Herpeswiroza psów
Herpeswirus psów typu 1 (CHV-1) to cichy zabójca noworodków, który może pozostawać niezauważony w hodowli przez wiele miesięcy. U dorosłych psów infekcja często przebiega bezobjawowo, ale dla szczeniąt poniżej 3. tygodnia życia jest niemal zawsze śmiertelna.
Zachęcam Cię do lektury poniższego artykułu — znajdziesz w nim nie tylko opis objawów i przebiegu choroby, ale także konkretne wskazówki diagnostyczne i profilaktyczne. Jeśli planujesz rozród lub prowadzisz hodowlę, ta wiedza może uratować życie Twoim szczeniętom.
W artykule przeczytasz
Czym jest wirus opryszczki typu 1 u psów?
W literaturze naukowej dokonano podziału herpeswirusów na podstawie organizacji genomu. Znaczenie weterynaryjne ma α-herpeswirusów. CHV-1 (canine herpeswirus 1) to wirus DNA o podwójnej nici, który jest groźny dla psowatych.
Jest to wirus powszechnie występujący na całym świecie, występujący najczęściej w dużych skupiskach psów Badania prowadzone w hodowlach wykazały obecność przeciwciał u 30-100% populacji psów, w zależności od badanej hodowli. Tak wysoka seroprewalencja wynika przede wszystkim ze zdolności wirusa do bytowania w nosicielu w formie „uśpionej”. Takie psy mogą rozsiewać wirusa bez objawów klinicznych.
Objawy herpeswirusa u psa
Objawy zakażenia CHV-1 zależą od kondycji zdrowotnej psa i jego wieku.
U dorosłych psów zakażenie może przebiegać bezobjawowo, chociaż w ostrej fazie początkowego zakażenia zdarzają się zmiany w miejscu wniknięcia wirusa – pojawiają się niewielkie grudki, przekrwienie i krwotoki podśluzówkowe. U starszych szczeniąt i dorosłych mogą wystąpić łagodne objawy ze strony górnych dróg oddechowych. U niektórych suk w okresie cieczki obserwuje się pęcherzykowate zmiany w okolicach sromu, które zwykle samoistnie ustępują, a podobne zmiany mogą wystąpić także u samców w rejonie prącia i napletka.
U ciężarnych suk, które wcześniej nie miały kontaktu z CHV-1, zakażenie może prowadzić do szeregu problemów w zależności od momentu zakażenia – od niewidocznej utraty ciąży, przez mumifikację płodów, aż po poród martwych lub przedwcześnie urodzonych szczeniąt. Z kolei suki, które przebyły zakażenie wcześniej i mają przeciwciała, zazwyczaj rodzą zdrowe mioty. Przeciwciała matki lub komórki odpornościowe przekazywane z mlekiem mogą częściowo chronić noworodki przed rozwojem objawów klinicznych.
Największe ryzyko ciężkiego przebiegu choroby dotyczy noworodków w okresie od trzech tygodni przed porodem do trzech tygodni po nim. Chore szczenięta tracą odruch ssania, bezustannie piszczą, wykazują objawy bólu brzuch. Niekiedy mają biegunkę z żółto-zielonym kałem, niekiedy z krwią. Poza tym mają wypływ z nosa lub wysypkę w okolicy pachwin. Gwałtowny przebieg choroby kończy się śmiercią w ciągu 24-48 godzin od pojawienia się pierwszych objawów. U szczeniąt, które przeżyją może dojść do uszkodzenia móżdżku, siatkówki, płuc lub nerek.
Jak pies zaraża się herpeswirusem?
Ze względu na wysoką podatność wirusa na czynniki ze środowiska zewnętrznego oraz przesywany charakter aktywnych faz zakażenia, możliwości przenoszenia wirusa są ograniczone.
Do zarażenia herpeswirusem dochodzi zazwyczaj poprzez bezpośredni kontakt z zakażonym psem: kontakt płciowy lub bezpośredni kontakt jamy ustnej i nosa między wydalającym wirusa zwierzęciem a podatnym osobnikiem.
Zakażenie ogólnoustrojowe ciężarnej suki może prowadzić do zapalenia łożyska (placentitis) i przeniesienia wirusa na płód. Jeżeli wirus jest zlokalizowany w narządach płciowych samicy do zakażenia szczeniąt może dojść przy porodzie.
Szczenięta mogą zarazić się:
- pionowo – wewnątrzmacicznie,
- w czasie porodu – przez kontakt z wydzielinami z pochwy,
- lub bezpośrednio po porodzie – przez kontakt z wydzielinami świeżo zakażonej suki.
Co ważne, stres społeczny, fizjologiczny, środowiskowy lub podanie immunosupresyjnych dawek kortykosteroidów może reaktywować wydalanie wirusa u wcześniej zakażonych psów.
Rozród i problemy hodowlane
Zarażenie herpeswirusem jest jedną z przyczyn problemów rozrodu oraz chorób noworodków.
Zakażenie noworodków w okresie do 3. tygodnia życia może prowadzić do ostrej, uogólnionej choroby, która niemal zawsze kończy się śmiercią.
Niepowodzenia rozrodu związane z zakażeniem CHV-1 u ciężarnych, wcześniej niezakażonych suk, zostały dobrze udokumentowane. Objawiają się one jako: wczesna utrata płodu, poronienie w późnym etapie ciąży, urodzenie martwych szczeniąt lub narodziny osłabionych noworodków.
Diagnoza
W przypadku badań serologicznych każdy wynik powyżej 1:2 uznaje się za istotny diagnostycznie, jeśli towarzyszą mu objawy kliniczne, takie jak niewyjaśniona utrata płodu lub spontaniczne poronienie w późnej ciąży. W przypadku braku objawów wynik seropozytywny oznacza jedynie, że doszło do wcześniejszego kontaktu z wirusem – możliwa jest wówczas latencja (utajenie). Dla zwiększenia czułości diagnostycznej zaleca się pobranie dwóch próbek surowicy w odstępie 10–14 dni, przechowywanych w chłodzie do momentu badania. Czterokrotny wzrost miana przeciwciał świadczy o aktywnym zakażeniu.
Jak leczyć herpeswirusa u psa
W przypadku noworodków, u których pojawiły się objawy nie ma możliwości leczenia przyczynowego.
W przypadku wystąpienia ognisk choroby możliwe jest zmniejszenie śmiertelności poprzez dootrzewnowe podanie surowicy od suki, która wcześniej przeszła zakażenie. Wystarcza pojedyncza dawka 1–2 ml. Jednak ich podanie musiałoby nastąpić przed wystąpieniem pierwszych objawów.
We Francji, Niemczech czy Wielkiej Brytanii dostępna jest szczepionka Eurican Herpes 205 – stosowana wyłącznie u suk hodowlanych, aby chronić mioty przed śmiertelnym zakażeniem CHV-1. Szczepionka nie zapobiega zakażeniu dorosłego psa, ale zwiększa odporność matki i przekazuje przeciwciała szczeniętom.
Zapobieganie
W badaniach eksperymentalnych wykazano, że podniesienie temperatury ciała szczeniaka o jeden stopień przed kontaktem z herpeswirusem może zmniejszyć nasilenie objawów klinicznych i ograniczyć śmiertelność.
Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia choroby, zaleca się utrzymywanie temperatury w kojcu na poziomie umożliwiającym szczeniętom utrzymanie temperatury ciała w zakresie 36,6–37,7°C.
Jednym z praktycznych rozwiązań, które umożliwiają zapewnienie odpowiedniego ciepła, jest zastosowanie lamp na podczerwień, skutecznie podnoszących temperaturę w otoczeniu miotu.
FAQs
Czy herpeswirus u psa jest groźny dla ludzi?
Nie, herpeswirus psów (CHV-1) jest specyficzny dla tego gatunku i nie przenosi się na ludzi.
Czy można zaszczepić psa przeciwko herpeswirusowi?
Tak, istnieje szczepionka dla suk hodowlanych, stosowana głównie w celu ochrony szczeniąt przed śmiertelnym zakażeniem.
Źródła
T. Frymus, Choroby zakaźne psów, wyd. SI-MA, Warszawa 1999.
H. Mila, N. Mikołajewska, A. Grellet, Zakażenia herpeswirusowe u szczeniąt CHV-1 a śmiertelność u noworodków, „Weterynaria w praktyce”, 3/2016, s/ 83-85.
P. Morresey, Reproductive Effects of Canine Herpesvirus, https://vetfolio-vetstreet.s3.amazonaws.com/mmah/16/bc44290a844b669cb5a89004ba0c07/filePV_26_10_804.pdf (dostęp: 29.05.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, autor artykułów popularyzujących świadomą opiekę nad psami. Twórca serwisu www.epieski.pl, na którym pisze artykuły na temat zdrowia psów, żywienia, a także ras psów.
