierzę na smyczy. Swobodne bieganie psa po lesie czy poza terenem miasta jest potencjalnym zagrożeniem dla zwierzęcia. Zaleca się też zwracanie większej uwagi na rozmieszczone w terenie tablice informacyjne dotyczące zagrożenia wścieklizną, ich treść jest skierowana właśnie do opiekunów psów.
FAQs
Ile jest ważne szczepienie psa na wściekliznę?
Szczepienie psa na wściekliznę należy powtarzać co rok.
Jak pies może zarazić się wścieklizną?
Pies najczęściej może zarazić się wścieklizną przez ślinę w wyniku ugryzienia, poprzez uszkodzoną skórę lub błonę śluzową.
Czy szczepiony pies może zarazić się wścieklizną?
Nie. Psy prawidłowo szczepione na wściekliznę nie zachorują, ale gdy zostaną pogryzione, muszą mieć natychmiast powtórzone szczepienie.
Ile żyje pies z wścieklizną?
Pies z wścieklizną żyje od 7 do maksymalnie 10 dni.
Kiedy szczepić szczeniaka na wściekliznę?
Szczeniaka na wściekliznę trzeba zaszczepić w ciągu 30 dni po ukończeniu przez niego 3 miesiąca życia.
Źródła
T. Frymus, Choroby zakaźne psów, Wyd. SI-MA, Warszawa 1999.
R. Ruiz de Gopegui Fernandez, Choroby zakaźne psów, Wyd. Edra Urban&Partner, Wrocław 2017
L. Wolf Friedl, Co dolega mojemu psu? Rozpoznanie, leczenie, zapobieganie chorobom, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1997.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
