Hiperlipidemia u psa
Triglicerydy i cholesterol to dwa różne rodzaje tłuszczów (lipidów) obecnych w organizmie psa.
Triglicerydy to forma tłuszczu, która magazynuje energię. Powstają z nadmiaru kalorii – zwłaszcza z węglowodanów i tłuszczów. Gromadzą się w tkance tłuszczowej i są wykorzystywane jako „paliwo” dla organizmu, gdy nie ma dostępu do świeżej energii z pożywienia.
Cholesterol to związek tłuszczowy produkowany głównie w wątrobie, ale dostarczany także z pożywienia. Nie jest źródłem energii – służy do budowy komórek, produkcji hormonów (np. płciowych), witaminy D i kwasów żółciowych.
Podwyższenie poziomu tłuszczów może mieć podłoże genetyczne, jak u sznaucerów miniaturowych bądź nabyte, np. na skutek nieprawidłowej diety.
W artykule przeczytasz
Przyczyny hiperlipidemii u psa
Wysoki poziom cholesterolu może być objawem wielu chorób: zapalenia trzustki, niedoczynności tarczycy, choroby wątroby a nawet nadczynności kory nadnerczy, zespołu nerczycowego etc. Przyczyną podwyższenia cholesterolu są również błędy żywieniowe. A także niektóre leki: glikokortykosteroidy, metimazol, fenytoina, tiazydy.
Wysoki poziom trigliecrydów może być wywołany przez zaburzenia hormonalne: cukrzyca, niedoczynność tarczycy. Zbyt tłusta dieta, brak aktywności fizycznej również sprzyjają odkładaniu się tych tłuszczów.
Badania naukowe wskazuję, że pierwotna hiperlipidemia występuje nawet u 30% sznaucerów miniaturowych. Naukowcy z Japonii dowiedli badaniami, że problem ten występuje również u owczarków szetlandzkich. Różnica pomiędzy tymi rasami polega na tym, że u sznaucerów miniaturowych występuje głównie hipertriglicerydemia, a u owczarków szetlandzkich hipercholesterolemia.
Skłonność do zaburzeń magazynowania lipidów mają przede wszystkim starsze psy.
Co ciekawe, także styl życia opiekunów psów ma wpływ na zwierzęta. Badania przeprowadzone na terenie, gdzie otyłość wśród ludzi jest powszechnym problemem wykazały, że ponad 40% psów było otyłych, a ponad 22% miało zaburzenia metaboliczne wywołane otyłością.
Objawy hiperlipidemii u psa
Hiperlipidemia nie daje żadnych bezpośrednich objawów. Jej poziom ocenia się za pomocą badań krwi: triglicerydy oraz LDL („zły” cholesterol) i HDL („dobry” cholesterol).
U sznaucerów miniaturowych z hipertriglicerydemią występuje obniżona aktywność lipazy lipoproteinowej, która jest jednym z głównych enzymów uczestniczących w metabolizmie lipidów.
Przy bardziej zaawansowanych lub przewlekłych przypadkach mogą pojawić się wyraźne objawy kliniczne.
- Objawy ogólne
- Letarg, ospałość – pies jest mniej aktywny niż zwykle
- Zmniejszony apetyt – albo całkowita niechęć do jedzenia
- Wymioty – zwłaszcza po jedzeniu
- Biegunka lub nieregularne stolce
- Objawy neurologiczne (rzadziej, ale groźnie!)
- Ataki padaczkowe – wynik zaburzeń metabolicznych lub mikrouszkodzeń naczyń
- Zawroty głowy, chwiejny chód
- Zaburzenia orientacji lub nagła dezorientacja
- Problemy ze wzrokiem i skórą
- Cholesterolowe złogi w rogówce (lipemia retinalis) – mleczne, białe lub niebieskawe zmętnienie oka
- Ksantomatoza – grudki lub guzki podskórne wypełnione tłuszczem (rzadko)
- Tłusta, matowa sierść lub nadmierne przetłuszczanie się skóry
- Objawy trzustkowe
- Zapalenie trzustki – silne bóle brzucha, napięty brzuch, apatia, wymioty
Diagnozowanie hiperlipidemii
Rozpoznanie hiperlipidemii polega na połączeniu wyników badań laboratoryjnych z obserwacją objawów klinicznych, jeśli się pojawią. W praktyce najczęściej diagnozuje się ją na podstawie badania krwi, które pokazuje podwyższony poziom triglicerydów i/lub cholesterolu. Kluczowe jest to, by takie badanie wykonać na czczo, ponieważ tłuste jedzenie może sztucznie zawyżyć wyniki nawet przez 12 godzin po posiłku.
U niektórych psów – szczególnie u sznaucerów miniaturowych – nawet bardzo wysokie poziomy triglicerydów nie zawsze wywołują objawy. Ale jeśli się pojawią, mogą to być wymioty, ból brzucha, niechęć do dotyku brzucha lub nawet napady drgawkowe. W surowicy krwi przy wysokim poziomie tłuszczów (powyżej 300 mg/dl) może być widoczne mleczne zmętnienie – to tzw. lipemia.
Czasami hiperlipidemię wykrywa się przypadkiem – np. podczas rutynowych badań z innego powodu. Warto wtedy powtórzyć badanie po przegłodzeniu zwierzęcia, żeby potwierdzić, czy problem naprawdę istnieje. Lekarz może też zaproponować test zimnej flotacji, który pomaga ocenić, jak dieta wpływa na poziom lipidów w surowicy.
Jeśli u psa podejrzewa się chorobę hormonalną (np. niedoczynność tarczycy czy cukrzycę), trzeba to uwzględnić przy analizie wyników – bo te zaburzenia często idą w parze z nieprawidłowym poziomem tłuszczów we krwi.
Leczenie i dieta
U niektórych psów podwyższony poziom lipidów może ustąpić po wprowadzeniu leczenia choroby pierwotnej np. w zapaleniu trzustki.
U każdego psa z hiperlipiedmią należy jednak ustalić w jaki sposób jest karmiony, ponieważ nawet niewielkie zmniejszenie ilości tłuszczu w diecie może przynieść wymierne korzyści.
Psy cierpiące na pierwotną hiperlipidemię powinny być na stałe karmione dietą o niskiej zawartości tłuszczu. Na początku zaleca się podawanie pokarmu, w którym ilość tłuszczu nie przekracza 20 gramów na każde 1000 kcal. Jeśli taka dieta nie przynosi wyraźnej poprawy, tłuszcz w diecie obniża się do poziomu 10–12 g/1000 kcal albo wprowadza się leczenie farmakologiczne.
Gdy pies ma problem z hiperlipidemią dietooporną, to należy uzupełnić dietę o błonnik, oleje rybne lub niacynę – błonnik ogranicza wchłanianie tłuszczu i może obniżać poziom lipidów we krwi, oleje rybne wpływają na zmniejszenie produkcji triglicerydów i poprawiają metabolizm tłuszczów, natomiast niacyna ogranicza syntezę lipoprotein, choć jej skuteczność u psów nie została jeszcze jednoznacznie potwierdzona.
Amerykańscy naukowcy dowiedli niedawno przydatności diety komercyjnej o niskiej zawartości tłuszczu (18,6 g/1000 kcal) w żywieniu sznaucerów miniaturowych z hipertriglicerydemią. Po trzech miesiącach mediana stężenia triglicerydów w surowicy krwi uległa obniżeniu z prawie 500 mg/dl do mniej więcej 170 mg/dl.
Podsumowanie
Hiperlipidemia staje się wśród psów coraz częstszym problemem – zarówno wtórna, jak i pierwotna. Jednak to hiperlipidemia wtórna diagnozowana jest częściej. Może ona wynikać ze złego żywienia i nadwagi lub otyłości. Przyczyną mogą być również choroby endokrynologiczne, trzustki i cholestaza. Z drugiej strony hiperlipidemia może doprowadzić do zapalenia trzustki, zaburzeń czynności wątroby i pęcherzyka żółciowego, miażdżycy, chorób narządu wzroku i zaburzeń neurologicznych, dlatego tak ważne jest cykliczne wykonywanie psu rutynowych badań krwi.
Źródła
A. Mirowski, Hiperlipidemia u psów – co o niej wiemy?, https://magwet.pl/37016,hiperlipidemia-u-psow-co-o-niej-wiemy?srsltid=AfmBOoqjGoMsAf3pcGr4rhYkNfcaNtGYvPlr65y1jyD765XrexOGVLXA (dostęp: 19.05.2025).
L. Weeth, S. Morgan, Postępowanie żywieniowe w hiperlipidemii, https://magwet.pl/wpd/40836,postepowanie-zywieniowe-w-hiperlipidemii?srsltid=AfmBOooz-FbsvzIfhTEl2cI4Poa7cyzWdrGVQ_bX3NQuCHkWQUGl_0m0 (dostęp: 19.05.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
