Przewlekłe zapalenie wątroby u psa
Szeroka grupa chorób wątroby u psów obejmuje zarówno ostre, jak i przewlekłe zapalenia. Niektóre rasy – na przykład bedlington terriery, dobermany, czy west highland white terriery – wykazują szczególne predyspozycje do rozwoju przewlekłych stanów zapalnych związanych między innymi z nieprawidłowym metabolizmem miedzi. W innych przypadkach stan zapalny może wynikać z długotrwałego podawania leków, zakażenia wirusowego bądź bakteryjnego lub mieć charakter idiopatyczny (o nieustalonej przyczynie).
U psów do zaburzeń wątroby może dochodzić na różnych etapach życia, a choroba często objawia się w sposób niespecyficzny. Dlatego też diagnostyka i leczenie zapaleń wątroby bywają wyzwaniem, wymagającym kompleksowych badań oraz ścisłej współpracy lekarza weterynarii z opiekunem zwierzęcia.
W artykule przeczytasz
Czym jest przewlekłe zapalenie wątroby u psów?
Przewlekłe zapalenie wątroby oznacza zespół procesów, które przez wiele tygodni lub miesięcy uszkadzają komórki wątrobowe (hepatocyty). Prowadzi to nie tylko do podwyższenia aktywności enzymów wątrobowych (zwłaszcza ALT), lecz także do szeregu innych zaburzeń metabolicznych. Objawy kliniczne mogą obejmować:
- Pogorszenie apetytu lub całkowity brak łaknienia
- Apatię, osłabienie
- Wzmożone pragnienie i oddawanie moczu (polidypsja i poliuria)
- Wymioty, biegunki
- Żółtaczkę (zażółcenie błon śluzowych)
- Gromadzenie się płynu w jamie brzusznej (wodobrzusze)
- Objawy encefalopatii wątrobowej (zaburzenia neurologiczne)
- Problemy z krzepnięciem krwi (siniaki, krwawienia z nosa, smoliste stolce)
Wraz z postępem choroby i dalszym niszczeniem hepatocytów może dojść do zmniejszenia stężenia albumin we krwi, obniżenia poziomu mocznika oraz wzrostu wartości kwasów żółciowych w surowicy. Jeśli rozpoznanie zostanie postawione odpowiednio wcześnie, istnieje szansa na zahamowanie procesu zapalnego poprzez celowane leczenie, modyfikację diety i stałe monitorowanie parametrów wątrobowych.
Rodzaje przewlekłych zapaleń wątroby u psów
Do najczęściej opisywanych w literaturze rodzajów przewlekłych zapaleń wątroby u psów należą:
- Rodzinne przewlekłe zapalenie wątroby (u bedlington terrierów, dobermanów, dalmatyńczyków, west highland white terrierów)
- Zapalenie wątroby wywołane stosowaniem leków
- Zakaźne zapalenie wątroby
- Idiopatyczne zapalenie wątroby (o nieznanej etiologii)
Rodzinne przewlekłe zapalenie wątroby u wybranych ras
Bedlington terrier
Bedlington terriery cierpią na nadmierne gromadzenie miedzi w hepatocytach, co wynika z zaburzeń w wydalaniu tego pierwiastka z żółcią. Choroba może wystąpić w jednej z trzech postaci:
- Bezobjawowa: nie daje wyraźnych symptomów i zostaje wykryta przypadkowo, np. podczas rutynowego badania krwi, gdy zauważa się jedynie podwyższone ALT.
- Ostra: występuje przeważnie u młodszych psów (poniżej 6. roku życia). Objawy to brak apetytu, wymioty i znaczne osłabienie. Stan taki często kończy się śmiercią w ciągu 48–72. godzin, mimo prób leczenia.
- Przewlekła: dotyczy zwykle psów w średnim wieku, które stopniowo tracą masę ciała, mają nasilające się wymioty, poliurię i polidypsję. U niemal połowy pacjentów może pojawiać się żółtaczka i wodobrzusze.
West highland white terrier
Westie także cierpią na defekt genetyczny skutkujący gromadzeniem miedzi w wątrobie, chociaż dokładny mechanizm nie jest w pełni wyjaśniony. Postęp choroby nie jest równie gwałtowny co u bedlington terrierów. Pierwsze objawy pojawiają się najczęściej wtedy, gdy w hepatocytach kumuluje się od 400 do 3600 µg/g tkanki miedzi. W miarę rozwijania się martwicy wątroby pies zaczyna tracić apetyt, często wymiotuje, może mieć biegunkę oraz żółtaczkę. Diagnozę potwierdza się na podstawie wyników badania histopatologicznego wycinka wątroby.
Leczenie u obu ras psów skupia się na podawaniu związków chelatujących, jeśli stężenie miedzi znacznie przekracza normy (zwykle >2000 µg/g tkanki).
Dobermany
U dobermanów przewlekłe zapalenie wątroby prowadzi najczęściej do poważnych uszkodzeń, łącznie z marskością. Dawniej sądzono, że istotną rolę odgrywa tu gromadzenie miedzi; aktualnie uważa się, że wysokie stężenie tego pierwiastka to bardziej skutek niż przyczyna zapalenia. Objawy zwykle pojawiają się u psów w wieku od 1,5 do 11 lat, częściej u suk. We wczesnej fazie symptomy są nieswoiste (spadek apetytu, poliuria, polidypsja, utrata masy ciała), dlatego pacjent nierzadko trafia do weterynarza w stadium zaawansowanym, gdy występują już krwawienia z nosa, zaburzenia krzepnięcia i żółtaczka. W badaniu krwi aktywność ALT bywa nawet 30-krotnie wyższa od normy. Pewną diagnozę można postawić dopiero na podstawie badania histopatologicznego wątroby.
Zapalenie wątroby wywołane stosowaniem leków
Długotrwała farmakoterapia może stać się przyczyną przewlekłego uszkodzenia wątroby, zwłaszcza jeśli pies posiada genetyczną predyspozycję do zaburzeń w metabolizmie danego leku. Dotyczy to między innymi:
- Preparatów stosowanych przeciwko dirofilariozie (robakom sercowym),
- Części leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych,
- Niektórych środków wykorzystywanych w terapii neurologicznej i onkologicznej.
Jednoznaczne rozpoznanie wymaga m.in. wykluczenia innych przyczyn zapalenia. Niekiedy po odstawieniu leku stan psa się poprawia.
Zakaźne zapalenie wątroby
Zakaźne zapalenie wątroby może być wywołane między innymi przez psi adenowirus typu I (tzw. choroba Rubartha). Istnieją też przesłanki sugerujące, że w wyjątkowych przypadkach czynnikiem zapalnym mogą być bakterie z rodzaju Leptospira interrogans (serotyp grippotyphosa).
W grupie innych czynników zakaźnych wymienia się herpeswirusa, którego infekcja jest szczególnie groźna dla szczeniąt – często kończy się ona śmiercią w krótkim czasie od wystąpienia objawów (do 80% śmiertelności).
Idiopatyczne zapalenie wątroby
Jeżeli przyczyny przewlekłego zapalenia wątroby nie można w żaden sposób ustalić na podstawie dostępnych badań diagnostycznych, określa się je mianem idiopatycznego. Choroba może wystąpić u psów praktycznie w każdym wieku (choć najczęściej u zwierząt średnio starszych), a obserwowane symptomy są takie jak przy innych formach uszkodzenia wątroby: pogorszenie apetytu, utrata masy ciała, polidypsja, poliuria, wymioty i biegunki. Często pojawiają się także żółtaczka i wodobrzusze.
W badaniach laboratoryjnych najbardziej typowy jest znaczny wzrost aktywności ALT. Z kolei techniki obrazowe (RTG, USG) pozwalają zauważyć zmniejszenie rozmiaru wątroby oraz zmienioną echogeniczność jej miąższu. Pewne rozpoznanie jest możliwe dopiero po analizie histopatologicznej bioptatu wątroby.
Terapia idiopatycznego zapalenia wątroby bazuje głównie na glikokortykosteroidach. U części psów udaje się zatrzymać lub spowolnić postęp choroby, jednak w zaawansowanych przypadkach (z towarzyszącym wodobrzuszem czy marskością) rokowanie jest ostrożne, a większość pacjentów umiera w ciągu kilku miesięcy.
Podsumowanie
Zapalenie wątroby u psa to poważna choroba, która wymaga szybkiej diagnozy i kompleksowego leczenia. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie objawów i współpraca z weterynarzem. Chociaż rokowanie w zaawansowanych przypadkach bywa ostrożne, odpowiednia terapia może poprawić jakość życia psa i wydłużyć jego życie. Pamiętaj, że każde zwierzę jest inne, dlatego leczenie powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb Twojego pupila. Wczesne rozpoznanie zapalenia wątroby daje największe szanse na powodzenie leczenia.
FAQs
Czy zapalenie wątroby u psa można wyleczyć?
W wielu przypadkach, zwłaszcza przy wczesnym rozpoznaniu, leczenie pozwala na opanowanie objawów i zatrzymanie postępu choroby.
Jak mogę zapobiec problemom z wątrobą u mojego psa?
Regularne badania kontrolne, odpowiednia dieta i unikanie długotrwałego stosowania leków bez nadzoru weterynarza.
Czy genetyka zawsze odgrywa rolę w zapaleniu wątroby?
Nie zawsze. Chociaż niektóre rasy są bardziej narażone, choroba może dotyczyć każdego psa.
Źródła
R. Lechowski (red.), Choroby wątroby psów i kotów, Wyd. SI-MA, Warszawa 2003.
R. W. Nelson, C. G. Couto, Choroby wewnętrzne małych zwierząt. Tom drugi, wyd. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2009.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
