Karma sucha? Mokra? A może samodzielne gotowanie? A przecież jest jeszcze dieta BARF. To prawda, w gąszczu sposobów żywienia można się nieco zagubić. W tym artykule rozważam wady i zalety wspomnianych sposobów karmienia psa.
W artykule przeczytasz
O czym pamiętać karmiąc psa?
Bez względu na model żywienia, na jaki się zdecydujecie, prawidłowo skomponowana dieta psa powinna zawierać odpowiednie proporcje białka, tłuszczu, witamin i minerałów oraz węglowodanów – konkretnie włókna pokarmowego. Substancje te mogą być skomponowane przez producentów karm i dostępne w pełnoporcjowych karmach dla psów, ale możesz też spróbować skomponować je samodzielnie, przygotowując domowe jedzenie dla psa.
Nieco bardziej szczegółowe wytyczne książkowe, na temat zawartości procentowej poszczególnych składników odżywczych w diecie dorosłego psa przywołałem w artykule: Jak karmić psa, który warto przeczytać, jako uzupełnienie tego tekstu.
Sucha karma dla psa – zalety i wady
Model żywieniowy w oparciu o suchą karmę dla psa jest bardzo popularny. Wśród jego zalet wskazałbym, że:
- za zbilansowanie karmy bierze odpowiedzialność producent karmy, zatem nie muszę posiadać specjalistycznej wiedzy żywieniowej;
- z dostępnych badań wynika, że psy karmione karmą suchą miały wyższe pH śliny i niższe stężenie siarki w wydychanym powietrzu, w porównaniu do psów karmionych karmą mokrą. Ponadto liczba taksonów bakteryjnych związanych ze zdrowiem jamy ustnej była większa, a liczba bakterii powodujących jej zły stan była niższa u psów karmionych karmą suchą1;
- sucha karma jest dłużej zdatna do spożycia przez psa po otwarciu, zwłaszcza jeśli będziesz ją przechowywać w próżniowym pojemników;
- w tej samej masie, w porównaniu do karmy mokrej, jest ona zdecydowanie bardziej kaloryczna, dlatego pies może otrzymać mniejszą wagową porcję, co ma wpływ na ogólne koszty karmienia psa w ciągu miesiąca.
Żywienie karmą suchą nie jest jednak bez wad:
- karma taka jest ekstrudowana, a więc wyciskana w maszynie przy wysokiej temperaturze i wysokim ciśnieniu, z tego względu część wartości odżywczych zostaje utracona w procesie produkcji;
- karmy suche, z uwagi na proces produkcyjny, zawierają zwykle wysoki poziom węglowodanów, które, poza błonnikiem, nie są potrzebne w diecie psa;
- sucha karma, z uwagi na niską zawartość wody, jest mniej smakowita i mniej aromatyczna – chociaż z tym można sobie częściowo poradzić, dodając do karmy wodę przed jej podaniem.
Mokra karma dla psa – zalety i wady
Jeżeli zdecydujesz się na dietę w oparciu o pełnoporcjową karmę mokrą:
- również i w jej przypadku za zbilansowanie pokarmu odpowiada producent karmy;
- karmy mokre zawierają ponad 80% wody, wpływają zatem korzystnie na nawodnienie organizmu psa;
- są to zwykle karmy o bardzo krótkim składzie, zatem łatwiej będzie wybrać odpowiednią karmę dla psa z alergią lub nietolerancją pokarmową;
- karmy mokre są zwykle bardzo aromatyczne i smakowite, dlatego psy przepadają za tym rodzajem pożywienia.
Żywienie karmą mokrą również ma swoje wady:
- karma mokra jest mniej kaloryczna, dlatego pies musi jej zjeść objętościowo więcej, zatem koszty karmienia tą dietą będą wyższe, w porównaniu do równie dobrych, pod względem składu, karm suchych;
- po otwarciu karmę taką można przechowywać w lodówce ok. 12 godzin;
- podawanie psu tylko i wyłącznie karmy mokrej, w odniesieniu do danych, na które powoływałem się w przypadku karmy suchej, może mieć negatywny wpływ na utrzymanie stanu jamy ustnej w dobrym zdrowiu.
Jak zrobić domowe jedzenie dla psa?
Samodzielne gotowanie jedzenia dla psa to całkiem spore wyzwanie. Jego wadą jest to, że trzeba poświęcić swój czas na wybór odpowiednich składników oraz na ich ugotowanie. No i, co najważniejsze, składniki muszą być w odpowiednich proporcjach, by dieta była zbilansowana.
Z całą pewnością samodzielnie gotowane jedzenie ma wiele zalet, począwszy od pełnej kontroli nad wybieranymi składnikami, skończywszy na tym, że możesz w pełni skomponować dietę w oparciu o składniki, które najlepiej zaspokoją potrzeby psa na danym etapie jego życia.
Diety domowej nie można demonizować, obecnie istnieje wiele książek, w których znajdziesz gotowe przepisy, nawet dla psów, które mają określone problemy zdrowotne.
Przykładowo, pokarm dla psa cierpiącego na zapalenie trzustki może być skomponowany następująco:
Ilość: 1460 g
Wartość energetyczna: 1760 kcal w całej porcji
Wartość odżywcza: białko 8%, tłuszcz 1,8%, błonnik 2,4%, węglowodany 18%, wilgotność 69,5%
Poza batatami i kaszą jęczmienną, wszystkie składniki mogą być podane na surowo
- 450 g chudej polędwiczki wieprzowej
- 1 i 2/3 szklanki perłowe kaszy jęczmiennej (5 szklanek po ugotowaniu)
- 1 szklanka batatów
- 1 łyżka oleju z pestek dyni
- 2 tabletki Kirkland Signature Daily Multi, pokruszone
- 1 i ½ łyżeczki węglanu wapnia w proszku
- 350 mg choliny
(sposób przyrządzenia opisano w G. Richter, Księga zdrowia psa i kota. Zintegrowana opieka i żywienie, wyd. Galaktyka, Łódź 2018)
Z całą pewnością, w diecie gotowanej samodzielnie nie warto iść na łatwiznę, kurczak z ryżem, podawany psu każdego dnia nie zaspokoi wszystkich jego potrzeb żywieniowych. Ja nie zdecydowałem się jeszcze na samodzielne gotowanie dla mojego psa – bliższy byłby mi raczej catering dla psa, ale skomponowany bezpośrednio pod wymagania mojego psiego alergika.
Decydując się na samodzielne gotowanie psu warto pamiętać, że w czasie wakacji, kiedy nie da rady gotować na wyjeździe, pies może źle znieść nagłą zmianę jedzenia na karmę komercyjną.
Czy dieta BARF jest bezpieczna?
Dieta BARF, czyli biologically appropriate raw food, którą opracował lek. wet. Ian Billinghurst, powinna opierać się na mięsie, mielonych kościach oraz suplementach przy jednoczesnym zminimalizowaniu węglowodanów.
Żywienie psa zgodne z zasadami BARF powinno składać się w ok. 60% z surowych kości z mięsem, uzupełnionych o dobrej jakości składniki diety człowieka, które mają możliwie dokładnie odzwierciedlać dietę psowatych, które zjadały zawartość żołądków upolowanych ofiar.
Udział poszczególnych składników można podzielić procentowo w następujący sposób:
- 60% – surowe mięso z kośćmi
- 15% – warzywa
- 10% – podroby
- 10% – dodatki (jaja, algi, olej rybi itd.)
- 5% – owoce
Jednym z głównych niebezpieczeństw, związanych z decyzją o przejściu psa na dietę BARF, jest brak zbilansowania posiłków, co może skutkować niedoborami u psa.
Istotnym zagrożeniem są kwestie bezpieczeństwa związane z obecnością patogenów. Podając psu surową wieprzowinę pochodzącą od zwierząt zakażonych chorobą Aujeszky`ego, można narazić go na infekcję wirusem SHV-1 – dla psów to choroba śmiertelna.
Ryzyko związane z karmieniem psa surowym mięsem obejmuje również możliwość zakażenia bakteriami takimi jak Salmonella sp., E. coli oraz Clostridium. Dodatkowo, w mięsie, które nie zostało odpowiednio przebadane, mogą znajdować się jaja tasiemca, a niewłaściwe przechowywanie może sprzyjać rozwojowi szkodliwych dla zdrowia psa bakterii patogennych.
Praktycy diety BARF wskazują jednak na to, że psy karmione w ten sposób są bardziej aktywne, poprawia się jakość ich okrywy włosowej, znika nieprzyjemny zapach z pyska, a kamień na zębach osadza się w rzadziej i w mniejszych ilościach.
FAQs
Czym karmić psa z alergią pokarmową?
Alergia pokarmowa u psów jest odpowiedzią układu immunologicznego na konkretny element diety, najczęściej na białka zwierzęce lub roślinne. Symptomy takiej reakcji mogą obejmować problemy żołądkowo-jelitowe, jak biegunka i wymioty, a także problemy skórne. Dieta hipoalergiczna, która nie zawiera składników wywołujących alergię, może być kluczem do lepszego samopoczucia psa. Dla psa z alergiami dobrym wyborem może być karma zawierająca jedno źródło białka, mająca uproszczony skład lub zawierająca białko w formie hydrolizowanej.
Czym karmić psa z alergią skórną?
Zmiany skórne u psa mogą być efektem alergii pokarmowej. Gdy zostanie wykluczony wpływ czynników zewnętrznych, jak na przykład uczulenie na roztocza, zalecane jest zastosowanie diety eliminacyjnej, aby zidentyfikować składnik żywnościowy powodujący problemy.
Czym karmić psa z nietolerancją glutenu?
Gluten jest to kombinacja białek roślinnych znajdująca się głównie w pszenicy, życie, jęczmieniu i owsie. Niektóre psy mogą cierpieć na nietolerancję na gluten, co objawia się biegunką, wzdęciami i bólami brzucha. W karmach bezglutenowych zastąpiono zboża zawierające gluten innymi źródłami węglowodanów jak ryż, kukurydza czy ziemniaki. Wysokiej jakości karmy bezglutenowe często są wzbogacone o zioła i kwasy tłuszczowe, które korzystnie wpływają na apetyt psa oraz kondycję jego skóry.
Źródła
1 Oral microbiota populations of adult dogs consuming wet or dry foods, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35641105/ [dostęp: 18.03.2024].
G. Richter, Księga zdrowia psa i kota. Zintegrowana opieka i żywienie, wyd. Galaktyka, Łódź 2018
M. Jank, J. Wilczak, Pokarmy surowe, w: Ceregrzyn M., Lechowski R., Barszczewska B., (red.), Podstawy żywienia psów i kotów, Wyd. Edra Urban&Partner, Wrocław 2019.
G. Richter, Księga zdrowia psa i kota. Zintegrowana opieka i żywienie, Wyd. Galaktyka, Łódź 2018.
M. Olejnik, Pies na diecie BARF, wyd. Helion, Gliwice 2016.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
