Nosówka u psa
Nosówka to choroba wirusa, która jest szczególnie niebezpieczna dla szczeniąt. Chociaż podstawą profilaktyki są szczepienia, to nawet dorosłe szczepione psy mogą zapaść na nosówkę. W zależności od miejsca intensywnego namnażania się wirusa pies może zapaść n nosówkę nerwową, płucną jelitową, dermatologiczną lub oczną. W rzeczywistości objawy z każdego tych narządów mogą współwystępować.
W artykule przeczytasz
Czym jest wirus nosówki?
Nosówka znana również jako canine distemper, to wysoce zaraźliwa i często śmiertelna choroba wirusowa wywoływana przez CDV (canine distemper virus) – jednoniciowy wirus RNA o ujemnej polarności, należący do rodzaju Morbillivirus w rodzinie Paramyxoviridae. Wirus ten posiada otoczkę lipidową zawierającą białka H i F, które umożliwiają mu wnikanie do komórek organizmu psa i wywoływanie zakażenia.
CDV atakuje nie tylko psy, ale również inne mięsożerne ssaki z rodziny psowatych, łasicowatych i szopowatych. Podatne są również gatunki hienowatych i niedźwiedziowatych. Koty domowe przechodzą CDV bezobjawowo.
W środowisku zewnętrznym wirus szybko ulega inaktywacji, dlatego zakażenie u psa następuje głównie poprzez bezpośredni kontakt z chorym zwierzęciem lub jego wydzielinami.
Nosówka u psów ma często przebieg sezonowy – największa liczba zachorowań obserwowana jest zimą, szczególnie przy temperaturach poniżej 4°C, które sprzyjają transmisji wirusa.
CDV jest blisko spokrewniony z wirusami odry u ludzi, pomoru bydła i pomoru małych przeżuwaczy, a także z wirusami nosówki morskiej u fok i delfinów.
Objawy nosówki u psa – na co zwrócić uwagę?
Objawy nosówki u psa mogą być bardzo zróżnicowane – ich nasilenie zależy od zjadliwości wirusa, warunków środowiskowych oraz ogólnej kondycji zwierzęcia. Wirus nosówki atakuje kilka układów narządów, w tym układ oddechowy, pokarmowy, skórny i ośrodkowy układ nerwowy, dlatego objawy kliniczne mogą mieć różny przebieg.
Do najczęstszych objawów nosówki u psa należą:
- zapalenie spojówek i wypływ z oczu,
- kaszel, katar i zapalenie płuc,
- biegunka (często krwotoczna),
- brak apetytu i szybkie odwodnienie.
W bardziej zaawansowanym stadium choroby mogą pojawić się objawy neurologiczne, takie jak:
- drgawki,
- sztywność karku,
- nadwrażliwość na bodźce,
- niedowład kończyn (parapareza lub tetrapareza),
- zaburzenia równowagi (objawy przedsionkowe i móżdżkowe),
- mimowolne, rytmiczne skurcze mięśni, często przypominające „żucie gumy”.
Objawy neurologiczne u psa mogą wystąpić nawet kilka tygodni po ustąpieniu początkowych symptomów. U części psów pojawiają się również tzw. twarde łapy – czyli hiperkeratoza opuszek palcowych. Do innych objawów nosówki zalicza się również zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie naczyniówki oraz zapalenie błony naczyniowej oka.
Jak pies może się zarazić nosówką?
Nosówka u psa to wysoce zaraźliwa choroba wirusowa, do której zakażenia dochodzi głównie drogą kropelkową – pies wdycha cząsteczki wirusa zawieszone w powietrzu, które przedostają się do organizmu przez nabłonek górnych dróg oddechowych. Wirus nosówki (CDV) replikuje się najpierw w tkankach limfatycznych jamy nosowej i migdałkach, a następnie rozprzestrzenia się przez układ limfatyczny i krwionośny do narządów takich jak śledziona, grasica, węzły chłonne, szpik kostny czy przewód pokarmowy.
Zarażony pies zaczyna wydalać wirusa już od 7. dnia po zakażeniu – wraz z wydzieliną z nosa i pyska, kałem, moczem, a nawet przez łożysko matki, co może prowadzić do zakażenia płodów. Szczególnie podatne na zakażenie są szczenięta między 3. a 6. miesiącem życia, kiedy odporność nabyta po matce zaczyna słabnąć, a ich własny układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty.
Okres inkubacji nosówki trwa od 1 do 4 tygodni i może zakończyć się bezobjawowo lub rozwinąć się w ciężką postać ogólnoustrojową z wysoką śmiertelnością – sięgającą nawet 50%, a w przypadku szczeniąt nawet 80%.
W sytuacji, gdy organizm psa nie wytworzy odpowiedniej odpowiedzi immunologicznej, wirus może przetrwać w ośrodkowym układzie nerwowym, błonie naczyniowej oka i opuszkach łap, prowadząc do rozwoju postaci neurologicznej nosówki.
Diagnostyka: Jak rozpoznać nosówkę?
Doświadczony lekarz weterynarii może podejrzewać nosówkę w ostrym przebiegu już na podstawie objawów klinicznych. Zwłaszcza jeśli z wywiadu klinicznego wynika, że pies nie był wcześniej szczepiony.
Mimo to, potwierdzenie rozpoznania uzyskuje się na podstawie badań laboratoryjnych. Typowym narzędziem diagnostycznym jest test immunofluorescencji bezpośredniej (DIF), który wykonuje się na próbce pobranej z zeskrobiny spojówki, jamy nosowej bądź pochwy; koncentratu leukocytów; szpiku kostnego, PMR bądź płynów ciała. Daje on najlepsze wyniki, gdy jest wykonywany w ciągu 3 tygodni od zakażenia, gdyż po tym czasie wirus znika z nabłonków.
Do postawienia ostatecznej diagnozy zaleca się wykonanie testu RT-PCR, który wykonuje się na próbkach krwi, moczu, płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR), migdałków bądź materiału ze spojówki – charakteryzuje się on najwyższą czułością.
Jak leczyć psa chorego na nosówkę?
Leczenie nosówki u psa nie polega na zwalczaniu samego wirusa, ponieważ nie istnieje lek przeciwwirusowy działający bezpośrednio na CDV (canine distemper virus). Terapia ma charakter objawowy i wspomagający, a jej głównym celem jest łagodzenie przebiegu choroby, zapobieganie powikłaniom oraz wzmocnienie organizmu w walce z infekcją. Leczenie nosówki u psa musi być zawsze prowadzone przez lekarza weterynarii, po potwierdzeniu diagnozy na podstawie objawów klinicznych i wyników badań.
W leczeniu stosuje się:
- antybiotyki o szerokim spektrum działania – w celu zwalczania wtórnych infekcji bakteryjnych,
- płynoterapię dożylną lub podskórną – by zapobiec odwodnieniu i przywrócić równowagę elektrolitową,
- żywienie pozajelitowe – w przypadkach ciężkiego wyniszczenia i braku apetytu,
- leki przeciwgorączkowe, przeciwbólowe i przeciwdrgawkowe – przy objawach neurologicznych takich jak drgawki, mioklonie, sztywność karku,
- nebulizację i oczyszczanie dróg oddechowych – w celu ułatwienia oddychania i usuwania zalegającej wydzieliny,
- oczyszczanie oczu i nosa – z wydzieliny, by zapobiec wtórnym zakażeniom.
W ciężkich przypadkach neurologicznych, aby zmniejszyć skurcze mięśni twarzy, zeza, spastyczny kręcz szyi czy mioklonie, podaje się toksynę botulinową bezpośrednio do zajętych mięśni.
Niektóre placówki weterynaryjne wspomagają leczenie także przy użyciu leków takich jak interferon, rybawiryna, flawonoidy czy fukoidyna, które mogą wspierać układ odpornościowy w zwalczaniu wirusa.
Profilaktyka
Głównym narzędziem profilaktycznym są szczepienia. Psy szczepi się szczepionkami zawierającymi osłabiony (atenuowany) żywy wirus (MLV), który został zmodyfikowany w warunkach laboratoryjnych poprzez wielokrotne namnażanie w hodowlach komórkowych.
Skuteczność szczepienia szczeniąt zależy od poziomu przeciwciał przekazanych przez matkę. Aby zminimalizować ryzyko interferencji odporności biernej, szczepienia przeciwko nosówce rozpoczyna się już w 6. tygodniu życia szczeniaka, a kolejne dawki podaje się co 3–4 tygodnie, aż do ukończenia 16. tygodnia życia. Dzięki temu możliwe jest zbudowanie skutecznej ochrony immunologicznej. Powtórne szczepienie należy wykonać po roku, a kolejne co 3 lata.
FAQs
Ile kosztuje leczenie nosówki?
Leczenie nosówki u psa może kosztować od kilkuset do nawet kilku tysięcy złotych, w zależności od stopnia zaawansowania choroby, konieczności hospitalizacji, liczby wykonanych badań diagnostycznych, zastosowanych leków oraz ewentualnych powikłań neurologicznych, co sprawia, że znacznie tańszym i skuteczniejszym rozwiązaniem jest profilaktyczne szczepienie, które zwykle kosztuje jedynie 80–150 zł.
Czy nosówka jest śmiertelna dla psa?
Tak, w ciężkich przypadkach nosówka może prowadzić do śmierci, zwłaszcza u szczeniąt i psów z obniżoną odpornością. Kluczowe znaczenie ma szybkie leczenie i odpowiednia opieka.
Źródła
Ł. Adaszek, J. Kutrzuba. M. Kalinowski, M. Garbal, S. Winiarczyk, Przypadki nerwowej postaci nosówki u szczepionych psów – czy można mówić o nowym wariancie wirusa?, „Życie weterynaryjne”, 7/2012, s. 597-600.
B. Degene, M. Zebene, Canine Distemper, https://ijarbs.com/pdfcopy/2019/july2019/ijarbs3.pdf (dostęp: 22.05.2025).
T. Frymus, Choroby zakaźne psów, wyd. SI-MA, Warszawa 1999.
R. Fernandez, Choroby zakaźne psów. Praktyk kliniczna, wyd. Edra Urban&Partner, Wrocław 2017.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
