Niewydolność nerek u psa
Niewydolność nerek to choroba nieuleczalna, ponieważ komórki nerek – nefrony – nie mają zdolności do regeneracji. Większość psów cierpi na przewlekłą niewydolność nerek, która ujawnia się po wielu latach – gdy organizm nie jest w stanie „ukrywać choroby” poprze kompensowanie utraty wydolności nerek. Dlatego mówi się, że niewydolność nerek to podstępna choroba – ma to swoje uzasadnienie, ponieważ kompensacja przestaje pomagać, gdy ¾ nefronów jest już trwale uszkodzonych. To oznacza, że pies z niewydolnością nerek cierpi na nieuleczalną chorobę, a jedynym celem działań medycznych jest przedłużenie mu życia we względnie dobrym samopoczuciu przez pozostały mu czas.
W artykule przeczytasz
Jakie są objawy niewydolności nerek?
Choroby układu moczowego mają bezpośredni wpływ na pracę nerek oraz na to, jak często i w jakiej jakości pies oddaje mocz. Bardzo często pierwsze sygnały problemów pojawiają się właśnie podczas codziennych spacerów lub wizyt psa przy misce z wodą. Jeśli zauważysz, że Twój pies częściej oddaje mocz, więcej pije, ma trudności lub ból przy oddawaniu moczu, nie trzyma moczu albo w jego moczu pojawia się krew, nie zwlekaj — konieczna jest szybka wizyta u weterynarza.
Warto wiedzieć, ile płynów powinien przyjmować zdrowy pies, aby łatwiej wychwycić nieprawidłowości. Prawidłowa ilość płynów to około 60–80 ml na kilogram masy ciała. Dla psa ważącego 20 kg oznacza to około 1,4 litra płynów dziennie. Przy tej wadze pies powinien oddawać około 800 ml moczu na dobę. Trzeba jednak pamiętać, że ilość wypijanej wody może się różnić w zależności od rodzaju karmy – psy jedzące mokrą karmę (zawierającą ponad 80% wody) będą pić mniej wody z miski niż te żywione karmą suchą.
Pierwszą wyraźną oznaką problemów zdrowotnych może być poliuria – czyli nadmierne oddawanie moczu oraz polidypsja – nadmierne pragnienie. Warto wiedzieć, że takie objawy nie są charakterystyczne wyłącznie dla chorób nerek. Poliuria i polidypsja mogą także wystąpić przy takich schorzeniach jak:
- Cukrzyca
- Choroby wątroby
- Zaburzenia pracy nadnerczy
- Ropomacicze u suczek
- Moczówka prosta
- Choroby prowadzące do podwyższenia poziomu wapnia we krwi
W przypadku przewlekłej niewydolności nerek objawy rozwijają się powoli i często są trudne do wychwycenia na wczesnym etapie. Pies zaczyna więcej pić, częściej sikać, staje się ospały, traci apetyt i chudnie. W miarę postępu choroby mogą wystąpić odwodnienie oraz bladość błon śluzowych, która świadczy o rozwijającej się anemii.
Normy picia i oddawania moczu u psa
| Waga psa | Zapotrzebowanie na płyny (dziennie) | Ilość oddawanego moczu (dziennie) |
|---|---|---|
| 5 kg | 300–400 ml | ok. 200 ml |
| 10 kg | 600–800 ml | ok. 400 ml |
| 15 kg | 900–1200 ml | ok. 600 ml |
| 20 kg | 1200–1600 ml | ok. 800 ml |
| 25 kg | 1500–2000 ml | ok. 1000 ml |
| 30 kg | 1800–2400 ml | ok. 1200 ml |
Jak zbudowane są nerki – Infografika
Jaki kolor moczu ma zdrowy pies?
U zdrowego psa mocz powinien być klarowny, wodnisty i mieć jasnożółty kolor. Naturalnie wydalony mocz jest przejrzysty – delikatne zmętnienie pojawia się dopiero po pewnym czasie, kiedy mocz styka się z powietrzem. Zapach zdrowego moczu u psa jest zazwyczaj delikatny, lekko słodkawy, czasem przypomina zapach lekkiego bulionu mięsnego.
Warto jednak pamiętać, że zarówno kolor, jak i zapach moczu mogą być cennymi wskaźnikami zdrowia psa. Zmiana barwy (np. na pomarańczową, czerwoną czy brązową) albo intensywny, nieprzyjemny zapach mogą świadczyć o rozwijającej się chorobie nerek, wątroby, infekcji dróg moczowych, a nawet o cukrzycy. Dlatego każdy nietypowy wygląd lub zapach moczu powinien być sygnałem, żeby jak najszybciej skonsultować się z lekarzem weterynarii.
Barwa moczu u psa a możliwe problemy zdrowotne
| Barwa moczu u psa | Możliwa przyczyna |
|---|---|
| Pomarańczowy mocz u psa | Choroby wątroby |
| Różowy, czerwony lub czerwonobrązowy mocz u psa |
|
| Brązowy lub czarny mocz u psa |
|
| Mlecznobiały mocz u psa |
|
Źródło: Układ moczowy, w: B. Fogle, Wielka encyklopedia, Psy, Zdrowie, Tom. 5., Wyd. Axel Springer Polska, Warszawa 2008.
Niewydolność nerek u psa – Przyczyny
Niewydolność nerek może mieć miejsce zarówno w jej ostrym, jak i przewlekłym przebiegu. Wśród głównych przyczyn utraty wydolności nerek wskazuje się w literaturze naukowej:
- Toksyczne uszkodzenia nerek (np. glikol etylowy, ibuprofen, NLP, przedawkowanie witaminy D, winogrona, rodzynki)
- Niedokrwienie nerek (np. urazy mechaniczny, znieczulenie)
- Infekcje wirusowe, bakteryjne (np. leptospiroza)
- Nowotwory nerek
- Robak nerkowy Dioctophyme renale
Przewlekła niewydolność nerek u psa
Przewlekła niewydolność nerek (ang. chronic renal failure – CRF) to choroba, która u psów zdarza się znacznie częściej niż ostra niewydolność nerek. Zwykle ma ona związek z naturalnym starzeniem się organizmu. Proces uszkadzania nerek rozwija się powoli, a na początku pies nie pokazuje żadnych wyraźnych objawów. Dzieje się tak, ponieważ organizm uruchamia mechanizmy obronne, które starają się zrekompensować zmniejszoną pracę nerek.
Przewlekła niewydolność nerek u psa rozwija się etapami i wyróżniamy trzy fazy:
- Wczesna niewydolność nerek
- Umiarkowana niewydolność nerek
- Zaawansowana niewydolność nerek – czyli końcowe stadium choroby, kiedy pojawia się mocznica
Każdy etap może przebiegać w formie:
- Skompensowanej – kiedy organizm psa jeszcze radzi sobie i objawy są ledwo zauważalne albo ich nie ma,
- Nieskompensowanej – kiedy objawy stają się wyraźne i poważne.
Ostra niewydolność nerek u psa
Ostra niewydolność nerek (ang. acute renal failure – ARF) występuje u psów znacznie rzadziej. Najczęściej jest wynikiem zatrucia lub infekcji, które uszkadzają nerki w krótkim czasie. To bardzo poważny stan, który wymaga natychmiastowej i intensywnej opieki weterynaryjnej.
📋 Rasy psów zagrożone niewydolnością nerek
W niektórych rasach predyspozycje do chorób nerek mają podłoże genetyczne. Choroba może rozwijać się wolniej, ale wymaga czujnej obserwacji zdrowia pupila. Do ras szczególnie narażonych należą:
- Alaskan malamute
- Basenji
- Beagle
- Berneński pies pasterski
- Bulterier
- Cairn terier
- Chow chow
- Doberman
- Angielski foxhound
- Owczarek niemiecki
- Golden retriever
- Lhasa apso
- Sznaucer miniaturowy
- Norweski pies na łosie
- Rottweiler
- Shih tzu
- Terier pszeniczny miękkowłosy
- Pudel standard
- Welsh corgi
Diagnozowanie niewydolności nerek u psa
Podstawą rozpoznania chorób nerek u psa są badania krwi i moczu. To dzięki nim lekarz weterynarii może ocenić, w jakim stanie są nerki i jak bardzo są uszkodzone.
W badaniu krwi sprawdza się:
- Kreatyninę – jej podwyższony poziom może świadczyć o chorobie nerek. Zbyt dużo kreatyniny we krwi może powodować u psa nudności i złe samopoczucie.
- Azot mocznika we krwi (BUN) – to produkt uboczny trawienia białek. U psa karmionego wysokobiałkową karmą poziom BUN może być podwyższony nawet przy zdrowych nerkach. Jeśli jednak rośnie razem z kreatyniną – to sygnał alarmowy.
- SDMA (symetryczna dimetyloarginina) – to nowoczesny wskaźnik, który pozwala wykryć chorobę nerek wcześniej niż kreatynina i BUN. SDMA rośnie już przy około 40% uszkodzenia nerek, a nie dopiero przy 75%, jak starsze wskaźniki.
- Elektrolity – zwłaszcza poziom potasu i fosforu, które przy chorej nerce mogą być zaburzone.
- Hematokryt (HCT) – pozwala ocenić, czy pies ma anemię. Anemia często pojawia się przy przewlekłej niewydolności nerek, gdy uszkodzone nerki nie produkują wystarczająco hormonu erytropoetyny, który pobudza szpik kostny do tworzenia czerwonych krwinek.
W badaniu moczu sprawdza się:
- Obecność bakterii, które mogą wskazywać na infekcję układu moczowego,
- Ciężar właściwy moczu – pokazuje, czy nerki dobrze zagęszczają mocz,
- Obecność białka – białko w moczu jest nieprawidłowe i często wskazuje na uszkodzenia nerek.
Warto też pamiętać, że psy cierpiące na przewlekłą chorobę nerek (CRF) często mają podwyższone ciśnienie krwi, dlatego jego regularne mierzenie jest bardzo ważne podczas leczenia.
Jak wygląda leczenie niewydolności nerek u psa?
Ostra niewydolność nerek
Jeśli u psa dojdzie do ostrej niewydolności nerek, konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja. W takich sytuacjach czas ma ogromne znaczenie! Lekarz weterynarii może zalecić:
- Płynoterapię – żeby nawodnić organizm i wesprzeć pracę nerek,
- Antybiotyki – jeśli przyczyną są infekcje,
- Leki regulujące oddawanie moczu – żeby przywrócić prawidłowe wydalanie płynów,
- Leki poprawiające przepływ krwi przez nerki – aby ograniczyć dalsze uszkodzenia.
Przewlekła niewydolność nerek
W przypadku przewlekłej choroby nerek leczenie wygląda nieco inaczej. Celem jest spowolnienie rozwoju choroby i poprawa komfortu życia psa. Weterynarz może zaproponować:
- Antybiotyki – jeżeli pojawi się infekcja,
- Usunięcie potencjalnych toksyn z organizmu,
- Płynoterapię i regularne nawadnianie,
- Obniżanie ciśnienia krwi – by zmniejszyć przeciążenie nerek,
- Inhibitory ACE – leki te obniżają ciśnienie krwi dostarczanej do nerek i ograniczają utratę białka przez kłębuszki,
- Leki wiążące fosforany – chronią przed nadmiarem fosforu we krwi,
- Suplementację potasem – jeśli jego poziom jest zbyt niski,
- Suplementację żelazem – w przypadku anemii,
- Specjalne karmy weterynaryjne – stworzone specjalnie dla psów z chorobami nerek.
W leczeniu przewlekłej niewydolności nerek kluczowa jest wczesna diagnoza, systematyczna opieka i dopasowana dieta.
Dieta nerkowa dla psa
Pies z niewydolnością nerek potrzebuje specjalnej karmy, która będzie łatwo przyswajalna i będzie miała obniżoną zawartość białka, fosforu i sodu. Dzięki temu we krwi psa utrzymuje się niższy poziom azotu mocznikowego (BUN) i fosforu, a także łatwiej jest kontrolować ciśnienie krwi.
Wśród specjalistów trwają dyskusje, czy w diecie nerkowej lepsze jest białko roślinne, czy zwierzęce. Choć białka roślinne mają pewne zalety, to jednak białka zwierzęce są smaczniejsze i lepiej przyswajane przez psy, dlatego to właśnie one częściej pojawiają się w dobrej jakości karmach dla psów z chorymi nerkami.
Według International Renal Interest Society najlepszym rozwiązaniem jest wprowadzenie diety nerkowej już na wczesnym etapie choroby, kiedy pies jeszcze czuje się dobrze. Dzięki temu pies przyzwyczaja się do nowej diety stopniowo, a gdy jego stan zdrowia się pogorszy, nie będzie problemów z brakiem apetytu.
W sklepach zoologicznych można znaleźć specjalistyczne karmy weterynaryjne, oznaczone jako Renal. Ich wybór warto skonsultować z lekarzem weterynarii, który pomoże dobrać najlepszą opcję dostosowaną do potrzeb psa.
Suplementy dla psów z chorymi nerkami
W leczeniu i wspomaganiu psów z niewydolnością nerek bardzo ważną rolę odgrywają suplementy diety.
Badania potwierdzają, że ogromne korzyści daje podawanie psom kwasów tłuszczowych EPA i DHA, które znajdują się w olejach rybnych i innych olejach morskich. Pomagają one zmniejszyć stany zapalne i chronić nerki przed dalszym uszkodzeniem.
Bardzo ważne jest też stosowanie probiotyków, które wspierają zarówno układ trawienny, jak i odpornościowy psa. Dla psów z chorobami nerek istnieją specjalne preparaty, takie jak Azodyl. Co ważne – kapsułkę Azodylu należy podawać w całości, bez rozrywania czy mieszania z jedzeniem, bo wtedy traci swoją skuteczność!
Psy z niewydolnością nerek często mają niedobory witamin B i C, które rozpuszczają się w wodzie. Dlatego warto je dodatkowo suplementować, by wspierać ogólne zdrowie i odporność.
Innym składnikiem, który może być pomocny, jest aminokwas arginina. Poprawia on przepływ krwi przez nerki i usprawnia ich filtrowanie. Jednak uwaga – u psów cierpiących na kłębuszkowe zapalenie nerek argininę trzeba stosować bardzo ostrożnie i tylko pod kontrolą weterynarza.
FAQ
Czy sucha karma może powodować choroby nerek?
Nie ma takiego związku. Należy jednak pamiętać, że niektóre choroby układu moczowego – odkładanie się osadu lub kamieni – mogą się pogłębiać przez nadmierną koncentrację moczu. Karmienie mokrą karmą bardziej rozcieńczy mocz. Psy karmione suchą karmą powinny być kontrolowane dokładniej, co do ilości wypitej wody z miski.
Źródła
B. Fogle, Wielka encyklopedia, Psy, Zdrowie, Tom. 5., Wyd. Axel Springer Polska, Warszawa 2008.
N. Martinez, Gdy twój pies choruje, Wyd. RM, Warszawa 2010.
G. Richter, Księga zdrowia psa i kota, Wyd. Galaktyka, Łódź 2018.
L. Wolf Friedl, Co dolega mojemu psu? Rozpoznanie, leczenie, zapobieganie chorobom, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1997.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
