Owczarek australijski Aussie
W tym artykule opracowałem najważniejsze informacje o tych owczarku aussie – od pochodzenia i historii, przez wygląd i charakter, aż po wychowanie, zdrowie, żywienie i koszty utrzymania.
Jesteś opiekunem aussie? Podziel się swoimi doświadczeniami w komentarzu – mogą pomóc innym lepiej zrozumieć potrzeby tej wyjątkowej rasy.
Zapraszam do lektury!
W artykule przeczytasz
Kraj pochodzenia: USA
Numer wzorca FCI: 342
Waga: Psy: 25–29 kg, Suki: 18–25 kg
Wysokość w kłębie: Psy: 51–58 cm, Suki: 46–53 cm
Długość życia: 12–15 lat
Charakter: Owczarek australijski to inteligentny, lojalny i energiczny pies pasterski, mocno przywiązany do opiekuna, czujny wobec obcych, a przy tym serdeczny w stosunku do rodziny.
Wygląd owczarka australijskiego aussie według wzorca rasy
Owczarek australijski (Australian Shepherd, aussie) to pies średniej wielkości, zwarty i świetnie umięśniony. Ma proporcjonalną sylwetkę, mocny, ale „suchy” kościec i dużą sprawność – w ruchu jest swobodny, wydajny i bardzo zwrotny. Linia grzbietu pozostaje równa i prosta, zad lekko ścięty, a krok długi i posuwisty; w miarę zwiększania prędkości łapy zbliżają się do linii środkowej. To pies, który w jednej chwili potrafi zmienić kierunek i tempo, co podkreśla jego użytkowe pochodzenie.
Głowa ma czyste linie i jest proporcjonalna do tułowia; czaszka płaska lub lekko wysklepiona, stop umiarkowany, ale wyraźny. Kufa równa długością lub nieco krótsza od mózgoczaszki, lekko zwężająca się ku nosowi; zgryz nożycowy (dopuszczalny cęgowy). Nos czarny u maści czarnej i blue merle, czekoladowy u rudych i red merle (u merli drobne różowe plamki dopuszczalne do 12 miesięcy). Oczy migdałowe – brązowe, niebieskie, bursztynowe, także różnobarwne lub cętkowane; spojrzenie bystre i przyjazne. Uszy trójkątne, średniej wielkości, wysoko osadzone; przy skupieniu podniesione i załamane ku przodowi lub w „płatku róży”.
Szyja średniej długości, mocna i lekko łukowata, płynnie łączy się z dobrze ułożonymi łopatkami. Klatka piersiowa głęboka (sięga łokcia), niezbyt szeroka; żebra długie i dobrze wysklepione. Linia dolna umiarkowanie podciągnięta. Ogon prosty – naturalnie krótki (bobtail) lub przycięty tam, gdzie to dozwolone, zwykle nie dłuższy niż 10 cm; noszony radośnie, lecz bez zawijania nad grzbietem.
Kończyny przednie proste i mocne; długa, skośna łopatka łączy się z ramieniem o podobnej długości pod kątem bliskim prostemu. Śródręcze średniej długości, lekko nachylone. Łapy owalne, zwarte, z elastycznymi opuszkami. Tylne kończyny szerokie w zadu jak w barkach, dobrze kątowane w biodrze i kolanie; śródstopia krótkie, pionowe, bez wilczych pazurów. W ruchu przód i tył pracują równolegle i prosto, grzbiet pozostaje stabilny.
Sierść: Średniej długości, prosta lub falista, średnio twarda, odporna na niepogodę; ilość podszerstka zależy od klimatu. Krótszy włos na głowie, uszach, przodach kończyn i poniżej stawu skokowego; lekkie pióra na przednich nogach, „portki” na udach, wyraźniejsza grzywa u samców.
Umaszczenie: Blue merle, czarne, red merle, czerwone – z podpalaniem i/lub bielą albo bez. Biel może występować na szyi (pełny lub częściowy kołnierz), klatce, kończynach, kufie, jako strzałka i na spodzie tułowia (do ok. 10 cm powyżej linii łokcia). Na głowie biel nie powinna dominować; oczy muszą być w pełni otoczone pigmentem. Warto wiedzieć: merle często ciemnieją z wiekiem.
Jaki charakter ma owczarek australijski aussie?
Owczarek australijski to pies inteligentny, energiczny i mocno związany ze swoim opiekunem. Ma silny instynkt pasterski i stróżowania, a przy tym jest bardzo lojalny i oddany rodzinie. Lubi uczestniczyć w codziennym życiu domowników – chętnie towarzyszy opiekunowi w każdej czynności, czy to w domu, czy podczas podróży samochodem. Potrzebuje bliskiego kontaktu z człowiekiem i źle znosi długą samotność.
Wobec opiekuna
Aussie jest psem niezwykle wiernym i czujnym, który potrafi mocno przywiązać się do swojego właściciela. Bywa terytorialny i chroni to, co uznaje za własność swojego opiekuna, dlatego od początku wymaga konsekwentnego wychowania i kontroli zachowań obronnych. To pies, który potrzebuje jasno określonych zasad i „zadania do wykonania” – bez tego może stać się niespokojny lub destrukcyjny.
Wobec dzieci
Dobrze wychowany owczarek australijski jest znakomitym towarzyszem dla dzieci – opiekuńczym i cierpliwym. Ze względu na instynkt pasterski może próbować „zaganiać” biegające maluchy, delikatnie podszczypując je lub zastępując im drogę, dlatego kontakt z najmłodszymi warto nadzorować i od małego uczyć psa właściwych reakcji.
Wobec innych zwierząt domowych
Aussie zwykle dobrze dogaduje się z innymi psami i potrafi zaakceptować koty, szczególnie jeśli jest z nimi socjalizowany od szczeniaka. Jednak instynkt pogoni i chęć kontrolowania otoczenia mogą powodować, że będzie próbował „ustawiać” inne zwierzęta według własnych zasad. W stosunku do obcych psów bywa powściągliwy, a czasem dominujący, jeśli nie ma zapewnionego odpowiedniego prowadzenia przez opiekuna.
Podsumowując: Aussie to pies dla aktywnej, konsekwentnej osoby, która potrafi zapewnić mu dużo ruchu, zajęć umysłowych i wyraźne granice. W zamian oferuje wierność, inteligencję i niezwykłą wszechstronność – od psa rodzinnego, przez stróża, po sportowego partnera.
Przy konsekwentny, ale nie surowym wychowaniu podporządkuje się, wymaga jednak zdecydowanego prowadzenia. Nie jest to pies dla wygodnickich lub domatorów. Uwielbia przebywać na świeżym powietrzu i potrzebuje wiele sensowych zajęć.
| Cecha | Ocena |
|---|---|
| Poziom uczuciowości | Średni do wysokiego (silna więź z opiekunem) |
| Przyjazność wobec obcych | Niska do średniej (powściągliwy) |
| Stosunek do dzieci | Wysoki (z nadzorem; może „zaganiać”) |
| Stosunek do innych zwierząt | Średni (dobry po socjalizacji) |
| Potrzeba ruchu | Bardzo wysoka (min. 2 h/dzień + praca umysłowa) |
| Skłonność do zabawy | Wysoka |
| Poziom energii | Bardzo wysoki |
| Podatność na szkolenie | Bardzo wysoka (najlepiej u doświadczonego opiekuna) |
| Inteligencja | Bardzo wysoka |
| Skłonność do szczekania | Średnia (wzmacniana nudą/strażą terytorium) |
| Linienie | Średnie do wysokiego (sezonowe „blow” podszerstka) |
✔ Zalety:
- Bardzo inteligentny i szybko się uczy – błyszczy w obedience, agility, herding, rally-o.
- Silna więź z opiekunem – lojalny, oddany, lubi „być przy człowieku”.
- Wszechstronny pies użytkowy – sprawdza się w pracy (SAR/terapia) i sportach.
- Świetna motywacja do współpracy – dobrze reaguje na pozytywne wzmocnienie.
- Czujny i ochronny wobec domu – dobry pies alarmujący.
- Wymaga bardzo dużo ruchu i zadań umysłowych – bez tego szybko się nudzi i bywa destrukcyjny.
- Może być powściągliwy wobec obcych i terytorialny – potrzebuje socjalizacji i konsekwencji.
- Silny instynkt pasterski – może „zaganiać” dzieci/zwierzęta (podszczypywanie, zajeżdżanie drogi).
- Nie jest idealny dla początkujących lub zapracowanych – potrzebuje doświadczonego prowadzenia.
- Sezonowo linieje (dużo podszerstka) i bywa wokalny, zwłaszcza przy frustracji/nudzi e.
- Predyspozycje zdrowotne (m.in. dysplazja, choroby oczu, epilepsja, wrażliwość MDR1) – wymaga badań hodowlanych.
Jak karmić owczarka australijskiego (aussie)?
Dieta owczarka australijskiego powinna być oparta na wysokiej jakości karmie suchej lub mokrej, dostosowanej do potrzeb psów pasterskich i aktywnych. Karma dla owczarka australijskiego powinna zawierać dużą ilość łatwo przyswajalnego białka (np. z kurczaka, indyka, jagnięciny lub ryb), zdrowe tłuszcze i niezbędne mikroelementy. Warto wybierać produkty spełniające normy AAFCO lub FEDIAF, co gwarantuje zbilansowane żywienie.
Dodatkowe wskazówki żywieniowe dla aussie:
- Psy trenujące agility, pasienie lub inne sporty kynologiczne powinny otrzymywać karmy o wyższej kaloryczności i większej zawartości białka.
- Szczenięta oraz psy senioralne wymagają karmy dopasowanej do swojego etapu życia oraz stanu zdrowia.
- Żywienie psa pasterskiego może obejmować również dietę domową – gotowaną lub BARF – jednak wymaga to konsultacji z weterynarzem lub dietetykiem zwierzęcym.
- W przypadku diet domowych często potrzebna jest suplementacja, zwłaszcza wapnia, cynku i witamin z grupy B.
Częstotliwość karmienia:
- Szczenięta: 3–4 posiłki dziennie
- Dorosłe psy: 2 posiłki dziennie
- Seniorzy: zazwyczaj 2 mniejsze porcje, dostosowane do poziomu aktywności
Warto wiedzieć: owczarek australijski to pies niezwykle inteligentny – świetnie reaguje na karmienie z mat węchowych, misek spowalniających (slow feeder) i zabawek interaktywnych. Dzięki temu unikasz łapczywego jedzenia i jednocześnie zapewniasz mu stymulację umysłową.
Zmiana karmy – stopniowo:
Układ pokarmowy aussie źle znosi gwałtowne zmiany w jadłospisie. Nową karmę należy wprowadzać powoli, przez 7–10 dni, mieszając ją z dotychczasową w rosnących proporcjach. Zbyt szybka zmiana może prowadzić do biegunki, wymiotów lub spadku apetytu.
Jak bezpiecznie zmienić karmę owczarkowi australijskiemu (Aussie)?
Zmianę przeprowadzaj powoli (7–10 dni), mieszając nową formułę z dotychczasową. To najlepsza praktyka w dieta owczarka australijskiego i ogólnie w żywienie psa pasterskiego.
- Nową karmę dla owczarka australijskiego (suchą lub mokrą), spełniającą normy AAFCO/FEDIAF.
- Miarkę kuchenną lub wagę do precyzyjnych porcji.
- Miskę spowalniającą / matę węchową (opcjonalnie).
- Świeżą wodę.
- Dni 1–2: 25% nowej karmy + 75% starej. Obserwuj kał, apetyt i samopoczucie.
- Dni 3–4: 50% nowej + 50% starej. Utrzymuj stałe godziny karmienia.
- Dni 5–6: 75% nowej + 25% starej. Podawaj w 2 posiłkach dziennie (szczenięta 3–4).
- Dni 7–10: 100% nowej karmy. Zostań przy jednym źródle białka przez min. 2 tygodnie.
- Kontrola objawów: Luźne stolce, wymioty lub świąd? Cofnij się o jeden etap i wydłuż adaptację.
- Tip dla sportowych Aussies: Przy agility/pasieniu rozważ wyższą kaloryczność i dodatek kwasów omega-3.
Pielęgnacja owczarka australijskiego (Aussie)
Pielęgnacja sierści owczarka australijskiego wymaga systematyczności – jego półdługa szata z gęstym podszerstkiem jest efektowna, ale podatna na plątanie i filcowanie. Regularne zabiegi nie tylko poprawiają wygląd psa, ale też wpływają na kondycję skóry i zmniejszają ryzyko problemów dermatologicznych. Dbanie o sierść, higienę i profilaktykę zdrowotną pozwala utrzymać aussie w doskonałej formie przez wiele lat, co jest ważne, biorąc pod uwagę długość życia owczarka australijskiego, która wynosi średnio 12–15 lat.
Czesanie i rozplątywanie sierści
Czesanie aussie powinno odbywać się co najmniej raz w tygodniu, a w okresie linienia – nawet codziennie. Szczególnie należy zadbać o okolice za uszami, portki i pachwiny, gdzie sierść najszybciej się kołtuni. Do pielęgnacji używaj drucianej szczotki z gładkimi szpilkami, sięgającymi do skóry, oraz grzebienia do supłów.
Przed czesaniem zawsze spryskaj szatę odżywką antystatyczną – zapobiegnie to elektryzowaniu i łamaniu włosa. Unikaj szczotkowania na sucho, aby nie niszczyć struktury sierści.
Kąpiel
Kąpiel owczarka australijskiego zaleca się co 1–2 miesiące lub częściej w przypadku zabrudzenia. Zabieg usuwa kurz, alergeny, sól drogową i resztki chemikaliów z sierści.
Zasady kąpieli:
- Przed myciem rozczesz sierść, by uniknąć zaciśnięcia się kołtunów pod wpływem wody.
- Stosuj szampony dla psów długowłosych lub regenerujące; przy problemach z kolorem – intensyfikujące barwę.
- Po kąpieli zawsze używaj balsamu lub odżywki – nawilża i odbudowuje włos.
- Szampon rozcieńczaj tuż przed użyciem i dokładnie spłukuj, także pod brzuchem.
Przegląd pielęgnacyjny
Pielęgnacja owczarka australijskiego to nie tylko dbanie o sierść:
- Uszy: kontrola raz w tygodniu, czyszczenie preparatem weterynaryjnym.
- Zęby: mycie 2–3 razy w tygodniu, gryzaki dentystyczne.
- Oczy: przemywanie w razie potrzeby, kontrola łzawienia i zaczerwienienia.
- Pazury: przycinanie co 2–4 tygodnie, jeśli się nie ścierają.
Profilaktyka przeciwpasożytnicza
Jako pies aktywny i często przebywający na zewnątrz, aussie wymaga całorocznej ochrony przeciw kleszczom, pchłom i innym pasożytom. Można stosować preparaty spot-on, tabletki, spraye lub obroże przeciwkleszczowe.
Warto wiedzieć: owczarek australijski linieje sezonowo bardzo obficie – podczas „blow” podszerstka codzienne czesanie jest niezbędne, by zapobiec filcom i podrażnieniom skóry.
Zdrowie owczarka australijskiego (Aussie)
Owczarek australijski to rasa ogólnie zdrowa, odporna na wysiłek i dobrze znosząca intensywną aktywność fizyczną. Przy właściwej opiece, profilaktyce i żywieniu długość życia owczarka australijskiego wynosi średnio 12–15 lat. Mimo to psy tej rasy są obciążone ryzykiem wystąpienia pewnych chorób dziedzicznych i urazów typowych dla psów aktywnych.
Do częstych problemów zdrowotnych u aussie należą:
Choroby oczu:
Rasa jest podatna m.in. na zaćmę (może wystąpić w każdym wieku), anomalię oczu collie (CEA), postępujący zanik siatkówki (PRA), dystychiazję czy przetrwałe błony źreniczne (PPM). Choroby te mogą prowadzić do pogorszenia wzroku, a nawet ślepoty.
Dysplazja stawów:
Schorzenie dziedziczne, w którym głowa kości udowej nie przylega prawidłowo do panewki stawu biodrowego. Może przebiegać bezobjawowo lub powodować ból, kulawiznę i rozwój zmian zwyrodnieniowych. Zaleca się badania RTG oraz wykluczanie z hodowli psów z tym schorzeniem.
Choroby neurologiczne:
Najczęściej idiopatyczna padaczka, objawiająca się napadami drgawek. Wymaga leczenia farmakologicznego i regularnej kontroli weterynaryjnej.
Nadwrażliwość na leki (mutacja genu MDR1):
Występuje u ok. 30% populacji. Powoduje groźne reakcje na niektóre leki, m.in. iwermektynę i niektóre cytostatyki. Wskazane jest wykonanie testu genetycznego przed podaniem leków.
Nowotwory:
Mogą obejmować zarówno zmiany łagodne (np. tłuszczaki), jak i złośliwe (np. mastocytoma).
Problemy ortopedyczne:oprócz dysplazji bioder zdarzają się dysplazja łokciowa, OCD (osteochondroza) czy urazy przeciążeniowe wynikające z wysokiej aktywności fizycznej.
Choroby uszu i alergie skórne:
Często związane z alergiami pokarmowymi lub kontaktowymi, a także infekcjami wtórnymi.
Ile kosztuje owczarek australijski (aussie)?
Cena owczarka australijskiego w Polsce zależy od renomy hodowli, jakości rodowodu (np. ZKwP/FCI) oraz wyników badań zdrowotnych rodziców. Szczenięta z legalnych, zarejestrowanych hodowli kosztują zwykle od 4 500 do 7 000 zł. Wyższe kwoty (nawet powyżej 8 000–10 000 zł) mogą dotyczyć psów po utytułowanych rodzicach, z doskonałym eksterierem, predyspozycjami do sportów lub importowanych z zagranicy.
Co wpływa na cenę owczarka australijskiego?
- Rodowód i badania genetyczne – psy po rodzicach z kompletem badań (m.in. dysplazja bioder/łokci, test MDR1, badania oczu) są droższe.
- Reputacja hodowli – doświadczeni hodowcy, aktywni na wystawach i w sportach kynologicznych, często wyceniają szczenięta wyżej.
- Przeznaczenie psa – szczeniaki „na kolanka” (bez uprawnień hodowlanych) mogą być tańsze niż te z prawem do hodowli i wystaw.
Zakup psa z pseudohodowli lub bez rodowodu jest pozornie tańszy, ale wiąże się z dużym ryzykiem problemów zdrowotnych (np. dysplazja stawów, choroby oczu) oraz trudności wychowawczych. Inwestycja w psa z rzetelnej hodowli to większa pewność dobrego zdrowia i stabilnego temperamentu.
Koszt zakupu szczeniaka z hodowli to dopiero początek wydatków. Należy uwzględnić również kompletowanie wyprawki, regularne wydatki na żywienie, pielęgnację, profilaktykę zdrowotną oraz akcesoria. Poniższe wartości są orientacyjne i zależą od jakości produktów, lokalnych cen oraz indywidualnych potrzeb psa.
| Czynnik | Orientacyjny koszt miesięczny (PLN) |
|---|---|
| Karma | 200 – 400 |
| Przysmaki | 100 – 150 |
| Opieka weterynaryjna | 100 – 300 (bez nagłych wypadków) |
| Ochrona przeciw pasożytom | od 20 zł (zależnie od preparatu) |
| Akcesoria (zabawki) | 50 – 100 |
| Pielęgnacja (kąpiele, czesanie) | 0 – 150 |
| Łącznie | 620 – 1120 |
Warto wiedzieć: koszty mogą rosnąć w przypadku chorób, nagłych wypadków lub specjalistycznego szkolenia. Wydatki zależą od wieku psa, jego zdrowia oraz trybu życia – aktywny owczarek australijski może potrzebować droższej karmy i częstszej opieki weterynaryjnej.
✔️ Wybieraj wyłącznie hodowle zarejestrowane w ZKwP lub FCI – to gwarancja legalności, odpowiedniej selekcji hodowlanej i dbałości o dobrostan psów.
✔️ Sprawdź, czy rodzice szczeniąt mają komplet aktualnych badań – m.in. pod kątem dysplazji stawów, chorób oczu (CEA, PRA, zaćma) oraz test genu MDR1.
✔️ Zapytaj o dokumentację zdrowotną, wyniki badań ortopedycznych i okulistycznych, a także certyfikaty z badań genetycznych.
✔️ Odwiedź hodowlę osobiście lub poproś o filmy i zdjęcia warunków – zwróć uwagę na czystość, socjalizację i swobodny kontakt szczeniąt z ludźmi.
✔️ Upewnij się, że szczenię otrzyma metrykę ZKwP, książeczkę zdrowia, chip oraz będzie po pierwszych szczepieniach i odrobaczeniach.
✔️ Nie sugeruj się wyłącznie ceną – zbyt tanie aussie mogą pochodzić z pseudohodowli, w których ignoruje się zdrowie i prawidłową socjalizację psa.
FAQs
Ile żyje owczarek australijski?
Owczarek australijski żyje średnio 12–15 lat, choć przy odpowiedniej opiece, dobrej diecie i regularnej profilaktyce zdrowotnej wiele psów dożywa jeszcze starszego wieku.
Czy owczarek australijski nadaje się do mieszkania w bloku?
Może mieszkać w bloku, ale wymaga codziennej, intensywnej dawki ruchu oraz zajęć umysłowych. Brak aktywności może prowadzić do frustracji i problemów behawioralnych.
Czy aussie jest dobrym psem dla początkujących?
Nie jest to rasa polecana osobom bez doświadczenia. Aussie potrzebuje konsekwentnego szkolenia, dużo uwagi oraz codziennej pracy zarówno fizycznej, jak i umysłowej.
Jakie choroby najczęściej występują u owczarka australijskiego?
Do najczęstszych chorób owczarka australijskiego należą: dysplazja stawów, choroby oczu (m.in. zaćma, CEA, PRA) oraz epilepsja. Wskazane są regularne badania profilaktyczne i testy genetyczne.
Źródła
M. Ceregrzyn (red.), Psy rasowe. Kompendium lekarza weterynarii i hodowcy, wyd. MI Polska, Warszawa 2008.
A. Gough, A. Thomas, Predyspozycje rasowe do chorób u psów i kotów, SIMA WLW, Warszawa 2006.
E.M. Krämer, 250 ras psów, wyd. Multico, Warszawa 2008.
J. Monkiewicz, K. Rogowska, J. Wajdzik, Kynologia, wyd. UWP, Wrocław 2011.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
