Dirofilarioza u psa
Dirofilarioza to choroba wywoływana przez pasożyty – nicienie z rodzaju Dirofilaria. U psów w Polsce głównymi wykrywanymi gatunkami tego pasożyta są D. repens, który wywołuje skórną postać choroby, oraz D. immitis, który prowadzi do sercowo-naczyniowej dirofilariozy. Choroba przenoszona jest przez komary z rodziny Culicidae, m.in. z rodzaju Culex, Anopheles, Aedes. Chociaż postać podskórna diagnozowana jest w Polsce zdecydowanie częściej, to w 2022 roku opisano przypadek rocznej suczki, u której pośmiertnie wykazano obecność D. immitis w wielu narządach wewnętrznych.
W artykule przeczytasz
Objawy dirofilariozy u psa
W przypadku inwazji D. repens u psów bardzo często choroba przebiega bezobjawowo lub przypomina inne choroby dermatologiczne. Głównym objawem tej choroby są podskórne guzy o średnicy 1–2 cm.
Z kolei w przypadku robaczycy sercowej, która jest inwazją przewlekłą, objawy pojawiają się późno i nie są swoiste. Zarażone psy mogą nie wykazywać objawów nawet przez kilka lat. Stopniowo u psa pojawiają się: przewlekły kaszel, duszności, osłabienie, a nawet omdlenia.
Jak pies może zarazić się dirofilariozą?
W cyklu rozwojowym dirofilariozy występuje żywiciel pośredni oraz ostateczny.
Żywicielami pośrednimi są samice komarów z rodzajów Aedes, Anopheles, Culex, które pobierają krew z larwami L1 od zarażonego mięsożercy (zwykle psa). Larwy te w ciągu 24–36 godzin od ich pobrania trafiają do cewek Malpighiego, gdzie w ciągu 8–17 dni przeobrażają się do inwazyjnej postaci L3. Komarzyce przenoszą te larwy na kolejne psy, w ciele których pasożyty osiągają postać L5, co zajmuje 50–68 dni. W miejscu docelowym pasożyt osiąga dojrzałość w ciągu kilku miesięcy i zaczyna rodzić larwy L1.
Dirofilarioza sercowo-naczyniowa u psa
Obecność nicieni w pniu płucnym prowadzi do poszerzenia jego światła. Gdy dorosłe pasożyty zaczynają uwalniać swoje antygeny, w miąższu płuc i naczyniach włosowatych zaczynają pojawiać się zmiany, które kończą się zwykle ziarniniakowym zapaleniem płuc. W takiej sytuacji u psa mogą wystąpić:
- duszności,
- męczący kaszel,
- krwioplucie,
- gorączka.
Nicienie powodują poszerzenie tętnic, ich zgrubienie i utratę elastyczności, co prowadzi do nadciśnienia płucnego. W wyniku zmian dochodzi do obrzęku, tworzenia zakrzepów i zaburzeń przepływu krwi, co skutkuje niedotlenieniem. Nadciśnienie płucne może prowadzić do poszerzenia światła prawej komory serca, wywołując prawokomorową niewydolność serca. W skrajnych przypadkach rozwija się prawokomorowa niewydolność serca z wodobrzuszem.
Po osiągnięciu dojrzałości D. immitis zaczynają wędrówkę w kierunku serca. Dirofilarioza może także prowadzić do uszkodzenia nerek z powodu nadmiaru kompleksów immunologicznych, które odkładają się w kłębuszkach nerkowych.
Zabezpiecz swojego psa przed pasożytami
Reklama
Kliknij i sprawdź: InPar
Ulotka produktu: InPar
Dirofilarioza skórna u psa
W większości przypadków zakażenie D. repens przebiega bezobjawowo i jest wykrywane przypadkowo, np. podczas operacji chirurgicznych, badań krwi, analizy histopatologicznej tkanek lub sekcji zwłok. Objawy kliniczne dirofilariozy wynikają z blokowania naczyń włosowatych skóry przez pasożyty (mikroembolizacja pasożytnicza), działania toksycznych metabolitów wydzielanych przez nicienie, przemieszczania się dorosłych osobników w tkance podskórnej oraz reakcji immunologicznych organizmu na antygeny pasożyta.
Klinicznie jawna postać podskórnej dirofilariozy u psów objawia się licznymi, twardymi, zwykle niebolesnymi guzkami pod skórą, najczęściej zlokalizowanymi w okolicy głowy, szyi, grzbietu, brzucha i kończyn. W guzkach tych znajdują się dorosłe pasożyty lub ich wcześniejsze stadia rozwojowe. D. repens może również prowadzić do powstawania obrzęków skórnych, a w przypadku silnej inwazji – do reakcji alergicznej spowodowanej nadwrażliwością na antygeny pasożyta.
Rozpoznanie dirofilariozy
Rozpoznanie choroby może polegać na przeprowadzeniu różnego rodzaju testów: metodą immunochromatograficzną (IMC), hemaglutynacji (HA) oraz ELISA. Wszystkie one pozwalają wykryć samice pasożyta w 100%. Ich słabością jest jednak to, że nie wykrywają antygenów uwalnianych przez samce. Dlatego gdy w organizmie psa doszło do inwazji jedynie samcami, testy mogą dać wynik fałszywie ujemny. Wynik fałszywie ujemny można również uzyskać między 5. a 8. miesiącem od inwazji, gdy samice nie są dojrzałe i nie uwalniają jeszcze antygenów. Zastosowanie mają również testy PCR.
Jednym z bardziej użytecznych badań jest RTG, które w przypadku dirofilariozy sercowo-naczyniowej pozwala zauważyć powiększenie obrysu prawej komory serca oraz zwiększenie średnicy tętnicy płucnej.
W przypadku podejrzenia dirofilariozy skórnej USG tkanek pozwala wykryć pasożyty wewnątrz guzków. Można również pobrać wycinek guza, by przeprowadzić analizę mikroskopową.
Pośmiertnie można także przeprowadzić badanie na obecność pasożytów w różnych narządach.
Jak wyleczyć psa z dirofilariozy?
Leczenie dirofilariozy polega na działaniu kombinowanym, w którym podaje się leki na konkretne stadia rozwojowe pasożytów.
Lekarz może zaordynować leki bójcze na postaci larwalne. Leczenie może polegać na 2–3-krotnym podaniu leków co 30 dni. Leki te działają na larwy młodsze niż 2 miesiące. W zwalczaniu dorosłych form podaje się leki domięśniowo, które eliminują osobniki starsze niż 4 miesiące.
W niektórych źródłach opisany jest jednak odwrotny proces leczenia, w którym najpierw likwidowane są dorosłe postacie pasożyta (Niziołek, Rutkowska).
Profilaktyka: jak zapobiec zarażeniu dirofilariozą u psa
Ze względu na czasochłonne, kosztowne i trudne leczenie dirofilariozy wskazana jest profilaktyka w przypadku każdego opiekuna, który ze swoim psem planuje wyjazd do krajów Basenu Morza Śródziemnego.
„Obecnie na rynku znajdują się związki pochodne awermektyny – selamektyna (Revolution) stosowana w dawce 6–12 mg/kg m.c. na skórę, iwermektyna (Ivomec, Heartgard 30) w dawce 0,006–0,012 mg/kg m.c., p.o., raz w miesiącu dla psa, a dla kota raz w miesiącu 0,024 mg/kg m.c., p.o. oraz milbemycyna (Interceptor) 0,5–1,0 mg/kg m.c., p.o., raz w miesiącu i dietylokarbamazyna (Filaribits) 3–5,5 mg/kg m.c., p.o., raz dziennie”1.
FAQ
Czy można zarazić się dirofilariozą od psa?
Dirofilarioza to choroba odzwierzęca, która będzie stawała się coraz bardziej powszechna w krajach, gdzie średnioroczna temperatura ulega podwyższeniu. Na dirofilariozę zapadają głównie osoby w wieku 30–60 lat. W Polsce już w 2007 roku w Zakładzie Biologii Ogólnej i Parazytologii oraz Zakładzie Anatomii Patologicznej Akademii Medycznej w Warszawie rozpoznano przypadek zarażenia u 25-letniego mężczyzny.
Źródła
M. Kandefer-Gola, K. Żebrowski, Inwazja Dirofilaria immitis u psa -opis przypadku, https://magwet.pl/37076,inwazja-dirofilaria-immitis-u-psa-opis-przypadku?srsltid=AfmBOoq932L2hfchg8lKTXk7glMigyDCoYIRrj1NfZwuKJKhHL9vG1J0 (dostęp: 11.02.2025).
J. Karaś-Tęcza, J. Łukaszewska, J. Dawidowicz, I. Słobodzian, Zarażenia Dirofilaria repens u psów okiem dermatologa i hematologa, https://magwet.pl/20610,zarazenia-dirofilaria-repens-u-psow-okiem-dermatologa-i-hematologa?srsltid=AfmBOooQl1oe0q90j-OM_N4ATQN_lD-rDyiF7btRmdK2EDZWqVH_-0bb (dostęp: 11.02.2025).
R. Niziołek, K. Rutkowska, Dirofilarioza u psów i kotów, „Życie weterynaryjne” 2009/84(10), s. 798-805.
1 Tamże, s. 803.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
