Żywienie odrzuconych szczeniąt
pixabay.com/photos/puppy-canine-pet-hand-palm-dog-2599052/
W zasadzie powyższy tytuł powinienem rozszerzyć, ponieważ brak możliwości karmienia przez matkę dotyczy większej liczby sytuacji niż tylko odrzucenie: śmierć, choroba matki, zapalenie gruczołu mlekowego, zbyt duża liczba szczeniąt w miocie, zespół toksycznego mleka. To całkiem długa lista problemów, które spowodują, że będzie trzeba samodzielnie wykarmić szczenięta.
W tym artykule opisałem, co zrobić, gdy szczenięta nie mają dostępu do pokarmu swojej matki, jak wygląda cykl żywienia szczeniąt w ciągu pierwszych 4 tygodni ich życia oraz za pomocą jakich produktów można je wykarmić samodzielnie.
W artykule przeczytasz
Żywienie nowonarodzonych szczeniąt
Jednym z najważniejszym momentów w żywieniu szczeniąt jest pobranie przez noworodki siary – pierwszego mleka matki, z którym szczeniaki pobierają przeciwciała. Dzięki zawartości substancji o działaniu przeczyszczającym pozwala ona szczeniakom pozbyć się smółki.
Siara jest wchłaniana najlepiej w ciągu 24-36 godzin od urodzenia i jeśli jest taka możliwość należy ją pobrać od innej suki karmiącej, by podać ją szczeniętom.
Oczywiście w sklepach zoologicznych można kupić np. colostrum – sproszkowaną siarę otrzymywaną z pierwszego dojenia krowy, jednak, jak podają źródła fachowe: siara wytwarzana przez suki pod względem składu chemicznego wykazuje znaczne różnice w porównaniu z siarą innych gatunków zwierząt. Jeżeli nie masz możliwości pozyskania siary od innej mamki, to pozostaje colostrum, którego nie można skreślać, jako produktu z wyboru.
Podstawienie szczeniaków do mamki
Dobrym rozwiązaniem, gdyby była taka możliwość, jest podstawienie szczeniaków do zastępczej mamki. Może nią zostać każda zdrowa, karmiąca suka, z prawidłowo rozwiniętym instynktem macierzyńskim.
Takie podrzucenie szczeniąt do mamki może być ratunkiem dla niedoświadczonego opiekuna, który nie będzie w stanie odpowiednio zaopiekować się szczeniakami po urodzenia.
Warto w tym miejscu podkreślić, że w ciągu pierwszych 6-7. dni po urodzeniu szczeniaki karmi się co 2-3 godziny przez całą dobę, a po każdym karmieniu należy symulować lizanie przez matkę okolic narządów moczopłciowych i odbytu, by pobudzić odruch oddawania moczu i kału. W normalnych warunkach suka wylizuje w tych miejscach szczenięta po karmieniu.
W ciągu pierwszych 6-7. dni szczeniaki jedzą ok. 15 ml mleka na 100 g masy ciała dziennie. I po tygodniu podwajają swoją masę. Po pierwszym tygodniu częstotliwość karmienia spada do 4-6 razy na dobę z dłuższą przerwą przypadającą na noc.
Jak karmić szczeniaki bez matki?
Szczeniaka możesz karmić z butelki dla niemowląt z cienko zakończonym smoczkiem (ewentualnie strzykawką lub pipetą). W tym przypadku bardzo ważna jest wielkość otworu w smoczku. Jeżeli otwór będzie zbyt duży, to szczenię będzie się krztusiło zbyt obficie płynącym mlekiem. Jest to sytuacja niebezpieczna, ponieważ może dojść do zachłystowego zapalenia płuc. Jeżeli otwór w smoczku będzie zbyt mały, to szczeniak będzie się męczył ssaniem i może nie mieć siły się najeść.
Określeniu właściwej wielkości dziurki w smoczku służy następujące założenie: mleko powinno kapać ze smoczka z prędkością 1 kropli / sekundę.
Niektórzy hodowcy stosują sondę żołądkową. Ten rodzaj karmienia wymaga przygotowania miękkiego cewnika od długości mniej więcej od jamy ustnej do ostatniego żebra. Na taką głębokość wprowadza się zgłębnik do przewodu pokarmowego. By zrobić to prawidłowo należy przejść szkolenie pod okiem lekarza weterynarii. Prawidłowo wprowadzona sonda chroni szczeniaka przed zachłyśnięciem i pozwala podać zwierzęciu strzykawką precyzyjnie odmierzoną porcję mleka. Mimo wszystko ten sposób karmienia polecany jest tylko w przypadku słabych szczeniąt i takich, u których odruch ssania jest słabo rozwinięty albo nie ma go wcale.
Czym karmić szczenię po urodzeniu?
Najbezpieczniejszym rozwiązaniem wydaje się skorzystanie z gotowych preparatów mlekozastępczych, które są do kupienia w sklepach zoologicznych. W ich przypadku należy podawać pokarm zgodnie z zaleceniami na ulotce wybranego pokarmu.
Przygotowując domową mieszankę mlekozastępczą pamiętaj, że u większości psich noworodków jedna porcja pokarmu wynosi 10-20 ml. Przygotowana miesznka musi być świeża i podgrzana do temperatury 37,7-38 st. C.
Po karmieniu pamiętaj o dokładnym wymyciu butelki, by nie ścinało się w nim białko mleka.
Po każdym karmieniu trzeba również wymasować okolice brzucha i krocza zwilżonym ciepłą wodą ręcznikiem. Chociaż zaleca się, by wykonywać tę czynność po każdym karmieniu szczeniąt aż do 3. tygodnia ich życia, to już po około 10 dniach wypróżnienia powinny zacząć przebiegać samoistnie.
Czy szczeniak może pić mleko od krowy?
Niestety podawanie mleka krowiego nie jest prawidłowym rozwiązaniem. W zasadzie mleko krowie jest najmniej odpowiednim substytuem mleka psiej matki – zawartość białka, tłuszczu i wapnia jest w mleku krowim niższa niż w mleku suk. Z kolei poziom laktozy jest wyższy niż tolerowany przez szczenię. Wartość energetyczna mleka krowiego zaspokaja tylko 50% zapotrzebowania szczeniąt. Kazeina zawarta w krowim mleku może zacząć zbijać się w żołądku szczenięcia w większe kluski, które mogą zablokować przewód pokarmowy i doprowadzić do śmierci psa w ciągu 2-3 dni.
Przygotowują mieszankę mlekozastępczą musisz jeszcze pamiętać, że w przypadku szczeniąt bardzo ważny jest prawidłowy stosunek wapnia do fosforu w pokarmie – powinien od wynosić 1,4:1, a wapnia powinno być ok. 400 mg.
Pokarm musi być również wzbogacony mieszanką mineralno-witaminową z żelazem i miedzią – ich brak może doprowadzić do anemii, a nawet śmierci.
Przepisy na pokarm mlekozastępczy
W książce dla hodowców znalazłem 4 przepisy na mieszanki dla szczeniąt.
- Mieszanka wg Nibblocka:
- 500 ml mleka pełnego krowiego
- 1 łyżka mleka w proszku
- 1 żółtko jaja kurzego
- Mieszanka wg Kostnera:
- 500 ml mleka koziego
- 500 ml naparu rumianku
- 3-4 łyżki śmietany
- 3-4 kostki cukru
- 1-2 krople witaminy D3
- 1 gram kredy
- Mieszanka wg Kienzle:
- 70 g chudego mleka krowiego
- 15 g chudego twarogu
- 8 g chudej wołowiny
- 3 g oleju jadalnego
- 3 g żółtka
- 0,8 g laktozy
- 0,2 g mieszanki mineralno-witaminowej
- Mieszanka wg Pasławskiej i Lewickiej:
- 500 g mleka krowiego pełnego
- 500 g mleka skondensowanego
- 0,5 żółtka jaja kurzego
- 0,5 łyżeczki oleju sojowego
- 1 g fosforanu wapnia
- 1 kropla witaminy D3
- 4 kryształy kwasku cytrynowego
W przypadku karmienia szczeniąt samodzielnie przygotowaną mieszanką mlekozastępczą musisz wziąć pod uwagę odpowiednie nawodnienie piesków, które wynosi 18 ml wody / 100 g masy ciała / dzień.
Po ok. 4 tygodniach karmienia takim pokarmem możesz zacząć przestawiać psa na pokarm półpłynny – może to być mokra karma dla szczeniąt albo namoczona wodą komercyjna karma sucha dla szczeniąt. Około 6. tygodnia życia odruch ssania zaczyna u szczeniąt zanikać i rozpoczyna się odstawienie dietetyczne, czyli przejście na pokarm stały.
O tym, jak karmić szczenięta po odsadzeniu dietetycznym napisałem w artykule: Jak karmić szczeniaka.
FAQ
Czy można karmić szczenię mlekiem krowy?
Samo mleko od krowy jest najgorszym z możliwych substytutów mleka suki, dlatego zwykle podaje się je w formie mieszanki z innymi składnikami.
Źródła
M. Ceregrzyn, R. Lechowski, B. Barszczewska, Podstawy żywienia psów i kotów. Podręcznik dla lekarzy i studentów weterynarii, wyd. edra Urban&Partner, Wrocław 2019.
J. Monkiewicz, K. Rogowska, J. Wajdzik, Kynologia. Wiedza o psie, Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, Wrocław 2011.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
