Aspergiloza u psa

Aspergiloza jest rodzajem grzybicy głębokiej – grzybicy narządowej pochodzenia egzogennego, a więc takim rodzajem, w którym grzyb wniknął do organizmu psa ze środowiska zewnętrznego. Grzybicę tego typu wywołują grzyby z rodzaju Aspergillus, zwłaszcza Aspergillus fumigatus.

Z uwagi na to, że zarodniki grzybów występują zwykle w zapylonym powietrzu, w glebie i rozkładających się produktach organicznych, to mają one wiele możliwości na wniknięcie do organizmu psa i przedostanie się do różnych narządów wewnętrznych.

Należy jednak zaznaczyć, że aspergiloza występuje u psów najczęściej w postaci miejscowej – w jamie nosowej.

Jak dochodzi do zarażenia aspergilozą u psów?

Pierwotna aspergiloza może rozwinąć się w zasadzie tylko u psów, u których występuje wrodzony niedobór immunologiczny.

Wtórna aspergiloza rozwija się pod wpływem różnych czynników immunosupresyjnych: nadmierne podawanie sterydów, cytostatyków, antybiotyków.

Chorobie sprzyjają ponadto:

obecność guzów i nowotworów jamy nosowej,
ciała obce zalegające w jamach nosowych (np. fragmenty roślin),
mechaniczne urazy nosa.

Najczęściej chorują psy dużych ras z wydłużoną trzewioczaszką (dolichocefaliczne), takie jak owczarki niemieckie, charty oraz psy młode i dorosłe, a także samce częściej niż samice.

Jakie są objawy aspergilozy u psów?

Aspergiloza jam nosowych (miejscowa) jest zwykle chorobą przewlekłą o powolnym przebiegu. Typowe objawy, które mogą pojawić się u psa, obejmują:

jednostronny lub obustronny wypływ z nosa (śluzowy, ropny lub krwisty),
częste kichanie,
nawracające krwawienia z nosa,
wyraźne świsty i utrudnione oddychanie,
tkliwość oraz deformacje nosa,
nieprzyjemny zapach z pyska,
widoczne zmiany skórne w obrębie nosa,
utrata apetytu oraz spadek aktywności.

Postać uogólniona występuje u psów rzadko. Początkowo dochodzi do gorączki i osłabienia, następnie pojawia się bolesność w okolicy kręgosłupa, czemu częstą towarzyszą niedowłady i porażenia kończyn. W późny stadium dochodzi do spadku masy ciała na skutek zmian w płucach, nerkach, śledzionie i wątrobie.

Jak rozpoznać aspergilozę u psa?

Diagnoza aspergilozy jam nosowych u psa opiera się na kompleksowym podejściu diagnostycznym, które obejmuje:

Badanie kliniczne: wizualne i palpacyjne ocenienie objawów, w tym deformacji, konsystencji i rodzaju wypływu, oraz bolesności okolicy nosa.
Diagnostyka obrazowa: zdjęcia rentgenowskie lub badanie tomografii komputerowej (CT) pozwalają dokładnie ocenić zmiany lityczne w kościach nosa, stan małżowin oraz obecność mas grzybiczych.
Rynoskopia: badanie endoskopowe jam nosowych pozwala na bezpośrednią obserwację charakterystycznych nalotów grzybiczych oraz umożliwia precyzyjne pobranie próbek do dalszych badań.
Badania laboratoryjne: mikologiczne i histopatologiczne potwierdzają obecność infekcji grzybiczej.
Badania krwi: istotne dla oceny parametrów hematologicznych oraz układu krzepnięcia, zwłaszcza przy objawach krwawienia.

Faktem jest jednak, że choroba rozpoznawana jest zwykle po śmierci psa na podstawie badania sekcyjnego i histopatologicznego oraz mikologicznego. Dzieje się tak, ponieważ w diagnostyce aspergilozy brak standardów.

W rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić penicyliozę, schorzenia górnych dróg oddechowych oraz chorobę nowotworową.

Leczenie aspergilozy u psów

Leczenie tej grzybicy jest mało efektywne – u niemal 50% psów następują nawroty. W leczeniu należy uwzględnić zarówno chemioterapię, jak i operację chirurgiczną. Lepsze wyniki uzyskuje się przy łagodnej aspergilozie jamy nosowej.

W terapii doustnej stosuje się leki przeciwgrzybicze, takie jak ketokonazol, flukonazol lub itrakonazol. Leczenie to trwa przynajmniej 6 tygodni. Konieczna jest kontrola parametrów wątrobowych, ponieważ długotrwałe podawanie tych leków może prowadzić do hepatotoksyczności.

Znacznie skuteczniejsze jest leczenie miejscowe, które polega na wprowadzaniu 1% roztworu klotrimazolu lub enilkonazolu bezpośrednio do jam nosowych w znieczuleniu ogólnym. Tego typu terapia trwa zazwyczaj od 7 do 14 dni, choć niesie ze sobą ryzyko poważnych powikłań, takich jak zachłystowe zapalenie płuc czy zapalenie opon mózgowych.

W przypadkach opornych lub gdy pobranie materiału jest utrudnione, możliwa jest interwencja chirurgiczna – rynotomia, polegająca na mechanicznym usunięciu mas grzybiczych.

Powikłania aspergilozy u psa

Do najważniejszych powikłań aspergilozy zaliczamy:

grzybicze zapalenie zatok czołowych,
aspergilozę rozsianą narządową,
zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu.

Jak długo może żyć pies z aspergilozą?

Psy z aspergilozą, u których chorobę wykryto wcześnie i szybko wdrożono odpowiednie leczenie, mogą żyć normalnie przez wiele lat. Rokowanie zależy głównie od stopnia zaawansowania choroby, szybkości diagnozy oraz skuteczności leczenia. W przypadku ciężkich powikłań, takich jak aspergiloza narządowa lub zajęcie zatok czołowych, rokowanie może być ostrożniejsze, a choroba może znacząco skrócić życie psa. Najważniejsze jest szybkie rozpoznanie problemu i rozpoczęcie leczenia, co znacząco poprawia szanse na długie i komfortowe życie pupila.

Jak zapobiegać aspergilozie u psów?

Profilaktyka obejmuje regularne kontrole weterynaryjne, szybkie reagowanie na objawy ze strony jamy nosowej oraz unikanie sytuacji, które mogą osłabić odporność psa. Ważne jest utrzymywanie dobrej higieny nosa oraz ograniczenie ekspozycji na potencjalnie urazowe przedmioty czy substancje.

Źródła

Z. Gliński (red.), Choroby zakaźne zwierząt, II Grzybice, Wyd. Akademii Rolniczej w Lublinie, Lublin 2000.

Aspergiloza jam nosowych u psów, https://zycie-weterynaryjne.pl/wp-content/uploads/2023/12/ZW-06-2015-09.pdf (dostęp: 13.03.2025).

dr Mateusz Karatysz

Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.

Bio autora