Kleszcz u psa
Sprawdź, w jakich okolicznościach pies może złapać kleszcza oraz jak go prawidłowo wyciągnąć, a także, jak zabezpieczyć psa przed kleszczami.
W artykule przeczytasz
Jak wygląda kleszcz u psa?
Kleszcz pospolity należy do tzw. kleszczy twardych (Ixodidae), co oznacza, że ma sztywną tarczkę (scutum) na grzbiecie. Wygląd kleszcza zależy od jego płci, etapu rozwoju i stopnia opicia krwią.
Dorosła samica ma około 5 mm długości przed żerowaniem, ale gdy napije się krwi, może urosnąć nawet do 1,5 cm i stać się szarą, kulistą grudką. Jej charakterystyczną cechą jest czerwony grzbiet i brązowa tarczka.
Samiec jest mniejszy, ma ok. 4,5 mm długości i ciemny kolor – całe jego ciało pokryte jest twardą tarczką, dlatego nie pęcznieje tak jak samica.
Wcześniejsze formy – nimfy i larwy – są znacznie mniejsze, mają jasnobrązowy kolor i trudno je zauważyć gołym okiem.
Kleszcz ma 8 odnóży (larwa – 6), a jego aparat gębowy działa jak maleńka kotwica, która mocno wbija się w skórę psa. Warto wiedzieć, jak wygląda kleszcz, by móc go szybko zauważyć i bezpiecznie usunąć – zanim zdąży wyrządzić psu krzywdę, dlatego poniższe zamieszczam grafikę z rozróżnieniem na wszystkie etapy rozwojowe kleszcza pospolitego.
Źródło: G. Karbowiak, Aktualny stan rozmieszczenia kleszczy właściwych w Polsce
Jak wygląda aparat gębowy kleszcza?
Kleszcze pospolite mają również wyraźnie wyodrębniony hypostom – aparat gębowy, na którym znajdują się haczyki.
źródło: /ebiocare.pl/kleszcze
Gdzie pies może złapać kleszcza?
Ixodes ricinus najczęściej występuje w chłodnych, stosunkowo wilgotnych zarośniętych lub zalesionych terenach. Poza lasami liściastymi i mieszanymi można go spotkać także na bardziej otwartych obszarach, o ile roślinność jest gęsta, a opady obfite. Kleszcz ten jest gatunkiem endemicznym na większości obszaru Europy.
Na obszarze swojego zasięgu kleszcze pospolite rozmieszczone są nierównomiernie – skupiają się w miejscach, gdzie istnieje większa szansa spotkania żywiciela, tj. wzdłuż wąskich dróg i ścieżek leśnych porośniętych trawiastą roślinnością, na obrzeżach polan, śródleśnych pastwisk itp., gdzie przyczajone na roślinności czyhają na żywicieli
Źródło: European Centre for Disease Prevention and Control
Co zrobić, gdy pies ma kleszcza?
W zależności od swojego stadium rozwoju, kleszcz może odpaść sam po zakończeniu żerowania – larwa zwykle po 2–3 dniach, nimfa po 4–6 dniach, a dorosła samica nawet po 5–14 dniach. Należy jednak pamiętać, że czekanie, aż kleszcz sam odpadnie, to poważny błąd. Pasożyt już w ciągu pierwszych 12 godzin od ukąszenia może przenieść do organizmu psa groźne patogeny. Dlatego należy usuwać kleszcze jak najszybciej, nie dając im czasu na długotrwałe żerowanie.
Według najnowszych ustaleń najbezpieczniejszym sposobem na usunięcie kleszcza psu jest ruch obrotowy z jednostajnym, umiarkowanie silnym ciągnięciem, a nie, jak sądzono dotychczas poprzez jedno silne szarpnięcie. Ruch obrotowy powoduje, że kolce owijają się wokół osi hypostomu, co ułatwia wyciągnięcie kleszcze bez jego rozerwania.
Graficzne przedstawienie jak wyciągnąć kleszcza psu
|
Jak wyciągnąć kleszcza psu? Używaj wyłącznie specjalnych narzędzi dostępnych w sklepach zoologicznych lub u weterynarza:
|
Powikłania po kleszczach – najczęstsze choroby
Kleszcze mogą być wektorami wielu chorób, a patogeny uwolnione przez kleszcza do psa prowadzić do wielu ciężkich powikłań zdrowotnych.
Borelioza to groźna choroba wielonarządowa, wywoływana przez spiralne bakterie Borrelia burgdorferi. Przenoszą ją kleszcze, które po zakażeniu pozostają nosicielami przez całe życie. Choroba może być przeniesiona nie tylko przez dorosłe samice kleszcza, ale także przez nimfy i larwy. Do zakażenia dochodzi w trakcie żerowania pasożyta – bakterie przedostają się do organizmu psa przez ślinę kleszcza.
Babeszjoza to poważna choroba ogólnoustrojowa, powodowana przez pasożyty (pierwotniaki) z rodzaju Babesia, które atakują czerwone krwinki psa. Chorobę przenoszą kleszcze podczas żerowania. Przebieg babeszjozy może być bardzo zróżnicowany – od łagodnego do zagrażającego życiu, dlatego szybka diagnoza i leczenie są kluczowe.
Erlichioza to zakaźna choroba atakująca wiele narządów, wywoływana przez bakterie z rodzaju Ehrlichia. Do zakażenia dochodzi przez ukąszenie zakażonego kleszcza, najczęściej z gatunków Ixodes spp. lub Rhipicephalus sanguineus. Bakterie atakują komórki krwi i układ odpornościowy psa, co może prowadzić do poważnych powikłań.
Anaplazmoza to choroba, która dotyka zarówno psy, jak i inne zwierzęta oraz ludzi. Występuje w dwóch postaciach: granulocytarna anaplazmoza – bakterie atakują granulocyty, czyli jeden z typów białych krwinek, trombocytarna anaplazmoza – drobnoustroje mają powinowactwo do płytek krwi (trombocytów). Zakażenie następuje po ukąszeniu przez kleszcza z rodzaju Ixodes, który jest głównym wektorem tej choroby.
Kleszczowe zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych to groźna choroba wirusowa, która może rozwinąć się u psa po ukąszeniu zakażonego kleszcza. Objawy bywają gwałtowne i przypominają wściekliznę. Pojawiają się m.in. gorączka, osłabienie, drgawki, zaburzenia równowagi, porażenie kończyn, utrata apetytu, a także świąd i ból w miejscu ukąszenia. Mimo że objawy mogą ustąpić samoistnie po kilku tygodniach, w niektórych przypadkach choroba może mieć ciężki przebieg.
Ochrona przed kleszczami
| Rodzaje preparatów przeciw kleszczom u psa: Krople na kleszcze Obroża przeciwkleszczowa Tabletki na kleszcze Zastrzyk na kleszcze Spray na kleszcze |
Zastrzeżenie: sposób podania każdego preparatu oraz długość ochrony zależy od marki produktu i zawartych w nim substancji czynnych, dlatego mogą różnić się od podanych w tekście informacji.
Źródła
Ł. Adaszek, S. Winiarczyk, Erlichioza u psów, „Życie weterynaryjne” 2007, numer 82, s. 991-993.
Ixodes ricinus, https://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/ixodes_ricinus.pdf, (dostęp: 24.06.2025).
M. Karatysz, Borelioza u psa – objawy, leczenie, rokowania, profilaktyka, https://zoonews.pl/borelioza-u-psa-przyczyny-objawy-rozpoznanie-i-leczenie/ (dostęp: 24.06.2025).
G. Karbowiak, Aktualny stan rozmieszczenia kleszczy właściwych w Polsce, https://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2020/11/3_prof-Karbowiak.pdf (dostęp: 24.06.2025).
Odkleszczowe zapalenie opon mózgowych, https://www.dbamyozdrowiepsowikotow.pl/czeste-choroby/pies/odkleszczowe-zapalenie-opon-mozgowych/ (dostęp: 24.06.2025).
J. Probst, A. Springer, Ch. Strube, Attachment sites of Ixodes ricinus, Ixodes hexagonus/Ixodes canisuga and Dermacentor reticulatus ticks and risk factors of infestation intensity and engorgement duration in dogs and cats, https://bmcvetres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12917-025-04535-z (dostęp: 24.06.2025).
W. Zygner, Borelioza u psów, „Życie weterynaryjne” 2008, numer 83, s. 816-818.
https://www.pasteur.fr/en/research-journal/news/lyme-disease-study-speed-transmission-infected-ticks (dostęp: 24.06.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
