Lęk separacyjny u psa - Na czym polega? Jak go pokonać?

W oczach wielu, pies to nie tylko zwierzę, ale przede wszystkim, członek rodziny, który niesie ze sobą niewypowiedzianą obietnicę wierności i bezwarunkowej miłości. Ale co dzieje się, gdy nasze zwierzę musi zmierzyć się z lękiem separacyjnym? Ten głęboko ukryty stan niepokoju, może stać się ogromnym wyzwaniem zarówno dla psa, jak i jego opiekuna. W naszym artykule przybliżamy, czym jest lęk separacyjny u psów, jakie są jego przyczyny, objawy i jak możesz pomóc swojemu psu radzić sobie z lękiem rozstania. Poznaj sposoby na zbudowanie bezpiecznego, szczęśliwego życia dla Ciebie i Twojego psa, odkrywając metody zapobiegania i leczenia lęku separacyjnego.

Czym jest lęk separacyjny u psa?

Lęk separacyjny u psa to stan intensywnego niepokoju, który objawia się, gdy zwierzę zostaje pozostawione samo lub odseparowane od swoich opiekunów. Psy zdrowe, a więc normalnie reagujące na rozłąkę mogą odczuwać krótkotrwały dyskomfort po wyjściu właściciela, jednak u psów z lękiem separacyjnym objawy te są znacznie intensywniejsze i utrzymują się aż do powrotu opiekuna.

Lęk separacyjny może mieć różne natężenie, od lekkiego po kliniczną postać. Należy podkreślić, że lęk separacyjny to nie to samo co frustracja separacyjna. Frustracja separacyjna u psów często wynika z niezaspokojenia ich podstawowych potrzeb, co może skutkować przekierowaniem niezadowolenia na inne działania. Problemy mogą nasilać się z powodu niekonsekwentnego zachowania opiekunów oraz braku jasno określonych zasad. Nieodłącznym elementem jest również brak zajęcia podczas nieobecności opiekuna w domu. Psia nuda może prowadzić do destrukcyjnych zachowań, a dla zwierzaka jest ona okazją do poszukiwania alternatywnych form rozrywki i aktywności.

Dlaczego pies ma lęk separacyjny?

Przyczyny lęku separacyjnego są trudne do ustalenia. Problem lęku może sięgać doświadczeń psa z okresu szczenięcego. Psy zbyt wcześnie odstawione od matki i rodzeństwa mogą częściej doświadczać problemów z rozstaniem. Pewną rolę odgrywają predyspozycje genetyczne. Inne przyczyny lęku wykazują zwierzęta oddane, a później przysposobione do nowych domów. I choć przyczyn oddania i porzucenia jest dużo, to takie zwierzę, które już raz zostało porzucone, może odczuwać wyjście nowego opiekuna z domu jako kolejne porzucenie.

Lęk separacyjny może powstać w wyniku działań samego opiekuna. Przykładem jest tu przysposabianie szczeniąt w okresie urlopu. Mały pies ma wszystkich wokół siebie, ale gdy kończy się urlop dorośli wracają do pracy, a dzieci do szkoły. Wtedy szczeniak zostaje sam w domu i zaczynają się problemy z separacją, gdyż nie został on do tej rozłąki przyzwyczajony stopniowo.

Lęk separacyjny u psa może się rozwinąć także u stabilnego genetycznie i właściwie wprowadzonego do domu psa. U takiego zwierzaka lęk separacyjny może rozwinąć się w wyniku traumatyzującego incydentu. Przykre doświadczenie, jakiego zazna pies samotnie przebywający w domu, może wywołać u niego skojarzenie tego wydarzenia z byciem samemu w domu.

Objawy lęku separacyjnego

Typowe objawy lęku separacyjnego u psów to:

Drapanie, gryzienie drzwi, krążenie wokół drzwi w tę i z powrotem
Niszczenie ubrań, mebli i innych przedmiotów w domu
Zachowania autoagresywne tj. lizanie, gryzienie, drapanie siebie i przedmiotów prowadzące do autourazów
Niszczenie roślin w ogrodzie, podkopywanie ogrodzenia
Załatwianie potrzeb fizjologicznych w domu
Nadmierne protesty wokalne
Gorączkowy niepokój podczas wyjścia i powrotu opiekuna, pies się trzęsie, ślini, piszczy

W skrajnych przypadkach psy wybijają okna, pozostawione w klatkach okaleczają się, by się wydostać czy zdzierają sobie pazury do krwi, drapiąc drzwi wyjściowe.

pixabay.com/photos/sad-dog-animal-pet-brown-puppy-3700421/

Jak zwalczyć lęk separacyjny u psa?

Tylko podejście holistyczne do problemu może przynieść pozytywne efekty. Aby poradzić siebie z problemem LS, należy poprawić relacje między psem a opiekunem, skorzystać z terapii behawioralnej oraz zmodyfikować środowisko. Leczenie często wymaga włączenia farmakoterapii.

Techniki modyfikacji zachowań – metody uspokajania psa

Opiekun powinien obserwować psa i ustalić co jest dla niego aktywatorem lęku. Aktywatorami jest wiele czynności związanych z szykowaniem się do wyjścia, np. branie kluczy, teczki, ubieranie kurtki czy nawet suszenie suszarką włosów. To zapowiedzi twojego wyjścia, które doskonale rozpoznaje pies. Gdy ustalisz, co wywołuje u psa lęk zacznij odwrażliwianie na ten element. Jeśli są to klucze, chwytaj je w ciągu dnia, ale nigdzie nie wychodź, noś je po domu przez chwilę i odłóż na miejsce. Czynność powtarzaj w ciągu dnia wielokrotnie. Jeśli jest to suszarka, włącz ja na kilka sekund i wyłącz. Następnym krokiem jest łączenie sygnałów tj. ubierz kurtkę i weź torebkę, ale nigdzie nie wychodź. Pomocne jest także zmienianie szyku czynności związanych z rutyną wychodzenia do pracy. Najpierw umyj zęby, a potem weź prysznic, zbieraj drobiazgi w różnych momentach, a nie na ostatnią chwilę przed wyjściem. Odwrażliwianie i czynniki nieprzewidywalności zmienią aktywatory lęku psa w nudne, codzienne czynności.

Ćwicz separację fizyczną z psem. Odseparowuj psa od siebie najpierw na krótkie momenty. Wejdź do pokoju i oddziel psa od siebie bramką dziecięcą, daj w tym czasie psu Konga do zabawy. Jeśli się nim zajmie wydłużaj czas przebywania w innym pomieszczeniu stopniowo, ale tak, by pies cię widział i na taki dystans, który pies akceptuje. Jeśli zwierzak zacznie czuć się pobudzony, oznacza to, że dystans jest za duży lub czas trwania „rozłąki” jest za długi. Kolejną fazą jest znikanie psu z pola widzenia. Rób to stopniowo i w przypadkowych momentach, aż do chwili, w której będziesz mógł zostać w innym pomieszczeniu bez wywoływania zdenerwowania psa. Zawsze chwal psa, gdy wrócisz i zawsze zostaw mu coś, czym będzie mógł się zająć. Doprowadź ćwiczenie do chwili wychodzenia z domu i tu także działaj taktycznie i stopniowo: na początek pożegnaj psa, daj mu zajęcie w postaci maty węchowej, ubierz się, weź wszystko, co potrzebujesz i wyjdź z domu. Czas trwania wyjścia z domu zależy od poziomu lęku psa. W trudnych przypadkach trzeba zacząć od 30 sekund.

Wsparcie medyczne i suplementacja

Przypadki łagodne lub umiarkowane da się skorygować ćwiczeniami, jednak w przypadkach ciężkich potrzebna jest pomoc behawiorysty i lekarza weterynarii. Tylko lekarz może stwierdzić czy leki są konieczne. W połączeniu z programem modyfikacji zachowań psa stosuje się farmakologię, której celem jest pomóc psu się zrelaksować. Wparciem mogą okazać się także feromony, homeopatia, masaż oraz owijanie ciała czy stosowanie kamizelki antystresowej. Same leki nie będą skuteczne.

Profilaktyka lęku separacyjnego

Opiekun musi zadbać o odpowiednie przygotowanie psa na swoją nieobecność. W okresie socjalizacji należy uczyć psa zostawać w domu stopniowo, najpierw wychodząc do drugiego pokoju, potem wychodząc z domu na godzinę, z czasem dwie, trzy aż osiągniesz pułap czasu przebywania w pracy.

Drugą ważną sprawą jest ćwiczenie z psem pewności siebie w codziennym życiu. Zapoznaj go z różnymi dźwiękami, zabieraj w ciekawe węchowo miejsca, poznaj z innymi psami i ludźmi w różnym wieku. Im więcej pozytywnych doświadczeń pies zbierze w szczenięctwie, tym lepiej poradzi sobie w przyszłości. Pamiętaj, aby być dla psa przewodnikiem, pies mający silnego przywódcę czuje się bezpieczniej. Zadbaj o budowanie poczucia pewności siebie poprzez naukę sztuczek i posłuszeństwa, aktywizuj psa ruchowo i intelektualnie, naucz go się odprężać, stosując techniki masażu.

Zawsze przed swoim wyjściem z domu:

Wyjdź z psem na spacer, uprawiaj sporty dopasowane do wieku i poziomu aktywności psa
Zadbaj o komfortowe miejsce do odpoczynku podczas twojej nieobecności
Zostaw psu gryzaki i zabawki na inteligencję
Nie żegnaj się z psem przejętym głosem, to nie pomoże mu się zrelaksować

Po powrocie z pracy także zachowaj spokój, niech twoje powroty nie wzbudzają dużych emocji. Zdejmij płaszcz i wejdź do głównego pomieszczenia i dopiero, gdy pies się uspokoi, przywitaj się z nim lub zaaranżuj zabawę w strefie, w której pies czuje się bezpiecznie. Jeśli ty będziesz spokojny to i pies poczuje się spokojniejszy. Rytuały wyjść i powrotów powtarzane wielokrotnie sprawią, że pies zrozumie, że twoje wyjścia oznaczają także powroty, więc nie ma się czym martwić. Nigdy też nie karć psa za zniszczenia poczynione pod twoją nieobecność. Pies nie skojarzy twojej złości ze szkodami, a ze złością na niego. W taki sposób możesz sprawić, ze twój powrót będzie się wiązał z kolejnym przykrym doświadczeniem, a pies zacznie się bać także Twojej obecności.

FAQs

Czy lęk separacyjny mija samoistnie?

Niestety nie, lęk separacyjny u psów nie mija samoistnie, a niewłaściwe zachowanie opiekuna może ten lęk spotęgować.

Co zrobić z lękiem separacyjnym u psa?

Jeśli zauważysz pierwsze objawy lęku separacyjnego, które nie wynikają z nudy czy braku aktywności fizycznej i intelektualnej, to możesz z pomocą behawiorysty zapobiec dalszemu rozwojowi tego zaburzenia.

Źródła

N. Wide, Mój pies się nie boi, wyd. Galaktyka, Łódź 2014.

S. Coren, Charakter psa dla bystrzaków, wyd. Helion, Gliwice 2009

dr Mateusz Karatysz

Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.

Bio autora