Hipoglikemia u psa
U psów z zaburzeniami wewnątrzwydzielniczej części trzustki może dojść do sytuacji, gdy poziom cukru we krwi spadnie poniżej 60-70 mg/dl. Taki stan określa się w literaturze naukowej jako hipoglikemia, a więc niedocukrzenie. W tym artykule, na podstawie literatury dla lekarzy weterynarii, opisałem przyczyny, jakie prowadzą do tej choroby, objawy, które jej towarzyszą oraz możliwe sposoby leczenia.
W artykule przeczytasz
Objawy hipoglikemii u psa
Przyjmując perspektywę opiekuna psa, chciałbym wiedzieć, jak wygląda pies, który ma hipoglikemię. Jest to dla mnie ważne, ponieważ będę mógł szybko zareagować i pomóc mojemu zwierzęciu.
W literaturze przedmiotu wskazuje się, że objawy niedocukrzenia mogą zacząć się pojawiać, gdy poziom cukru we krwi spadnie poniżej 45 mg/dl. Nie jest to jednak sztywna granica, gdyż wszystko zależy od szybkości, z jaką spada poziom cukru oraz czasu trwania niedocukrzenia.
Zasadniczo objawy hipoglikemii są wynikiem zaburzeń neurologicznych, a pies z niskim poziomem cukru może zacząć mieć drgawki, wykazywać niezborność, może też zasłabnąć. Rzadziej u psów z hipoglikemią dochodzi do ślepoty, zapaści i śpiączki.
Najbardziej charakterystycznym objawem niedocukrzenia są jednak drgawki, które przemijają, niezależnie od przyczyny choroby – zwykle ustępują one w ciągu 0,5-5 minut na skutek aktywacji wydzielania katecholamin i glukagonu, które blokują działanie insuliny i powodują uwalnianie glukozy z wątroby, by podnieść poziom cukru we krwi.
Hipoglikemia u psa – przyczyny
By zrozumieć, jakie przyczyny mogą prowadzić do niedocukrzenia warto wiedzieć, jak skomplikowany jest mechanizm, którym organizm reguluje poziom cukru. W procesie tym biorą udział czynniki pokarmowe, hormony i enzymy. Już na tym etapie można się domyślić, że w leczeniu ważna będzie dieta.
- Poziom cukru reguluje insulina – hormon, który jest wydzielany przez komórki trzustki tzw. wysepki Langerhansa.
- Na poziom cukru wpływają ponadto: hormon wzrostu, glukagon, adrenalina oraz kortykosterydy.
- Bardzo ważny jest glukagon – jest on również wydzielany przez komórki trzustki i odpowiada za przechodzenie glikogenu w glukozę.
- Hormon wzrostu i kortykosterydy odpowiadają za metabolizm cukrów, podnosząc poziom glukozy we krwi.
- Jednocześnie wzrasta poziom insuliny, która zmniejsza poziom cukru.
- W czasie napadu hipoglikemii adrenalina przekształca glikogen do glukozy, by wyrównać poziom cukru.
W literaturze wskazuje się na następujące przyczyny hipoglikemii
- Nowotwory trzustki dotykającego komórek Langerhansa
- Nowotwory komórek wątroby
- Niewydolność wątroby
- Niedoczynność kory nadnerczy
- Niedoczynność przysadki
- Niewydolność nerek
- Spożywania nieprawidłowej ilości glukozy – dotyczy to także godzenia
- Podania zbyt dużej dawki insuliny dla psa z cukrzycą (hipoglikemia jatrogenna)
Innym z typów niedocukrzenia jest hipoglikemia występująca u nowo narodzonych szczeniąt. Jednak bezpośrednia przyczyna tego stanu nie jest jeszcze znana. U psich noworodków do hipoglikemii może dojść po 12-godzinnej głodówce.
Poza tym innymi przyczynami niedocukrzenia mogą być:
- Zarobaczenie
- Choroby zaburzające wchłanianie składników pokarmowych
Przyczyną tzw. hipoglikemii egzogennej jest podawanie leków. Najczęściej wynika ona z przedawkowania doustnych leków na cukrzycę lub podania insuliny. Chorobę może wywołać także leczenie sulfonylomocznikiem, spożycie etanolu lub glikolu etylenowego.
Hipoglikemia czynnościowa może natomiast wystąpić u psów pracujących na skutek przetrenowania– stres połączony z wysiłkiem może doprowadzić do zużycia zapasów glukozy.
W literaturze natknąłem się jeszcze na zestawienie 10 zatruć, które prowadzą do hipoglikemii, a są wywołane przez:
- Baklofen – lej zwiotczający mieśnie
- Metaldehyd
- Metyloksantyny – do tej grupy zalicza się kofeinę, teobrominę np. w czekoladzie
- Sagowiec odwinięty
- Fosforek glinu i fosforek cynku
- Sympatykomimetyki – np. amfetmina
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne np. ibuprofen, celekoksyb, karprofen
- Grzybue zawierające amatoksyny
- Ksylitol
- Leki obniżające stężenie glukozy we krwi
U jakich ras psów może dojść do hipoglikemii?
Odpowiedź jest krótka: każdy pies, bez względu na rasę, jest narażony na niedocukrzenie. Hipoglikemia występuje jednak zdecydowanie częściej u: owczarków niemieckich, seterów irlandzkich, labradorów, pudli, owczarków szkockich collie, foksterierów i bokserów.
Z reguły choroba diagnozowana jest u psów starszych oraz w średnim wieku.
Jak pomóc psu, który ma atak hipoglikemii?
U psów z ostrym przebiegiem hipoglikemii zalecane jest podanie dożylne glukozy, co może zrobić w zasadzie tylko lekarz lub technik weterynarii.
Jeżeli pies ma drgawki, to opiekun powinien szybko wetrzeć mieszankę cukrową w błonę śluzową policzków zwierzęcia – jest to jedna ryzykowne, gdyż pies może Cię zranić w rękę. Dawka takiej mieszanki to 1 g cukru na 1 kg masy ciała psa rozpuszczona w niewielkiej ilości wody.
Jeżeli pies nie stracił przytomności, a leży na mostku to można podać mu niewielką ilość jedzenia bogatego w węglowodany, a następnie zabrać do lekarza weterynarii. Alternatywnie można podać psu do wypicia roztwór glukozy – można taki kupić w proszku, w aptece lub opisaną wyżej mieszankę cukrową.
Leczenie
W leczeniu hipoglikemii najważniejsze jest wykrycie podstawowej choroby. Jeżeli wykrycie choroby nie jest możliwe, to lekarz weterynarii zaplanuje długotrwałe leczenie objawowe. Takie leczenie stosuje się np. u psów z nowotworem komórek beta trzustki.
Źródła
G. Brown, Dziesięć najważniejszych zatruć powodujący hipoglikemię u psów, https://magwet.pl/wpd/33656,dziesiec-najwazniejszych-zatruc-powodujacych-hipoglikemie-u-psow?srsltid=AfmBOorvs529Jt3ivZssRL9yyQkHtUkRyga8Y6jxnQ6P6jQeIwLzvLnK (dostęp: 24.08.2024).
J. Monkiewicz, K. Rogowska, J. Wajdzik, Kynologia. Wiedza o psie, Wyd. Uniwersytety Przyrodniczego we Wrocławiu, Wrocław 2011.
R. Nelson, C. Guillermo Couto, Choroby wewnętrzne małych zwierząt, Tom 2, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2009.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
