Nosework – sport węchowy dla każdego psa
Nosework to uproszczona wersja profesjonalnego wyszukiwania zapachów, którą w 2009 roku trójka amerykańskich trenerów psów policyjnych: Ron Gaunt, Amy Herot i Jill Marie O’Brien, zastosowała do trenowania psów ze schroniska. Efekty ich pracy były tak pozytywne, że stworzony przez nich program szkoleniowy stał się podstawą do pracy z każdym psem. To z kolei dało początek nowej dyscyplinie psich sportów, która ma już grono uczestników także w Polsce.
W artykule przeczytasz
Czy nosework to sport?
Tak, nosework to jedna z dyscyplin sportów kynologicznych, którą w Polsce promują takie organizacje jak Polska Liga Nosework i Nosework Polska.
Na czym polega nosework?
Nosework to dyscyplina sportowa, którą mogą trenować wszystkie psy, niezależnie od rasy, umiejętności czy wieku.
Opiera się ona na pracy węchem i polega na wykrywaniu zapachów. Zwykle pracuje się na naturalnym zapachu laski cynamonu, skórki pomarańczy i goździków. W czasie próby zapachowej można skorzystać z naturalnych nośników bądź wcześniej przygotowanych nośników, nasączonych tymi zapachami.
W trakcie samych zawodów rozgrywane są różne kategorie, które dodatkowo mogą być podzielone na klasy trudności.
Klasy i kategorie
W Polskiej Lidze Nosework zaplanowano podział na 4 klasy trudności, które są wyznacznikiem poziomu zaawansowania zespołu. Awans do klasy wyższej jest możliwy po uzyskaniu dwóch czystych przebiegów w jednej kategorii i po zdaniu testów zapachowych.
Kategorie mogą rożnić się zasadami ich rozgrywania i są to: pojazdy, pomieszczenia, teren i przedmity.
W klasie 0 startują psy, które stawiają dopiero pierwsze kroki w tym sporcie. W zawodach mogą wziąć udział szczeniaki, które ukończyły 5. miesiąc życia, a ich zadaniem jest wskazanie zapachu cynamonu, który jest jedną ukrytą próbką.
W klasie 1 startują psy powyżej 8. miesiąca życia, liczba próbek wynosi od 2 do 3, zapachy to cynamon i skórka pomarańczy. Dodatkowo istnieje możliwość użycia zapachu zwodniczego.
W klasie 2 startują psy powyżej 12. miesiąca życia. Liczba próbek rośnie nawet do 5, a używane zapachy to cynamon, suszona skórka pomarańczy i goździk. Tutaj również możliwe jest zastosowanie zwodniczego zapachu, jedzenia i zabawek.
W klasie 3, która ma podobne zasady, jak w klasie drugiej dopuszczalny jest inny odpowiednio przygotowany nośnik zapachu np. sznurek konopny, kawałek drewna.
Czym jest próbka zapachowa?
Próbka zapachowa w nosework może być naturalna (np. laska cynamonu) lub na alternatywnym nośniku (np. bawełniane patyczki), zależnie od klasy zawodów. Nośniki nasącza się naturalnym zapachem, który musi być świeży do momentu użycia na ringu. Wiek próbki oraz czas od jej umieszczenia na ringu do rozpoczęcia zawodów są kluczowe dla intensywności zapachu. Minimalna długość próbki zapachowej to 0,5 cm dla naturalnych nośników i 1 cm dla alternatywnych, bez ograniczeń co do maksymalnych rozmiarów.
Zasady zawodów
Zasady nosework określają dokładne procedury startu i oceny podczas zawodów. Przewodnik musi ustawić psa na linii startowej, a przekroczenie tej linii przez psa lub przewodnika inicjuje liczenie czasu, które kończy się po znalezieniu ostatniej próbki lub zgłoszeniu przez przewodnika, że próbek więcej nie ma. Zgłoszenie znalezienia próbki odbywa się przez podniesienie ręki i/lub wypowiedzenie słowa „alarm”. Sędzia może potwierdzić lub zaprzeczyć znalezieniu próbki, a w razie wątpliwości prosić o dokładne wskazanie miejsca. Przewodnik nie może nagradzać psa przed oficjalnym potwierdzeniem przez sędziego. Zabronione jest również dotykanie przedmiotów na ringu bez zgody sędziego. Punktacja w zawodach obejmuje punkty za każdą znalezioną próbkę, ocenę współpracy, a także dodatkowe punkty za czysty przebieg i brak błędnych wskazań w wyższych klasach.
Przed przystąpieniem do zawodów każdy pies musi zdać testy zapachowe z każdego z trzech zapachów osobno, które ukryte są w 1 z 10 puszek:
- start w klasie 0 – zapach cynamonu
- start w klasie 1 – zapach cynamonu i pomarańczy
- start w klasie 2 i 3 – z zapach cynamonu, pomarańczy i goździka
- start w klasie Senior – zapach cynamonu, pomarańczy i goździka
Od czego zacząć trening nosework?
Przede wszystkim od kontaktu z psim trenerem, który zna zasady tego sportu i pokaże Ci, jak wprowadzać zapachy. Po krótkim przeszkoleniu można zacząć kontynować treningi samodzielnie w domu – zwłaszcza jeśli jest to przygotowanie do startów w klasie 0 dobrze jest spotkać się z doświadczonym trenerem, by uniknąć błędów już na samym początku.
Nauka nosework polega na nauczeniu psa, że wykrywanie konkretnych zapachów będzie się mu opłacało – tak działają nasze pieski, potrafią zrobić wiele, pod warunkiem, że im się to opłaca J.
Do treningu możesz wykorzystać kawałek kory cynamony i kilka pudełek z dziurkami, przez które będzie mógł się wydobywać zapach. Początkowo należy naprowadzać psa na pudełko z zapachem, nagradzając go. Następnie, w kolejnych podejściach, pies powinien mieć szansę na samodzielne wyszukiwanie zapachu.
W profesjonalnych szkołach nosework trenerzy mają jednak swoje indywidualnie wypracowane techniki, które różnią się zdecydowanie od tego prostego podejścia, które opisałem wyżej.
Dlaczego warto trenować nosework?
Trening węchowy zapewnia realizację jednej z najbardziej podstawowych potrzeb psa, jaką jest wąchanie. Dzięki nosework pies uzyskuje stymulację psychiczną i fizyczną, co sprawia, że jest bardziej szczęśliwy i pewny siebie – gdy prawidłowo wykonuje zadania. Ćwiczenia węchowe wzmacniają również układ nerwowy psa, co może być pomocne, podczas terapii behawioralnej.
Ćwiczenia węchowe mogą być również urozmaiceniem codziennych spacerów, które dodatkowo wzmocnią więź pomiędzy psem a opiekunem.
Do uprawiania tego sportu nie potrzeba żadnego specjalnego sprzętu – możesz go trenować wszędzie i za pomocą prostych przedmiotów.
Źródło
https://noseworkpolska.pl/wp-content/uploads/2023/12/Regulamin-2024.pdf
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
