Wodogłowie u psa

Poglądowy obraz wygenerowany przez AI

Wodogłowie (hydrocephalus) to jedna z najczęstszych wad wrodzonych mózgu u psów, szczególnie ras miniaturowych i krótkoczaszkowych, takich jak Chihuahua czy Yorkshire Terrier. Schorzenie to polega na nadmiernym gromadzeniu się płynu mózgowo-rdzeniowego w komorach mózgowych, co prowadzi do ich patologicznego powiększenia. Choć dokładne przyczyny wodogłowia nie są do końca znane, podejrzewa się wpływ czynników genetycznych i teratogennych.

Czym jest wodogłowie u psa?

Wodogłowie to stan chorobowy, w którym dochodzi do wtórnego powiększenia komór mózgu na skutek nadmiernej ilości płynu mózgowo-rdzeniowego. W konsekwencji dochodzi do ucisku lub zaniku otaczającej tkanki nerwowej, co może prowadzić do zaniku mózgu i poważnych zaburzeń neurologicznych.

Istnieją dwa główne sposoby, w jakie wodogłowie może powodować uszkodzenia mózgu:

Ucisk mechaniczny – zwiększone ciśnienie ściska tkankę mózgową, co może prowadzić do uszkodzenia neuronów i ograniczenia przepływu krwi, a w konsekwencji do ich obumierania.
Niedokrwienie mózgu – zaburzony przepływ krwi i zmniejszona dostawa tlenu do mózgu mogą przyczyniać się do degeneracji tkanki nerwowej.

W literaturze weterynaryjnej wyróżnia się dwa rodzaje wodogłowia:

Niekomunikujące (obturacyjne) – powstałe na skutek zaburzeń odpływu płynu mózgowo-rdzeniowego.
Komunikujące (nieobturacyjne) – wynikające ze zwiększonej produkcji płynu mózgowo-rdzeniowego lub jego niewystarczającego wchłaniania.

Przyczyny wodogłowia u psów

Wodogłowie może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Wrodzone wodogłowie wynika najczęściej z zaburzeń rozwojowych układu komorowego mózgu i jest częste u ras miniaturowych. Może również pojawić się wskutek zakażeń prenatalnych, urazów w okresie płodowym lub nieprawidłowej budowy czaszki.

Wodogłowie nabyte może mieć różne przyczyny, w tym:

guzy mózgu powodujące niedrożność układu komorowego,
zapalenia mózgu i opon mózgowych,
krwotoki wewnątrzczaszkowe,
w rzadkich przypadkach nadmierna produkcja płynu mózgowo-rdzeniowego przez guz splotu naczyniówkowego.

Jakie psy są narażone na wodogłowie?

Wodogłowie to jedna z najczęstszych wrodzonych wad mózgu u psów ras miniaturowych i brachycefalicznych. Najczęściej diagnozuje się je u: chihuahua, pomeranianów, yorkshire terrierów, buldogów angielskich, lhasa apso, pudli miniaturowych, cairn terrierów, boston terrierów, mopsów, pekińczyków oraz maltańczyków.

Jak wygląda wodogłowie u psa?

Psy cierpiące na wodogłowie mają nieproporcjonalnie powiększoną i uwypukloną mózgoczaszkę, często z przetrwałym ciemiączkiem. W wyniku deformacji oczodołów może występować charakterystyczny zez dobrzuszny i boczny, nazywany „objawem zachodzącego słońca”.

Zwierzęta z wodogłowiem mogą wykazywać:

opóźnienie rozwoju i problemy z nauką,
trudności z widzeniem, słyszeniem i chodzeniem,
zmiany w zachowaniu, np. agresję, nadmierną senność lub nadpobudliwość,
porażenia, zaburzenia równowagi i ruchy maneżowe (chodzenie w kółko),
drgawki, którym mogą towarzyszyć niedowład czterokończynowy oraz wzmożone odruchy.

Rozpoznanie

Rozpoznanie u młodych psów opiera się na stwierdzeniu wyżej wymienionych objawów oraz przeprowadzeniu badania klinicznego. Gdy ciemiączko nie jest zrośnięte, poprzez otwory można wykonać badanie USG mózgu, co umożliwi określenie wielkości komór bocznych. Alternatywą jest wykonanie tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.

U młodych psów do 6. miesiąca życia wrodzone wodogłowie może wystąpić wskutek zakażeń prenatalnych lub urazów.

Leczenie: Czy wodogłowie u psa można wyleczyć?

Rokowanie zależy od stopnia zaawansowania choroby i objawów neurologicznych. W przypadku szczeniąt poniżej 3. miesiąca życia, u których potwierdzono wodogłowie, rokowania są niepewne, szczególnie jeśli występują inne wady wrodzone.

Terapia farmakologiczna – stosuje się glikokortykosteroidy (np. prednizon, deksametazon) w celu zmniejszenia produkcji płynu mózgowo-rdzeniowego oraz leki przeciwdrgawkowe. Dodatkowo w niektórych przypadkach stosuje się acetazolamid lub omeprazol, jednak ich skuteczność jest różna.
Postępowanie chirurgiczne – w ciężkich przypadkach konieczne jest wszczepienie drenu komorowo-otrzewnowego (VP), który umożliwia odpływ nadmiaru płynu mózgowo-rdzeniowego do jamy otrzewnej lub prawego przedsionka serca. Jest to jedyna metoda zapewniająca długoterminową poprawę.

Jak długo żyją psy z wodogłowiem?

Długość życia psa z wodogłowiem zależy od stopnia zaawansowania choroby, objawów oraz leczenia.

Psy z łagodnym wodogłowiem, które nie wykazują poważnych objawów neurologicznych, mogą żyć normalnie i osiągnąć typową długość życia dla swojej rasy, często wystarcza leczenie farmakologiczne zmniejszające produkcję płynu mózgowo-rdzeniowego.
W umiarkowanych przypadkach, gdy występują zaburzenia równowagi, trudności w nauce czy lekkie drgawki, psy mogą żyć kilka lat, jeśli otrzymają odpowiednią opiekę, a w niektórych sytuacjach poprawę może przynieść wszczepienie zastawki odprowadzającej nadmiar płynu.
W ciężkich przypadkach wodogłowia, gdy pies ma poważne problemy neurologiczne, takie jak ślepota, silne drgawki czy brak koordynacji, długość życia jest znacznie skrócona, a wiele zwierząt umiera w pierwszych miesiącach lub latach życia, szczególnie bez leczenia.

Wodogłowie to poważna choroba, ale odpowiednie postępowanie medyczne może znacznie poprawić jakość życia psa i zwiększyć jego szanse na dłuższe życie.

Źródła

R. Nelson, C. Couto, Choroby wewnętrzne małych zwierząt, Tom. 3, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2009.

H. Niemand, P. Suter, Praktyka kliniczna: PSY, wyd. Galaktyka, Łódź 2003.

S. Platt, Choroby mózgu psów i kotów. Cz. I, https://magwet.pl/25735,choroby-mozgu-psow-i-kotow-cz-i?srsltid=AfmBOoqJkwIJ-37ai1VLCOjZ9BoZdqZcUfJITiC-n4sVXq1Pkl6SCltj (dostęp: 25.02.2025).

dr Mateusz Karatysz

Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.

Bio autora