Leptospiroza u psa
W artykule przeczytasz
Jak objawia się leptospiroza u psa?
Objawy leptospirozy u psa zależą od serowaru, jakim zostało zainfekowane zwierzę.
- Zarażenie serowarem icterohaemorrhagiae objawia się ostrą postacią z krwotokiem lub podostrym uszkodzeniem wątroby i mocznicy. Psy mogą mieć żółtaczkę, apatię, gorączkę, bóle mięśni.
- Serowar canicola częściej atakuje nerki, rzadziej wątrobę.
- Serowary pomona, bratislava i grippotyphosa coraz częściej prowadzą do ostrego uszkodzenia nerek.
Objawy ogólnoustrojowe to m.in.:
- Gorączka i osłabienie:Pies może być apatyczny, osowiały i unikać aktywności.
- Problemy żołądkowo-jelitowe:Wymioty, biegunka, brak apetytu to częste objawy.
- Bóle mięśni i sztywność:Pies może odczuwać ból podczas ruchu i dotyku.
W literaturze naukowej wyróżnia się 3 postaci leptospirozy, dla których wskazać można pewne charakterystyczne objawy:
- Leptospiroza żółtaczkowa u psa
- Osłabienie
- Gorączka
- Brak apetytu
- Zapalenie spojówek
- Zażółcenie błon śluzowych, a następnie skóry (żółtaczka)
- Leptospiroza mocznicowa u psa
- Gorączka
- Bolesność okolicy lędźwiowej
- Wzmożone pragnienie
- Wybroczyny na błonach śluzowych
- Wymioty i biegunka
- Początkowo wielomocz, następnie skąpomocz i mocznica
- Niekiedy chroniczne zapalenie wątroby
- Leptospiroza posocznicowa (nadostra)
- Duszności na skutek zapalenia płuc i zwapnienia opłucnej
- Wybroczyny na wargach
- Może dojść do zapalenia opon mózgowych i mózgu
- Może dojść do zapalenie mięśnia sercowego
Jak psy zarażają się leptospirozą?
Do zakażenia leptospirozą u psa dochodzi najczęściej poprzez kontakt z moczem zakażonych zwierząt – zarówno dzikich (np. szczurów, myszy), jak i domowych czy gospodarskich. Psy mogą zarazić się podczas picia z kałuży, kąpieli w stojącej wodzie lub kontaktu z wilgotną glebą, jedzeniem czy ściółką skażoną patogenem. Bakterie leptospira wnikają do organizmu przez uszkodzoną skórę lub błony śluzowe, np. jamy ustnej czy oczu. Ryzyko rośnie, gdy skóra psa jest zmiękczona przez długi kontakt z wodą. Zakażenie może wystąpić także przez rany, ugryzienia, a nawet kontakt z mlekiem, krwią czy nasieniem chorego zwierzęcia. W organizmie bakterie szybko rozprzestrzeniają się przez krew i osiedlają się m.in. w nerkach – wtedy pies sam staje się źródłem zakażenia, wydalając bakterie z moczem.
Jakie rasy psów są najbardziej narażone na zarażenie leptospirozą?
Na leptospirozę częściej chorują psy dorosłe, samice i psy dużych ras. U psów młodych choroba przebiega częściej z objawami klinicznymi, podczas gdy u psów starszych częściej bezobjawowo.
Rasy pasterskie, gończe, psy pracujące i mieszańce także są bardziej narażone – głównie przez częstszy kontakt ze zleżałymi zbiornikami wodnymi.
Diagnostyka leptospirozy u psa
Wyniki badań laboratoryjnych ukazują u psów z leptspirozą ostre uszkodzenia nerek i wątroby.
Większość psów ma wyniki świadczące o niewydolności nerek: podwyższone mocznik i kreatynina. Zaburzenia elektrolitowe (niskie sodu, chloru, potasu, wysokie fosforu), a w ostrej niewydolności hiperkaliemię.
Problemy z wątrobą potwierdza wzrost ALT, AST, LDH, ALP, bilirubiny.
Morfologia może wykazać anemią oraz obniżoną liczbę płytek krwi.
Rozpoznanie leptospirozy u psa opiera się na aktualnej sytuacji epizootycznej (masowego występowania na danym terenie danej przypadłości), przeprowadzeniu wywiadu, badaniach klinicznych i badaniach serologicznych.
Kluczowe znaczenie ma zidentyfikowanie serotypu testem immunohistochemicznym oraz PCR. Lekarz może również zlecić wykonanie testu ELISA.
Leczenie leptospirozy u psa
U psów z leptospirozą wdraża się leczenie skojarzone: antybiotykoterapię oraz leczenie wspomagające, zależne od zajętych narządów – głównie jest to podtrzymanie pracy nerek, a czasem także wątroby.
Psy chore na leptospirozę mogą potrzebować indywidualnie dopasowanej opieki wspomagającej, w zależności od stopnia nasilenia objawów i tego, które narządy zostały objęte procesem chorobowym. Wśród zalecanych działań znajdują się m.in. dożylne podawanie płynów w celu utrzymania odpowiedniego nawodnienia, uzupełnianie zaburzeń elektrolitowych i kwasowo-zasadowych, stosowanie leków przeciwwymiotnych, obniżających ciśnienie krwi, łagodzących ból oraz zapewnienie odpowiedniego żywienia.
- Nerki: psy z poliurią wymagają intensywnej płynoterapii, natomiast przy oliguri lub anurii istnieje ryzyko przewodnienia. Zalecany jest stały monitoring nawodnienia (masa ciała, ciśnienie, diureza), często z wykorzystaniem cewnika. W ciężkich przypadkach konieczna może być hemodializa.
- Wątroba: może dojść do objawów niewydolności, takich jak encefalopatia wątrobowa czy hipoglikemia. Leczenie ma charakter objawowy i zwykle prowadzi do poprawy funkcji wątroby.
- Płuca: poważnym powikłaniem jest krwotoczne zapalenie płuc. Wymaga ono tlenoterapii, a w cięższych przypadkach – wentylacji mechanicznej. Niektóre terapie skuteczne u ludzi (np. cyklofosfamid, plazmafereza) nie zostały jeszcze zbadane u psów.
Rokowania
Psy, które szybko zdiagnozowano i poddano leczeniu szpitalnemu mają dobre rokowania. Odsetek przeżyć do momentu wypisu ze szpitala wynosi około 80%.
Natomiast rokowanie u psów, które wymagają hemodializy, ale jej nie otrzymują, jest bardzo poważne. W przypadku rozwinięcia się ciężkiego zespołu krwotocznego zapalenia płuc rokowanie ulega pogorszeniu, a przeżywalność spada do 40–50%.
Szczepienie przeciwko leptospirozie u psa
Podstawowym działaniem profilaktycznym przeciw leptospirozie u psów są szczepienia za pomocą szczepionek z 4 serotypami Leptospir. Pierwsze szczepienie wykonuje się u szczeniąt w 9-12 tygodniu życia, kolejne po 3-4 tygodniach i następne raz do roku.
Szczepienia na leptospirozę zawierają się zwykle w szczepionkach skojarzeniowych z antygenami na parwowirozę, nosówkę, parainfluenzę i chorobę Rubartha.
Czas ochrony poszczepiennej wynosi zwykle od kilku miesięcy do roku w zależności od rodzaju i składu szczepionki.
Leptospiroza u psa a człowieka
Leptospiroza to choroba odzwierzęca (zoonoza), którą ludzie mogą się zarazić głównie poprzez kontakt z moczem, krwią, mięsem zakażonych zwierząt lub przez skażoną wodę i glebę – na przykład poprzez otwarte rany lub brudne ręce. Najczęstszym patogenem odpowiedzialnym za zachorowania u ludzi jest Leptospira interrogans.
Choroba może przebiegać bezobjawowo lub prowadzić do poważnych powikłań, a nawet śmierci. Okres inkubacji wynosi średnio 10 dni.
- W pierwszej fazie pojawiają się objawy grypopodobne: gorączka, dreszcze, bóle głowy, mięśni i stawów, wysypka, wymioty oraz zaburzenia widzenia.
- W fazie drugiej mogą zostać zajęte nerki, wątroba, płuca, serce, a czasem także mózg. U chorego może wystąpić żółtaczka, kaszel z krwią, ból brzucha, powiększenie węzłów chłonnych, wątroby i śledziony, a nawet niedowład.
Krętki Leptospira są wrażliwe na wysoką temperaturę i środki dezynfekujące – giną szybko już przy 60°C lub po zastosowaniu preparatów z fenolem (0,5%). Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia, należy zachować higienę po kontakcie ze zwierzętami, chronić rany i otarcia.
FAQs
Czy człowiek może zarazić się leptospirozą od psa?
Leptospiroza to zoonoza, co oznacza, że może przenieść się ze zwierzęcia na człowieka. Najczęstsza droga zakażenia to kontakt z moczem chorego psa – dlatego bardzo ważne jest przestrzeganie higieny przy opiece nad chorym zwierzakiem.
Jak leczy się leptospirozę u psa?
Leczenie polega na podawaniu antybiotyków (najczęściej penicyliny lub doksycykliny), a w cięższych przypadkach konieczna bywa hospitalizacja i leczenie wspomagające – np. kroplówki, leki osłonowe czy dieta regeneracyjna.
Źródła
Ł. Adaszek, Leptospiroza psów, Uniwersytet Przyrodniczy Lublin, https://www.up.lublin.pl/files/weterynaria/epizootiologia/choroby-psow-kotow/leptospiroza.pdf (dostęp: 23.06.2025).
M. Bowles, Leptospiroza psów – kiedy ją podejrzewać i jak leczyć?, https://magwet.pl/wpd/18535,leptospiroza-psow-kiedy-ja-podejrzewac-i-jak-leczyc?srsltid=AfmBOorR8aVdD00NFrLrVmZIWlVZlWmWwI8o_fwaT5pPXpKqUgi4krIJ (dostęp: 23.06.2025).
Z. Gliński, K. Kostro, Leptospiroza – groźna choroba zwierząt i zoonoza, „Życie weterynaryjne” 2013, numer 88, s. 835-841.
Główny Inspektorat Sanitarny, Leptospiroza, https://www.gov.pl/web/gis/leptospiroza (dostęp: 23.06.2025).
J. K. Sessions, C. E. Greene, Canine Leptospirosis: Epidemiology, Pathogenesis, and Diagnosis, https://vetfolio-vetstreet.s3.amazonaws.com/mmah/b1/b3b4ac15fb443ebb9d66e46acc513e/filePV_26_08_606_0.pdf (dostęp: 23.06.2025).
J. E. Sykes, K. L. Reagan, Diagnosis and Treatment of Leptospirosis in Dogs, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2022/03/TVP-2019-0910_Leptospirosis.pdf (dostęp: 23.06.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
