Anemia u psa
Bladość dziąseł, zmęczenie, brak apetytu — to nie tylko oznaki przemęczenia czy chwilowej niedyspozycji. Takie objawy mogą świadczyć o anemii, czyli niedokrwistości, która może zagrozić zdrowiu, a nawet życiu Twojego psa. Zlekceważenie pierwszych sygnałów może opóźnić diagnozę i utrudnić leczenie.
Z mojego opracowania dowiesz się, czym jest anemia u psa, jak ją rozpoznać i co robić, gdy Twój pupil potrzebuje pomocy.
W artykule przeczytasz
Czym jest niedokrwistość u psa?
Anemia u psa to stan, w którym we krwi znajduje się zbyt mało czerwonych krwinek, hemoglobiny lub niski jest poziom hematokrytu. To nie jest choroba sama w sobie, ale objaw, który może towarzyszyć wielu innym schorzeniom – od pasożytów po choroby przewlekłe.
U zdrowego psa czerwone krwinki powstają w szpiku kostnym – czyli w środku kości. Proces ten uruchamiają specjalne sygnały wysyłane przez nerki. Gdy krwinki dojrzeją, trafiają do krwiobiegu. Ich „życie” trwa około 120 dni, potem organizm je rozkłada i zastępuje nowymi.
Czerwone krwinki są bardzo ważne. Przenoszą tlen i energię do wszystkich komórek ciała. Pomagają też usuwać zbędne produkty przemiany materii, jak dwutlenek węgla. Dzięki nim organizm psa może prawidłowo funkcjonować i zachować siłę oraz zdrowie.
Jaki rodzaj anemii może mieć pies?
Niedokrwistość może być regeneratywna, czyli taka, w której organizm walczy i produkuje nowe krwinki. Zalicza się do niej anemię hemolityczną oraz krwotoczną.
Drugim rodzajem niedokrwistości jest anemia nieregeneratywna, czyli taka, w której organizm nie wytwarza nowych krwinek.
Anemia krwotoczna powstaje wtedy, gdy pies traci krew — może to być krwawienie zewnętrzne lub wewnętrzne. Aby pojawiły się objawy anemii musi dość do utraty ok. 20-30% objętości krwi krążącej. W pierwszej fazie organizm nie nadąża z produkcją nowych krwinek czerwonych, co prowadzi do spadku ich liczby we krwi. Dopiero po 3–5 dniach szpik kostny uruchamia proces regeneracji, zwiększając tempo wytwarzania czerwonych krwinek. Jeśli jednak utrata krwi trwa zbyt długo, organizm zaczyna zużywać swoje zapasy żelaza. To z kolei osłabia jakość nowo powstających krwinek i może doprowadzić do przejścia w anemię nieregeneratywną, gdzie produkcja nowych erytrocytów staje się niewystarczająca lub nieefektywna.
Anemia hemolityczna to stan, w którym czerwone krwinki są niszczone szybciej, niż szpik kostny zdąży wyprodukować nowe. U psów czas przeżycia erytrocytów wynosi ok. 100 dni. Prowadzi to do niedoboru tlenu w organizmie. W odpowiedzi na ich utratę szpik podejmuje intensywną produkcję nowych komórek, ale nie zawsze jest w stanie nadążyć z uzupełnianiem strat. Charakterystycznym objawem tego typu anemii może być żółtaczka – czyli zażółcenie skóry i błon śluzowych psa – wynikająca z rozpadu dużej liczby czerwonych krwinek i nadmiaru bilirubiny w organizmie.
Anemia nieregeneratywna to forma niedokrwistości, w której organizm przestaje produkować odpowiednią liczbę nowych czerwonych krwinek. W przeciwieństwie do anemii regeneratywnej, tutaj szpik kostny nie reaguje prawidłowo na niedobór erytrocytów i nie uruchamia procesów ich odnowy. W badaniu krwi nie obserwuje się obecności młodych krwinek (tzw. retikulocytów), co wskazuje na brak reakcji kompensacyjnej. Tego typu anemia rozwija się zwykle wolniej, ale może być znacznie trudniejsza do leczenia. Ponieważ organizm nie ma zdolności do samodzielnego uzupełniania niedoboru krwinek, stan ten często wymaga długotrwałej terapii i dokładnego ustalenia przyczyny zaburzeń produkcji krwi.
Objawy anemii u psa
Pierwszym sygnałem ostrzegawczym jest zblednięcie psu błon śluzowych, które w normalnych okolicznościach są różowe.
Dodatkowo, psy z anemią mogą wykazywać objawy związane z niedoborem tlenu. Rolą czerwonych krwinek jest transport tlenu, a gdy jest ich zbyt mało, organizm psa nie otrzymuje odpowiedniej ilości tlenu, co prowadzi do osłabienia, szybkiego męczenia się i problemów z prawidłowym funkcjonowaniem narządów.
Innym widocznym objawem anemii może być żółtaczka u psa, do której dochodzi w wyniku rozpadu czerwonych krwinek.
Gdy przyczyną anemii są nowotwory, mogą być powiększone węzły chłonne, śledziona, jelita lub wątroba.
Objawy niedokrwistości zależą przede wszystkim od poziomu niedokrwistości, który można zaklasyfikować w rozpoznaniu do jednego z trzech poziomów:
- Lekka niedokrwistość u psa – hematokryt 30-38%
- Średnia niedokrwistość u psa – hematokryt 25-30%
- Ciężka niedokrwistość u psa – hematokryt poniżej 25%
Objawy anemii u psa:
- Bladość błon śluzowych
- Apatia
- Niechęć do wysiłku
- Szybkie oddychanie
- Szybkie bicie serca
- Wymioty i biegunki
- Krew w kale
- Powiększone węzły chłonne
Przyczyny: Co powoduje anemię u psa?
Główne przyczyny niedokrwistości krwotocznej to:
- urazy lub wypadki powodujące uszkodzenie naczyń krwionośnych lub narządów wewnętrznych,
- pasożyty, takie jak pchły, kleszcze i tęgoryjce,
- nowotwory przewodu pokarmowego, nerek, śledziony, serca i pęcherza moczowego,
- choroby utrudniające prawidłowe krzepnięcie krwi (np. hemofilia, zaburzenia płytek krwi),
- krwawienia z przewodu pokarmowego lub owrzodzenia.
Główne przyczyny niedokrwistości hemolitycznej to:
- choroby autoimmunologiczne (np. immunologiczna niedokrwistość hemolityczna – IMHA),
- pasożyty krwi (choroby przenoszone przez kleszcze),
- chemikalia lub toksyny,
- nowotwory,
- dziedziczne wady erytrocytów (niedobór kinazy pirogronianowej u psów),
- choroby śledziony
Główne przyczyny niedokrwistości nieregeneratywnej to:
- ciężkie, przewlekłe choroby (zwłaszcza choroby nerek),
- bardzo zła dieta lub niedobory żywieniowe,
- niedobory hormonów (niedoczynność tarczycy, niedoczynność nadnerczy, niedoczynność przysadki),
- choroby autoimmunologiczne atakujące szpik kostny,
- chemikalia lub toksyny,
- czynniki zakaźne (ehrlichia, parwowirus),
- nowotwory.
Warto zauważyć, że niedokrwistość z niedoboru żelaza – częsta u ludzi, zwłaszcza u kobiet – rzadko występuje u psów. Pojawia się jedynie jako skutek przewlekłej utraty krwi.
Przyczyn niedokrwistości może być wiele. Możemy mieć do czynienia z utratą krwi, niedoborami żywieniowymi, hemolizą na tle immunologicznym, nowotworami krwi, zaburzeniami na tle genetycznym lub stanami zapalnymi.
Diagnoza: jak rozpoznać, że pies ma niedokrwistość?
Pierwszym badaniem przy podejrzeniu anemii u psa jest pełna morfologia krwi. W badaniu tym ocenia się stan liczby czerwonych krwinek, hematokryt, czyli procent objętości czerwonych krwinek w krwi, a także poziom hemoglobiny.
Najczęściej stosowanym testem jest oznaczenie objętości krwinek czerwonych (PCV, czyli hematokryt). To pomiar procentowego udziału czerwonych krwinek we krwi. Badanie PCV wymaga tylko kilku kropli krwi i można je wykonać w około 5 minut. Prawidłowy hematokryt u psa wynosi 37–55%; anemia rozpoznawana jest przy PCV poniżej 37%.
Kolejnym ważnym etapem diagnostyki anemii u psa jest sprawdzenie, czy szpik kostny odpowiednio reaguje na niedobór czerwonych krwinek. W tym celu wykonuje się badanie liczby retikulocytów, czyli młodych krwinek czerwonych obecnych we krwi. Jeśli anemia powstała w wyniku krwotoku lub rozpadu erytrocytów, organizm uruchamia proces regeneracji i wypuszcza niedojrzałe krwinki do krwiobiegu. Duża liczba retikulocytów oznacza, że szpik pracuje intensywnie – mówimy wtedy o anemii regeneratywnej. Gdy jednak retikulocytów jest mało, sugeruje to anemię nieregeneratywną, czyli brak odpowiedzi szpiku.
W diagnostyce anemii warto też sprawdzić, czy pies nie cierpi na choroby odkleszczowe, takie jak ehrlichioza, anaplazmoza, cytaukszoonoza czy gorączka plamista. Te infekcje mogą prowadzić do rozpadu krwinek i niedokrwistości.
Dodatkowo wykonuje się badanie biochemiczne krwi, które ocenia poziom żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego oraz innych składników potrzebnych do prawidłowej produkcji czerwonych krwinek.
Nie można też zapominać o analizie kału – to badanie pozwala wykryć pasożyty jelitowe, które mogą powodować przewlekłą utratę krwi.
W celu dokładnej oceny stanu zdrowia psa stosuje się również badania obrazowe, takie jak RTG i USG. Dzięki nim można wykryć guzy, obecność płynu w jamach ciała, krwawienia wewnętrzne oraz inne zmiany w narządach wewnętrznych.
Leczenie: czy można wyleczyć psa z anemii?
Gdy przyczyną anemii jest nagły uraz konieczne może być w pierwszej kolejności przetoczenie krwi, a dopiero później próba leczenia urazu. Przetoczenie 2 ml pełnej krwi na 1 kg masy ciała psa wpływa na wzrost hematokrytu o 1%, ale pod warunkiem, że nie dochodzi do utraty krwi. Gdy źródłem utraty krwi są owrzodzenia lub perforacje tkanek konieczna może być interwencja chirurgiczna.
U psów ze zmniejszoną liczbą czerwonych krwinek lekarz może zaordynować podawanie leków pobudzających ich produkcję. Erytropoetyna dla psa z anemią podawana jest w formie zastrzyków, a jej dawki ustalane są przez lekarza na podstawie wyników badań.
W przypadku chorób przewlekłych wpływających na produkcję czerwonych krwinek stosuje się leki ukierunkowane na przyczynę. Mogą to być antybiotyki, środki odrobaczające, leki osłaniające przewód pokarmowy lub leki immunosupresyjne.
Rokowania
Rokowania przy anemii u psa są zróżnicowane i w dużej mierze zależą od tego, czy uda się ustalić przyczynę oraz jak organizm zwierzęcia odpowie na leczenie. W wielu przypadkach nie da się od razu przewidzieć, jak potoczy się choroba – potrzebne są dokładne badania i obserwacja reakcji na terapię. Proces ten może potrwać kilka dni, a czasem nawet tygodnie.
Jak karmić psa z anemią?
Nie istnieje uniwersalna dieta dla psa z anemią – sposób żywienia zawsze powinien być dopasowany do przyczyny niedokrwistości. Jeśli anemia jest związana z chorobą nerek lub wątroby, konieczne będzie stosowanie specjalistycznej karmy weterynaryjnej. W przypadkach, gdy niedobór wynika ze złego odżywiania u poprzedniego właściciela, pomocna może być dobrze zbilansowana karma bytowa. Taki pokarm powinien zawierać witaminy z grupy B, witaminę C, a także żelazo i miedź. Ważne, aby dieta była lekkostrawna – ułatwia to wchłanianie składników odżywczych, które wspierają regenerację organizmu psa.
FAQs
Czy anemia u psa jest uleczalna?
W przypadku pasożytów lub niedoborów leczenie bywa dosyć szybkie i skuteczne, przy chorobach autoimmunologicznych lub nowotworach rokowania są ostrożne.
Czy pies z anemią może potrzebować transfuzji?
W przypadkach ciężkich urazów stosuje się transfuzje krwi, aby szybko podnieść poziom czerwonych krwinek i uratować życie psa.
Źródła
Anemia In Dogs And Cats, https://danadavet.com/storage/app/media/2024LibraryPDFs/AnemiaDogsCats.pdf (dostęp: 27.05.2025).
D. Grandjean, Podstawowe wiadomości o składnikach pokarmowych oraz ich roli w funkcjonowaniu organizmu psów i kotów, wyd. Aniwa Publishing, Paryż 2006.
M. Ingarden, Rozpoznawanie niedokrwistości u psów i kotów okiem praktyków. Cz. I. Niedokrwistości regeneratywne, https://magwet.pl/25667,rozpoznawanie-niedokrwistosci-u-psow-i-kotow-okiem-praktykow-cz-i-niedokrwistosci-regeneratywne?page=2&srsltid=AfmBOooqF-U6s5nu5YagSpsa-OXhE7oZTiz2KknQn_7PgtB0zGQ8sU5N (dostęp: 27.05.2025).
R. Neiger, Diagnostyka różnicowa w chorobach wewnętrznych psów i kotów, wyd. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2011.
J. Harvey, Hematologia weterynaryjna. Przewodnik diagnostyczny z kolorowym atlasem, wyd. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2014.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
