Witamina C dla psa

Witamina C kojarzy się powszechnie jako suplement wspierający odporność. To rozpuszczalna w wodzie witamina o bardzo szerokim działaniu biologicznym. Najbardziej znana jest ze swojego działania antyoksydacyjnego – neutralizuje wolne rodniki, które uszkadzają komórki organizmu. To właśnie dzięki temu wspiera odporność, spowalnia procesy starzenia się i chroni przed stanami zapalnymi.

Czy w takim razie warto podawać ją psom profilaktycznie? Niekoniecznie.

Jakie właściwości ma witamina C?

Witamina C odgrywa kluczową rolę w syntezie kolagenu, który jest niezbędny dla zdrowej skóry, dziąseł, naczyń krwionośnych, stawów i kości. Wspiera też wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego, pomaga w regeneracji innych przeciwutleniaczy (np. witaminy E) i uczestniczy w produkcji karnityny – związku niezbędnego do transportu kwasów tłuszczowych do mitochondriów.

U większości zwierząt (w tym psów) witamina C jest syntetyzowana w wątrobie, więc w normalnych warunkach nie musi być dostarczana z pożywieniem. Jednak w czasie stresu, choroby, intensywnego wysiłku czy podczas leczenia nowotworowego, potrzeby organizmu na witaminę C mogą gwałtownie wzrosnąć – wtedy warto rozważyć suplementację, zwłaszcza w formie farmakologicznej.

🐾 Ciekawostka
Choć psy potrafią same wytwarzać witaminę C, ich zdolność do tego jest nawet 10 razy niższa niż u niektórych innych ssaków, jak krowy czy króliki!

Jak organizm psa przetwarza witaminę C?

Choć psy potrafią samodzielnie syntetyzować witaminę C, proces ten jest bardziej złożony, niż mogłoby się wydawać. W organizmie witamina C występuje głównie w postaci kwasu askorbinowego, który może przekształcać się w niestabilny kwas dehydroaskorbinowy. Ten z kolei może ulec degradacji albo zostać ponownie przekształcony w aktywną formę – i właśnie to „odzyskiwanie” witaminy C odbywa się m.in. w krwinkach czerwonych.

U młodych psów proces ten jest znacznie intensywniejszy niż u dorosłych, co wiąże się z obecnością tzw. erytrocytów płodowych. Co ciekawe, w przypadku rasy shiba inu ten mechanizm może utrzymywać się także u dorosłych psów.

Różnice w przetwarzaniu i magazynowaniu witaminy C widać też między narządami – największe jej ilości występują m.in. w układzie nerwowym i cieczy wodnistej oka. Jej poziom spada po urazach, operacjach okulistycznych czy w starszym wieku. To pokazuje, że gospodarka witaminą C u psa jest dynamiczna i zależna od wieku, kondycji zdrowotnej oraz obciążenia organizmu.

Czy podawać witaminę C zdrowemu psu?

Badania pokazują, że dodatkowa suplementacja witaminą C u zdrowych psów karmionych pełnoporcjową karmą nie przynosi wyraźnych korzyści ani w zakresie ochrony antyoksydacyjnej, ani poprawy funkcji układu odpornościowego. Co ciekawe, w niektórych przypadkach wyższe dawki mogą wręcz osłabiać aktywność niektórych komórek odpornościowych. Dlatego, jeśli Twój pies cieszy się dobrym zdrowiem, nie jest narażony na duży stres ani intensywny wysiłek, nie ma potrzeby sięgania po dodatkową witaminę C.

Kiedy warto zacząć suplementować witaminę C psu?

W pewnych sytuacjach klinicznych organizm psa może mieć zwiększone zapotrzebowanie na witaminę C – poniżej znajdziesz listę przypadków, w których lekarz weterynarii może rozważyć jej suplementację:

Choroby wątroby
– W szczególności cholestaza zewnątrzwątrobowa, przewlekłe zapalenie wątroby oraz hepatopatia miedziowa.
– Witamina C może wspierać funkcje wątroby i ograniczać wchłanianie miedzi z przewodu pokarmowego.
– Uwaga: należy unikać wysokich dawek z uwagi na możliwe działanie prooksydacyjne.
Przewlekłe choroby jelit i biegunki
– Witamina C w połączeniu z innymi antyoksydantami może łagodzić stan zapalny jelit i obniżać poziom białka C-reaktywnego.
Choroby nerek
– U psów z niewydolnością nerek stwierdza się obniżony poziom witaminy C i nasilony stres oksydacyjny.
– Suplementacja może wspierać funkcje antyoksydacyjne, ale należy unikać jej u pacjentów z kamicą szczawianowo-wapniową.
Choroby skóry
– Witamina C może poprawić integralność bariery naskórkowej i wspierać leczenie świądu przy chorobach alergicznych (szczególnie w połączeniu z kwasami omega-3).
Choroby układu ruchu
– Wspomagająco w terapii chorób zwyrodnieniowych stawów oraz u psów z osteodystrofią przerostową (HOD), ale z zachowaniem ostrożności i przy indywidualnej ocenie tolerancji.

Suplementacja witaminy C u psów leczonych onkologicznie

W przypadku psów leczonych onkologicznie suplementacja witaminą C – szczególnie w formie dożylnej i w wysokich dawkach – może wspierać terapię przeciwnowotworową. Choć psy naturalnie syntetyzują witaminę C, to w stanach chorobowych, przy silnym stresie oksydacyjnym lub podczas leczenia chemioterapią, ich potrzeby mogą znacznie wzrosnąć. Farmakologiczne dawki witaminy C wykazują działanie cytotoksyczne wobec komórek nowotworowych, nie uszkadzając przy tym zdrowych tkanek. Badania wskazują, że odpowiednio podana witamina C może wzmacniać działanie leków przeciwnowotworowych i zmniejszać skutki uboczne terapii, takie jak zmęczenie, nudności czy utrata apetytu. Co ważne, nie odnotowano istotnych działań niepożądanych przy stosowaniu tej formy leczenia u psów, choć konieczne jest monitorowanie funkcji nerek i kontrola poziomu glukozy. Suplementacja nie zastępuje tradycyjnego leczenia, ale może stanowić wartościowe uzupełnienie terapii onkologicznej.

💡 TIP
Jeśli Twój pies przechodzi leczenie onkologiczne, nie stosuj suplementacji witaminą C na własną rękę. Skonsultuj to z lekarzem weterynarii – dawki terapeutyczne są zupełnie inne niż profilaktyczne.

Czy można przedawkować witaminę C?

Najczęstszym objawem przedawkowania witaminy C, jaki pojawiał się podczas badań były problemy żołądkowo-jelitowe: biegunka, wzdęcia, wymioty – szczególnie przy postaciach o kwaśnym pH (czysty kwas askorbinowy).

Ponadto witamina C w organizmie może być metabolizowana do kwasu szczawiowego, który łączy się z wapniem, tworząc szczawian wapnia – jeden z głównych składników kamieni moczowych. U psów predysponowanych do kamicy moczowej (np. yorków, miniaturowych sznaucerów) duże dawki witaminy C mogą nasilać ryzyko powstawania kamieni.

Podsumowanie

Generalnie rzecz biorąc w przypadku zdrowych psów, prawidłowo żywionych, nie zaleca się profilaktycznego podawania witaminy C. W przypadku chorób, gdzie witamina C może przynieść korzyści (np. nowotwory, przewlekłe stany zapalne, choroby skóry), najlepiej stosować ją w dawkach dobranych indywidualnie. Suplementacja powinna być prowadzona pod kontrolą lekarza weterynarii, z uwzględnieniem stanu zdrowia psa (szczególnie nerek i pęcherza moczowego).

Źródła

M. Hesta (i inni), The effect of vitamin C supplementation in healthy dogs on antioxidative capacity and immune parameters, https://www.researchgate.net/publication/24349334_The_effect_of_vitamin_C_supplementation_in_healthy_dogs_on_antioxidative_capacity_and_immune_parameters?utm_source=chatgpt.com (dostęp: 14.05.2025).

A. Kurosad, K. Kungl, Witaminy, w: M. Ceregrzyn, R. Lechowski, B. Barszczewska (red.), Podstawy żywienia psów i kotów,Edra Urban&Partner, Wrocław 2019.

A. Mirowski, Witamina C w żywieniu psów i kotów. Cz. I, „Magazyn weterynaryjny”, nr 1/2012.

P. Pope, Clinical Utility of Pharmacological Ascorbate in Veterinary Oncology https://www.ahvma.org/wp-content/uploads/Ascorbate-in-Veterinary-Oncology.pdf?utm_source=chatgpt.com (dostęp: 14.05.2025).

dr Mateusz Karatysz

Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.

Bio autora