Co potrafi psi nos?
pixabay.com/photos/nose-dog-black-pet-muzzle-phalene-697697/
Cześć! Zastanawiasz się, jak działa psi nos i czy węch jest ważnym zmysłem u psów? Ja też zadałem sobie to pytanie. I wiesz co? Znalazłem na nie odpowiedź w kynologicznej książce.
W tym artykule opisałem, jakie znaczenie odgrywa węch w życiu psa. Co potrafi psi nos jeżeli chodzi o wyczuwanie zapachów oraz czym zajmuje się odorologia i jaki związek z kryminalistyką ma psi nos. Mam nadzieję, że ten skomplikowany temat przedstawiłem w zrozumiały sposób. Dajcie znać w komentarzach. A jeżeli Wasze psy mają sukcesy w węszeniu sportowym – nosework – to koniecznie pochwalcie się nimi.
W artykule przeczytasz
Jakie funkcje pełni węch u psa?
Zmysł węchu u psów spełnia wiele funkcji:
- odgrywa bardzo ważną rolę przy ocenie pobieranego pokarmu
- pozwala odszukać inne zwierzęta, a także ludzi
- pełni rolę w pobudzaniu oraz hamowaniu odruchów płciowych
Od czego zależy czułość zmysłu węchu?
Zmysł węchu u psów zależy od powierzchni węchowej i liczby komórek węchowych, które są na niej upakowane.
Przykładowo:
- u jamnika powierzchnia węchowa zajmuje 75 cm2 i mieści się na niej 125 milionów komórek węchowych
- u owczarka niemieckiego na 150 cm2 powierzchni węchowej znajduje się ok. 220 mln komórek węchowych
- u posokowca ta liczba sięga ok. 300 mln komórek
Jednak nie od samej liczby komórek węchowych zależy jakość węchu. Ważniejsza jest ich czułość. U psów czułość na zapachay jest ok. 11500 razy większa niż u człowieka – warto w tym miejscu dodać, że powierzchnia węchowa u ludzi zajmuje jedynie 2,5 cm2.
W trakcie treningów węchowych dowiedziono, że pies jest w stanie wykryć obecność jedynie jednej cząsteczki zapachowej danej substancji w 1 litrze powietrza – to ekstremalnie mało.
Tak czuły węch psów pozwala im zwęszyć zapachy z odległości ok. 1 km. To jednak nic w porównaniu z możliwościami nowofundlandów w tym zakresie – te wspaniałe aportery potrafią zwietrzyć ląd z odległości nawet 16 km – nic dziwnego, że były tak cenione przy pracy z rybakami. Mamy zatem odpowiedź na pytanie: jaki zasięg ma węch psa.
Ile zapachów rozróżnia pies?
Psy potrafią odróżnić zdecydowanie więcej zapachów niż przeciętny człowiek (1000 zapachów) czy nawet ekspert (4000 zapachów). Możliwości psów to nawet 600 tys. zapachów.
Jak rasa ma najlepszy węch?
Jakość węchu jest kwestią wrodzoną danego osobnika i jest to cecha przekazywana z genami rodziców. Oznacza to, że w każdej rasie psów mogą urodzić się osobniki wybitne, które mają bardziej wrażliwy węch.
Warto przytoczyć w tym miejscu, że rekord długości tropu, po którym podążał pies, posługujący się tylko węchem wynosi 160 km i należy do dobermana. Próba odbywała się na suchym i płaskim terenie w RPA.
Rasami o najbardziej wyczulonym zmyśle węchu są psy gończe. Bloodhound szedł po śladach człowieka, pozostawianych cztery i pół doby wcześniej.
Na czułość węchu, poza genami, wpływa również stan zdrowia psa, nawyki oraz nabyte, podczas treningu doświadczenie.
Jeżeli planujesz kupić psa, którego węch ma służyć do określonego celu, to powinien on przejść specjalistyczne badania. W praktyce badanie zdolności węchowych psa wykonuje się na podstawie kilku metod:
- wykrywania ukrytego w terenie właściciela – pies powinien odnaleźć człowieka ukrytego w odległości 150-200 metrów
- wyszukiwania odzieży właściciela, która została ukryta
- wykrywania ukrytego kawałka mięsa – mięso smaczne dla psa, które zdoła zaspokoić jego głód jest szczególnie atrakcyjne. Nieatrakcyjne będzie mięso drapieżników, z którymi psowate rywalizują o pokarm
- wyszukiwania mięsa po śladzie
Czym zajmuje się odorologia?
Odorologia to nauka o zapach i jednocześnie jedna z najstarszych dyscyplin kryminalistyki. Działalność naukowo-badawcza w dziedzinie odorologii skupiona jest na fizykalnych właściwościach zapachu. Wiadomo już, że zapachy wpadają do nosa i rozsiewają się wzdłuż wilgotnych fałdów błon śluzowych nosa drażniąc zakończenia nerwów węchowych. Z tego powodu wszystkie zwierzeta, które mają wyostrzony węch odznaczają się wilgotnymi nosami. Psy pomagają sobie dodatkowo w ten sposób, że wykonują wiele krótkich oddechów.
Pies wykrywa zapach w większości za pomocą nosa przy opuszczonej głowie do ziemie, jest to tzw. dolny wiatr. Są również psy, które posługują się górnym wiatrem, ale ich wech jest mniej doskonały.
Szkolenie psów wykrywających zapachy
Mimo, że mechanizm węchu nie został dokładnie rozpracowany wiadomo, że trening może podnieść zdolności węchowe psów.
Wyniki pracy węchowej psów pracujących w służbach granicznych uzależnione są od warunków meteorologicznych i klimatycznych, pory roku, pory dnia, charakteru i pokrycia podłoża oraz właściwości śladu.
Upał i niskie ciśnienie negatywnie wpływają na zdolności węchowe psa. Wysoka temperatura powoduje, że pies szybciej się przegrzewa i zaczyna oddychać pyskiem, a nie nosem, tracąc tym samym efektywność węszenia.
Charakter i pokrycie podłożna również mają duże znaczenie. Woń utrzymuje się dłużej na wilgotnej, spulchnionej ziemi, na łakach z niską trawą, w lesie, na torfiastym podłożu oraz na śniegu. Podążanie po śladzie utrudnia kamieniste, suche, piaskowe lub błotnise albo zalane wodą podłoże.
Szkolenie psów na potrzeby pracy w policji i służbach celnych rozpoczyna przyuczenie do posłuszeństwa. Podczas własciwego etapu szkolenia psy są szkolone do wykrywania np. narkotyków lub ładunków wybuchowych. Ostatni etap polega na przyzwyczajeniu psa do pracy w określonym środowisku.
Innym, ciekawym zastosowaniem psiego węchu jest znakowanie zapachem dzieł sztuki.
Źródła
G. Meadows, E. Flint, Pies. Pielęgnacja, zdrowie, żywienie, rasy, Wydawnictwo RM, Warszawa 2012.
J. Monkiewicz, K. Rogowska, J. Wajdzik. Kynologia. Wiedza o psie. Wyd. Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, Wrocław 2011.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
